کابوس مه‌دود در شمال؛ از شاخص ۱۸۹ آلودگی تا جدال مازوت‌سوزی و گرد و غبار

کابوس مه‌دود در شمال؛ از مازوت‌سوزی تا گرد و غبار

فصل پاییز که روزگاری با مه‌های دل‌انگیز صبحگاهی سوغات شمال کشور بود، اکنون برای مردم گیلان و مازندران به کابوسی از «مه‌دود» و آلودگی شدید هوا تبدیل شده است. این وضعیت که با افزایش شاخص‌های آلودگی در شهرهای مختلف همراه بوده، نفس مردمی را که زمانی به خلوص هوای استان‌هایشان می‌نازیدند، تنگ کرده و کارشناسان و مسئولان را درگیر بحث بر سر منشأ اصلی آلایندگی کرده است.

گسترش آلودگی و ثبت شاخص‌های نگران‌کننده

آلودگی هوا که تا پیش از این بیشتر در مناطق شرقی و مرکزی مازندران مشاهده می‌شد، اکنون به شهرهای غربی این استان نیز سرایت کرده است. تصاویر و فیلم‌های منتشر شده در فضای مجازی حاکی از آلودگی شدید در شهرهایی نظیر چالوس، نوشهر، آمل و رشت است، جایی که پدیده مه‌دود خاکستری جایگزین مه زیبای پاییزی شده است.

داده‌های هواشناسی نشان می‌دهد که شاخص آلودگی هوا (AQI) در روزهای اخیر به شدت بالا رفته و وضعیت را برای گروه‌های حساس ناسالم کرده است. این آلودگی به دلیل وجود ذرات آلاینده تنفس‌پذیر (PM2.5) است که می‌تواند وارد ریه و جریان خون شده و مشکلات جدی جسمی ایجاد کند.

شاخص آلودگی هوا (AQI) در شهرهای شمالی

مرکز پایش کیفی هوا، شاخص آلودگی در شهرهای چالوس و نوشهر را از اول هفته گذشته بالا ذکر کرده و به دلیل ناسالم بودن وضعیت هوا برای گروه‌های حساس مانند کودکان، سالمندان و بیماران تنفسی، توصیه‌هایی را منتشر کرده است.

توصیه‌های بهداشتی در شرایط اضطرار

با توجه به ناسالم بودن وضعیت هوا، به‌ویژه برای گروه‌های آسیب‌پذیر، شهروندان باید توصیه‌های بهداشتی زیر را جدی بگیرند:

• پرهیز از تردد غیرضروری و حضور طولانی‌مدت در فضای باز.
• پرهیز از فعالیت سنگین ورزشی در فضای باز.
• استفاده از ماسک.
• مصرف مایعات کافی.
• بستن درها و پنجره‌ها به منظور کاهش تهویه طبیعی.

اختلاف نظر بر سر منشأ آلودگی: مازوت یا گرد و غبار؟

در حالی که کارشناسان عوامل متعددی از جمله مازوت‌سوزی، ریزگردها، فعالیت معادن شن و ماسه، پسماند سوزی، مهاجرت و افزایش تردد خودروها را در آلودگی هوای گیلان و مازندران مؤثر می‌دانند، دو نهاد رسمی دیدگاه‌های متفاوتی را مطرح کرده‌اند.

انتقاد شدید رئیس کل دادگستری مازندران

عباس پوریانی، رئیس کل دادگستری مازندران، با اشاره به استفاده از مازوت بی‌کیفیت در نیروگاه شهید سلیمی نکا، نسبت به وضعیت سلامت مردم این استان ابراز نگرانی کرد.

وی تأکید کرد: «استفاده از مازوت بی‌کیفیت در نیروگاه شهید سلیمی، سلامتی مردم را به شکل جدی تهدید و اکوسیستم استان را تخریب می‌کند. عدم پیگیری مسوولان مرتبط در سال‌های گذشته، موجب عادی‌سازی استفاده از مازوت با درجه کیفی بسیار پایین در این نیروگاه شده است.»

او افزود که نیروگاه شهید سلیمی نکا سالانه بیش از هزار مگاوات برق با استفاده از بی‌کیفیت‌ترین نوع مازوت تولید می‌کند و این موضوع سلامت همه مردم مازندران و حتی استان مجاور را تحت‌تاثیر قرار داده است.

تأکید محیط زیست بر منشأ خارجی گرد و غبار

در مقابل، اداره کل حفاظت محیط‌زیست مازندران با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرد که کاهش کیفیت هوای اخیر عمدتاً ناشی از وقوع پدیده گرد و غبار است. این اداره کل منشأ اصلی گرد و غبار را بر اساس مطالعات، کانون‌های فرسایش بادی و بیابانی خارج از مرزها، به‌ویژه صحرای «قره‌قوم» در ترکمنستان، عنوان کرد و آن را مهم‌ترین عامل اثرگذار بر وقوع پدیده فراگیر اخیر دانست.

این اطلاعیه تصریح می‌کند که فعالیت‌های آلاینده داخلی نظیر فعالیت‌های صنعتی، معدنی و آتش‌زدن کاه و کلش، تنها «منابع آلودگی نقطه‌ای» محسوب می‌شوند و می‌توانند موجب آلودگی‌های محلی شوند، اما پدیده فراگیر اخیر ناشی از گرد و غبار برون‌مرزی بوده است.

آسمان خاکستری برای همه

صرف‌نظر از منشأ اصلی، واقعیت این است که آسمان مازندران و گیلان دیگر آبی نیست و دود و آسمان خاکستری، حتی برای کسانی که به سرسبزی این خطه دلخوش بودند، به یک چالش جدی و فراگیر تبدیل شده است.