جدال بر سر آب: تکمیل پروژه ۱۰۰۰ کیلومتری خلیج فارس به تهران و مخالفت وزیر نیرو

تکمیل بزرگ‌ترین پروژه آبی کشور

چندی پیش، علی عبدالعلی‌زاده، نماینده رییس جمهور در هماهنگی اجرای سیاست‌های کلی توسعه دریامحور، از تکمیل پروژه انتقال آب خلیج‌فارس به تهران خبر داد. او تاکید کرد که این پروژه عظیم که به دست متخصصان داخلی اجرا شده، هم‌اکنون تنها منبع مطمئن تامین آب پایتخت به شمار می‌رود.

این خبر حکایت از انتقال آب از جنوب ایران به پایتخت در مسافتی حدود هزار کیلومتر داشت.

مخالفت‌های جدی با طرح انتقال آب

به واسطه طولانی بودن مسیر و هزینه‌های بالای این پروژه، به نظر می‌رسد طرح مذکور در بدنه اجرایی دولت مخالفان جدی دارد. این گروه همچنان تلاش بر استقرار جمعیت در جنوب کشور و در کنار دریا را در اولویت می‌داند، نه انتقال آب به داخل فلات مرکزی.

برنامه وزارت نیرو برای استقرار جمعیت در جنوب

عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، در واکنش به اظهارات مطرح شده، توضیح داد که تولید حجم قابل توجهی آب شیرین در حاشیه خلیج فارس از برنامه‌های مهم وزارت نیرو است. او به ساخت آب شیرین‌کن‌های عظیمی در چابهار، بندرعباس و استان خوزستان اشاره کرد و افزود:

تلاش می‌کنیم بازده اقتصادی این موضوع را به قدری بالا ببریم که برای بخش خصوصی جذابیت سرمایه‌گذاری داشته باشد. اگر آب مناطق جنوبی را به این طریق تامین کنیم، امکان استقرار جمعیت در آنجا فراهم می‌شود و بار جمعیتی به آنجا منتقل خواهد شد.

وزیر نیرو همچنین یادآور شد که با تامین آب جنوب از طریق شیرین‌سازی، می‌توان از آب مناطق بالادست که اکنون به این مناطق منتقل می‌شود، برای تامین آب تهران و مناطق شمالی کشور بهره گرفت. البته او تاکید کرد که تمام این موضوعات نیاز به کار کارشناسی دقیق دارد.

خروج طرح انتقال پایتخت از دستور کار

در حالی که پیش از این برخی اعضای دولت از برنامه‌ریزی برای افزایش جذابیت‌های سرمایه‌گذاری در سواحل جنوبی و همچنین احتمال انتقال پایتخت به منطقه مکران خبر داده بودند، علی عبدالعلی‌زاده خبر جدیدی در این خصوص اعلام کرد.

• انتقال پایتخت از دستور کار دولت خارج شده است.
• تصمیم قطعی بر این است که چالش‌های آبی و زیست‌محیطی تهران در محل فعلی برطرف شود.
• راهکار حل چالش‌ها، استفاده از فناوری‌های نوین و مدیریت علمی منابع خواهد بود.

اقتصاد آب: آیا انتقال به تهران مقرون به صرفه است؟

اظهارات عبدالعلی‌زاده با واکنش صریح وزیر نیرو مواجه شد. علی‌آبادی تاکید کرد که انتقال آب از خلیج فارس به تهران بسیار گران است و به هیچ وجه مقرون به صرفه نیست. با این حال، وی افزود: «هنگامی که موضوع جان انسان‌ها باشد، هر کاری لازم باشد انجام خواهیم داد.»

نکته مهمی که وزیر نیرو به آن اشاره کرد، لزوم مدیریت مصرف در صورت انتقال آب است:

نباید فراموش کنیم که در صورت انتقال، این آب برای کشاورزی و یا مصارف غیرضرور نباید مورد استفاده قرار گیرد.

او همچنین به بحران جدی آب در پایتخت اشاره کرد و بر لزوم در نظر گرفتن تمام روش‌های ممکن (به شرط اقتصادی بودن) تاکید نمود و نسبت به صرف آب در تولید برخی اقلام کشاورزی غیر اقتصادی هشدار داد.

هزینه واقعی هر متر مکعب آب شیرین

بررسی‌های اقتصادی نشان می‌دهد که انتقال آب به فلات مرکزی ایران، به ویژه برای تامین آب شرب یارانه‌ای، صرفه اقتصادی ندارد. محمد اولیا، مدیر عامل گروه مپنا، در این خصوص جزئیات هزینه‌ها را تشریح کرده است:

اولیا توضیح داد که اگرچه آب شیرین شده گران تمام می‌شود، اما برای صنایعی که در نقاط مرکزی کشور هستند و نیاز حیاتی به آب دارند (مانند اصفهان)، سرمایه‌گذاری در ساخت آب شیرین کن مقرون به صرفه است. اما برای تامین آب شرب خانگی، به دلیل پرداخت یارانه توسط دولت، انتقال آب به فلات مرکزی با خط لوله صرفه اقتصادی ندارد و دولت باید روش‌های جایگزین مانند انتقال آب از سد طالقان را در نظر بگیرد.