نقطه عطف تاریخی چین: ثبات ۱۸ ماهه انتشار CO₂ با رشد بی‌سابقه انرژی پاک

رشد خیره‌کننده انرژی‌های تجدیدپذیر

یکی از دلایل اصلی این ثبات در انتشار، رشد سریع و چشمگیر انرژی‌های تجدیدپذیر است. با وجود افزایش مداوم تقاضای برق، میزان انتشار دی‌اکسید کربن در بخش انرژی تقریباً بدون تغییر باقی مانده است.

• ظرفیت تولید برق خورشیدی در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵، ۴۶ درصد افزایش یافته است.
• ظرفیت تولید برق بادی در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵، ۱۱ درصد افزایش یافته است.

در نه ماه نخست سال ۲۰۲۵، چین به تنهایی ۲۴۰ گیگاوات ظرفیت خورشیدی و ۶۱ گیگاوات ظرفیت بادی جدید به شبکه خود افزوده است. این کشور در مسیر ثبت رکوردی تازه در استفاده از انرژی پاک در سال ۲۰۲۵ قرار دارد. برای مقایسه، چین در سال ۲۰۲۴ با نصب ۳۳۳ گیگاوات انرژی خورشیدی، رقمی فراتر از مجموع ظرفیت نصب‌شده در سایر کشورهای جهان را به ثبت رسانده بود.

کاهش آلایندگی در صنایع سنگین

بر اساس گزارش مرکز تحقیقات انرژی و هوای پاک (CREA)، میزان انتشار دی‌اکسید کربن چین در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل تغییری نداشته است. بخش قابل توجهی از این ثبات ناشی از کاهش انتشار آلاینده‌ها در صنایع زیر بوده است:

• صنایع فولاد
• صنایع سیمان
• بخش حمل‌ونقل

این صنایع معمولاً بزرگ‌ترین تولیدکنندگان CO₂ در اقتصاد چین محسوب می‌شوند.

همزمان با اجلاس اقلیمی COP30

این تحلیل مهم در حالی منتشر شد که رهبران جهان در کنفرانس تغییرات اقلیمی COP30 در برزیل گرد هم آمده‌اند؛ نشستی که با هدف تسریع در مبارزه با بحران اقلیمی برگزار می‌شود. آندره کوریا دو لاگو، رئیس برزیلی COP30، پیشرفت چشمگیر چین در توسعه فناوری‌های سبز را تحسین کرد و اظهار داشت:

«چین در حال ارائه‌ی راه‌حل‌هایی است که نه‌فقط برای خودش، بلکه برای کل جهان مفید است. پنل‌های خورشیدی ارزان‌تر شده‌اند و اکنون آن‌قدر رقابتی‌اند که همه‌جا در حال استفاده هستند؛ این خبر خوبی برای آینده زمین است.»

با این حال، شی جین‌پینگ رئیس‌جمهور چین، و دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا، در این نشست شرکت نکردند، هرچند هیئت‌های مذاکره‌کننده چینی نقش فعالی در گفت‌وگوها ایفا می‌کنند.

اهداف اقلیمی چین و چالش‌های پیش‌رو

چین دو هدف کلیدی اقلیمی را دنبال می‌کند:

• هدف اول: رسیدن به اوج انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰.
• هدف دوم: دستیابی به بی‌طرفی کامل کربنی تا سال ۲۰۶۰.

در سپتامبر ۲۰۲۵، دولت چین اهداف اقلیمی تازه‌ای اعلام کرد که بر اساس آن انتشار کل گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۵ باید بین ۷ تا ۱۰ درصد از اوج خود کاهش یابد. با این حال، کارشناسان معتقدند برای کنترل گرمایش جهانی، به کاهش حداقل ۳۰ درصدی انتشار تا سال ۲۰۳۵ نیاز است و اهداف فعلی چین هنوز با این سطح فاصله دارند.

چالش‌های باقی‌مانده در مسیر سبز

در حالی که انتشار گازهای گلخانه‌ای در بخش حمل‌ونقل در سه‌ماهه سوم سال ۲۰۲۵ پنج درصد کاهش یافته، بخش‌هایی از اقتصاد هنوز مسیر کربن‌زدایی را نقض می‌کنند. به‌ویژه در صنایع پتروشیمی و تولید پلاستیک، انتشار گازهای گلخانه‌ای حدود ۱۰ درصد افزایش داشته است.

علاوه بر این، چین برای دستیابی به هدف کاهش شدت کربن (میزان CO₂ به ازای هر واحد تولید ناخالص داخلی) تا سال ۲۰۳۰، که باید ۶۵ درصد پایین‌تر از سال ۲۰۰۵ باشد، نیازمند سیاست‌های سخت‌گیرانه‌تری خواهد بود.

برنامه پنج‌ساله جدید؛ چشم‌انداز آینده

اکنون نگاه‌ها به سوی پانزدهمین برنامه پنج‌ساله چین (۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰) دوخته شده است. این برنامه که قرار است تا سال آینده منتشر شود، جهت‌گیری اصلی دولت در حوزه انرژی و محیط زیست را تعیین خواهد کرد. مقامات چینی اعلام کرده‌اند که توسعه سیستم‌های انرژی کم‌کربن و گسترش فناوری‌های پاک، از محورهای اصلی این برنامه خواهد بود.

تحلیل‌ها نشان می‌دهد که چین در مسیر گذار به سوی اقتصادی پاک‌تر و کم‌کربن قرار گرفته است. چین که زمانی به عنوان «بزرگ‌ترین منبع آلودگی کره زمین» شناخته می‌شد، اکنون می‌تواند به الگویی برای گذار سریع و موثر از سوخت‌های فسیلی به انرژی پاک تبدیل شود. آینده‌ی سبز زمین، تا حد زیادی به پایداری این مسیر در پکن بستگی دارد.