شکاف بزرگ در بازار انرژی اروپا: قیمت برق از ۶.۲ تا ۳۸.۴ یورو در نیمه اول ۲۰۲۵

با افزایش برودت هوا و بالا رفتن تقاضا برای گرمایش در سراسر قاره اروپا، هزینه‌های تامین انرژی خانگی در کشورهای مختلف این منطقه تفاوت‌های فاحشی را نشان می‌دهد. داده‌های رسمی حاکی از آن است که در نیمه اول سال ۲۰۲۵، قیمت برق خانگی در اروپا بین ارزان‌ترین کشور (ترکیه) و گران‌ترین کشور (آلمان) بیش از شش برابر اختلاف داشته است. این نابرابری شدید، ناشی از تأثیرات مستمر جنگ روسیه و اوکراین، سیاست‌های ملی متفاوت، سبد انرژی متنوع و ساختارهای تعرفه‌ای گوناگون است.

تحلیل تفاوت قیمت برق خانگی

آمار منتشر شده نشان می‌دهد که در شش ماهه اول سال ۲۰۲۵، قیمت برق برای مصرف‌کنندگان خانگی در ۳۸ کشور اروپایی (شامل اعضای اتحادیه اروپا، کشورهای نامزد و اعضای انجمن تجارت آزاد اروپا) از ۶.۲ یورو به ازای هر ۱۰۰ کیلووات ساعت در ترکیه تا ۳۸.۴ یورو در آلمان، متغیر بوده است. میانگین قیمت در این ۳۸ کشور، ۲۸.۷ یورو ثبت شده است.

گران‌ترین بازارهای برق

کشورهای اروپای غربی بالاترین قیمت‌های اسمی را به ثبت رساندند. آلمان با ۳۸.۴ یورو در صدر قرار گرفت و پس از آن بلژیک (۳۵.۷ یورو) و دانمارک (۳۴.۹ یورو) با اختلاف کمی قرار گرفتند. همچنین، قیمت برق در کشورهای ایتالیا، ایرلند و جمهوری چک نیز از مرز ۳۰ یورو فراتر رفت.

ارزان‌ترین بازارهای برق

در مقابل، اکثر کشورهای اروپای شرقی و کشورهای نامزد عضویت در اتحادیه اروپا، نرخ‌های بسیار پایین‌تری را گزارش کردند. هزینه برق در کشورهای زیر کمتر از ۱۰ یورو به ازای هر ۱۰۰ کیلووات ساعت است:

• ترکیه (۶.۲ یورو)
• گرجستان
• کوزوو
• بوسنی و هرزگوین
• مونته‌نگرو

در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا، مجارستان با ۱۰.۴ یورو کمترین قیمت برق را به خود اختصاص داد، در حالی که اسپانیا (۲۶.۱ یورو) و فرانسه (۲۶.۶ یورو) همچنان پایین‌تر از میانگین اتحادیه اروپا قرار داشتند.

کارشناسان شرکت مشاوره VaasaETT معتقدند که این تفاوت‌های چشمگیر در قیمت‌ها، بازتاب‌دهنده عواملی حیاتی چون سبد انرژی ملی، استراتژی‌های تامین‌کنندگان، یارانه‌های متقابل و ساختارهای تعرفه‌ای هر کشور است.

تغییرات سالانه در قیمت برق (۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵)

اگرچه قیمت برق در بسیاری از کشورها نسبتاً ثابت ماند و کمتر از ۱۰ درصد تغییر کرد، اما برخی کشورها شاهد نوسانات قابل توجهی بودند:

بیشترین افزایش قیمت:

1. مولداوی و ترکیه با افزایش بیش از ۵۰ درصد (برحسب ارز ملی).
2. لوکزامبورگ و ایرلند با افزایش بیش از ۲۵ درصد در اتحادیه اروپا.

بیشترین کاهش قیمت:

• اسلوونی، فنلاند و قبرس، هر کدام با کاهش بیش از ۹ درصد.

وضعیت قیمت گاز طبیعی خانگی

قیمت گاز طبیعی برای خانوارها در نیمه اول ۲۰۲۵ نیز تفاوت‌های گسترده‌ای را نشان داد. سوئد با ثبت ۲۱.۳۰ یورو به ازای هر ۱۰۰ کیلووات ساعت، بالاترین قیمت را در اروپا داشت و پس از آن هلند (۱۶.۲ یورو) و دانمارک (۱۳.۱ یورو) قرار گرفتند. میانگین قیمت گاز در اتحادیه اروپا ۱۱.۴ یورو بود.

در مقابل، کشور گرجستان با تنها ۱.۷ یورو، ارزان‌ترین قیمت گاز طبیعی را گزارش کرد و ترکیه با ۲.۱ یورو در رتبه بعدی قرار گرفت. در میان اعضای اتحادیه اروپا، مجارستان (۳.۰۷ یورو)، کرواسی (۴.۶۱ یورو) و رومانی (۵.۵۹ یورو) پایین‌ترین قیمت‌ها را داشتند.

مقایسه قیمت گاز در اقتصادهای بزرگ اتحادیه اروپا

در چهار اقتصاد بزرگ اتحادیه اروپا، فرانسه با ۱۳ یورو گران‌ترین قیمت گاز را داشت و پس از آن ایتالیا (۱۲.۴ یورو) و آلمان (۱۲.۲ یورو) قرار گرفتند. اسپانیا با ۸.۶ یورو، ارزان‌ترین قیمت را در میان این چهار کشور بزرگ به خود اختصاص داد.

کارشناسان VaasaETT در خصوص تفاوت قیمت گاز نیز توضیح دادند که استراتژی‌های مختلف خرید و قیمت‌گذاری، سطوح ذخیره‌سازی، دما و شرایط آب و هوایی، ارتباط با سایر بازارهای انرژی، یارانه‌های متقابل و ترکیب تعرفه‌ها، نقش مهمی در ایجاد این شکاف‌های قیمتی ایفا می‌کنند.