ادامه تجمع دانشجویان ایرانی مقابل سفارت ایتالیا؛ حکم دادگاه تورین اجرا نشد

جزئیات حکم قضایی: الزام به رفع تبعیض

دادگاهی در تورین در تاریخ ۷ نوامبر (۱۶ آبان)، پس از شکایت یک دانشجوی ایرانی که در دانشگاه جنوا پیش‌ثبت‌نام کرده بود و همچنین انجمن مطالعات حقوقی مهاجرت، رای خود را صادر کرد. مبنای این شکایت، عدم موفقیت دانشجو در اخذ وقت از طریق پلتفرم ویزامتریک و بی‌نتیجه ماندن مراجعات حضوری به سفارت بود.

دادگاه رویه جاری در صدور ویزا را «ماهیتاً تبعیض‌آمیز» خوانده و به وزارت خارجه و سفارت ایتالیا در تهران تا تاریخ ۳۰ نوامبر (۹ آذر) فرصت داده است تا اقدامات لازم از جمله تعیین وقت ملاقات برای صدها دانشجوی ایرانی پذیرفته شده در سال تحصیلی جاری را به انجام رسانند.

«این رویه "ماهیتاً تبعیض‌آمیز" است، چون دانشجویان ایرانی پیش‌ثبت‌نام‌شده در دانشگاه‌های ایتالیا نتوانستند به دلیل محدودیت‌های غیرمنطقی و انحصاری (فقط آنلاین و فقط چند روز) درخواست خود را ثبت کنند. نشانه‌هایی از تبعیض وجود دارد، زیرا با دانشجویان ایرانی نسبت به دانشجویان ایتالیایی یا سایر ملیت‌ها به‌طور متفاوتی رفتار شده‌ است.»

رای قاضی با استناد به ماده ۳۹ قانون مهاجرت صادر شده است که برابری دسترسی به آموزش عالی را میان اتباع خارجی و شهروندان ایتالیایی تضمین می‌کند. در این حکم تاکید شده که عدم اجرای آن نقض حقوق قانونی بوده و می‌تواند جرم کیفری محسوب شود.

تعهدات سفارت بر اساس حکم دادگاه

بر اساس حکم دادگاه مدنی تورین، وزارت خارجه و سفارت ایتالیا موظف به انجام اقدامات زیر هستند:

• صدور فوری وقت ملاقات برای متقاضیان ایرانی.
• سرعت بخشیدن به روند بررسی ویزا.
• ایجاد سازوکاری برای صدور وقت فوری تا تاریخ ۳۰ نوامبر (۹ آذر) برای تمام دارندگان پذیرش، جهت جلوگیری از دست رفتن فرصت ثبت‌نام سال تحصیلی ۲۰۲۵–۲۰۲۶.

نگرانی از دست رفتن سال تحصیلی و سابقه اعتراضات

این پرونده پس از آن آغاز شد که ده‌ها دانشجوی ایرانی پذیرفته شده در دانشگاه‌های ایتالیا، به‌ویژه دانشگاه پلی‌تکنیک تورین، با موانع بوروکراتیک و تأخیرهای طولانی‌مدت در روند دریافت ویزای تحصیلی مواجه شدند. بسیاری از این دانشجویان ماه‌ها در انتظار تعیین وقت ملاقات در سفارت ماندند، در حالی که مهلت ثبت‌نام و شروع کلاس‌های درس سپری می‌شد.

تجمعات مقابل سفارتخانه‌های ایتالیا و آلمان در تهران بخشی از رشته اعتراضات مداوم دانشجویان در ماه‌های اخیر بوده است. صدها نفر از دانشجویان نگران از دست دادن سال تحصیلی ۲۰۲۶-۲۰۲۵ به دلیل بسته شدن و تاخیرهای طولانی در سیستم نوبت‌دهی ویزا هستند.

اهمیت ایتالیا به عنوان مقصد تحصیلی

ایتالیا از دیرباز یکی از مقاصد مهم مهاجرت تحصیلی برای ایرانیان بوده است. دانشگاه‌های دولتی معتبری چون بولونیا، پلی‌تکنیک میلان، ساپینزا رم و پیزا در این کشور قرار دارند و شهریه آنها نسبت به بسیاری دیگر از کشورهای اروپایی به‌صرفه‌تر است؛ عاملی که با توجه به سقوط ارزش ریال، اهمیت بیشتری برای دانشجویان ایرانی پیدا کرده است.

بر اساس آخرین داده‌های وزارت دانشگاه و تحقیقات ایتالیا، در مجموع حدود ۱۳ هزار دانشجوی ایرانی در دانشگاه‌های ایتالیا مشغول به تحصیل هستند که این آمار، ایران را به بزرگ‌ترین جمعیت دانشجویان بین‌المللی در این کشور تبدیل کرده است. پس از ایران، ترکیه و چین هرکدام با حدود ۶ هزار دانشجو در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

حکم اخیر دادگاه تورین بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های اصلی ایتالیا از جمله روزنامه‌های «کوریره دلا سرا»، «لا رپوبلیکا» و «لا استامپا» داشته و کارشناسان آن را یک پیروزی مهم و بسترساز رویه‌ای جدید برای حقوق دانشجویان بین‌المللی توصیف کرده‌اند.