نرخ بی‌سوادی ۳۰ درصدی زنان سرپرست خانوار ثابت ماند؛ بهزیستی نیازمند برنامه‌های کاربردی است

آمار نگران‌کننده و کمبود برنامه‌های هدفمند

مدیرکل دفتر توانمندسازی زنان و خانواده سازمان بهزیستی اعلام کرد که نرخ بی‌سوادی در میان زنان سرپرست خانوار تحت پوشش این سازمان طی سال‌های اخیر تقریباً ثابت مانده و به طور متوسط ۳۰ درصد از کل جمعیت هدف را شامل می‌شود؛ آماری که نشان‌دهنده نبود برنامه‌ای خاص و هدفمند در این حوزه حیاتی است.

مریم خاک‌رنگین، مدیرکل دفتر توانمندسازی زنان و خانواده سازمان بهزیستی، با اشاره به آمار سامانه‌های این سازمان اظهار داشت: در حال حاضر از جمعیت هدف ۲۸۳ هزار و ۶۰۴ نفر زن سرپرست خانوار تحت پوشش، ۸۸ هزار و ۱۰۸ نفر بی‌سواد ثبت شده‌اند. این رقم به‌طور میانگین ۳۰ درصد از کل جمعیت را شامل می‌شود و متأسفانه در سال‌های اخیر تغییری نکرده است. وی تأکید کرد که ثبات این آمار، گویای آن است که حوزه سوادآموزی زنان سرپرست خانوار تاکنون در زمره اولویت‌های اصلی سازمان بهزیستی قرار نداشته و برنامه خاص و هدفمندی برای آن وجود نداشته است.

اهمیت سواد در ارتقای کیفیت زندگی

خاک‌رنگین بر اهمیت حیاتی سواد به‌ویژه در سطح پایه، برای ارتقای کیفیت زندگی این زنان تأکید کرد. سوادآموزی ارتباط مستقیمی با یادگیری زنان در سایر حوزه‌ها دارد و یک زن باسواد می‌تواند در ابعاد مختلف زندگی خود و خانواده‌اش تأثیر مثبت بگذارد.

سواد؛ ابزار افزایش توانمندی فردی و اجتماعی

سواد یکی از مؤلفه‌های اصلی افزایش قدرت در خانواده است و موجب تقویت اعتمادبه‌نفس و توانمندی فردی و اجتماعی می‌شود. مزایای سوادآموزی شامل موارد زیر است:

• زن باسواد مادر بهتری است.
• در مهارت‌های فنی و حرفه‌ای سریع‌تر رشد می‌کند.
• سواد مالی بالاتری دارد.
• نظارت مؤثرتری بر تحصیل و رفتار فرزندان خود خواهد داشت.

پژوهش‌ها همچنین نشان می‌دهند که حتی در شرایط اقتصادی و اجتماعی یکسان، میزان مرگ و میر کودکان زیر ۵ سال در مادران باسواد به‌طور معناداری کمتر است، که این امر توانایی، مهارت و قدرت چانه‌زنی زنان را افزایش می‌دهد.

چالش‌های سیاستی و رویکرد جدید

مدیرکل دفتر توانمندسازی زنان و خانواده بهزیستی، دلیل اصلی بی‌سوادی این گروه از زنان را قرارگیری آن‌ها در دهک‌های پایین اقتصادی جامعه دانست که بسیاری از آنان از ابتدا با همین وضعیت وارد چرخه حمایتی سازمان می‌شوند.

ضرورت پیوند سواد پایه با مهارت‌های کاربردی

بهزیستی با امضای تفاهم‌نامه همکاری با نهضت سوادآموزی، گام تازه‌ای برای باسوادی زنان سرپرست خانوار آغاز کرده است، اما این مسیر را دشوار و زمان‌بر توصیف کرد. وی هشدار داد که اگر برنامه سوادآموزی صرفاً به آموزش خواندن و نوشتن محدود شود، اثر پایداری در توانمندسازی نخواهد داشت.

ما نیازمند یک رویکرد مرحله‌ای هستیم که سواد پایه را به مهارت‌های اقتصادی و اجتماعی پیوند دهد تا زنان بتوانند از آموخته‌های خود برای بهبود معیشت و تربیت فرزندان استفاده کنند.

برای افزایش انگیزه، باید در کنار سواد پایه، سواد کاربردی نیز آموزش داده شود. این مهارت‌ها شامل موارد زیر هستند:

• سواد مالی
• فرزندپروری
• ارتباط مؤثر
• مهارت‌های زندگی روزمره

طراحی نظام انگیزشی و حمایتی

خاک‌رنگین همچنین بر لزوم طراحی نظام انگیزشی و حمایتی تأکید کرد، زیرا بسیاری از این زنان با مسئولیت‌های چندگانه و محدودیت‌های مالی مواجه هستند و شرکت در دوره‌ها برایشان هزینه‌فرصت بالایی دارد. حمایت‌های زیر می‌تواند مشارکت آن‌ها را افزایش دهد:

• کمک‌هزینه رفت‌وآمد
• مراقبت از کودک در محل آموزش
• اعطای گواهی مهارتی قابل استفاده در اشتغال