آیکون خبر

خبر کامل

معدن طلای قلقله سقز: معمای مرگ، سکوت مدیران و چالش‌های محیط زیستی و اجتماعی

معدن طلای قلقله سقز: معمای مرگ، سکوت مدیران و چالش‌های محیط زیستی و اجتماعی

معدن طلای قلقله سقز؛ معمای مرگ، سکوت مدیران و چالش‌های محیط زیستی و اجتماعی

معدن طلای قلقله سقز، پروژه‌ای که قرار بود نماد توسعه و اشتغال در کردستان باشد، اکنون به کانون چالش‌های اجتماعی، زیست‌محیطی و مدیریتی تبدیل شده است. در حالی که وعده بهره‌برداری از فاز نخست آن تا پایان سال جاری داده شده، سایه سنگین مرگ یک جوان در اواخر شهریورماه و سکوت طولانی‌مدت مدیران شرکت بهره‌بردار، اعتماد عمومی و شفافیت در طرح‌های بزرگ اقتصادی را به شدت خدشه‌دار کرده است.

حادثه تلخ و سکوت مسئولان

در اواخر شهریور سال جاری، حادثه‌ای تلخ منجر به مرگ یک جوان در محدوده معدن شد. با گذشت بیش از دو ماه از این اتفاق، مدیران شرکت توسعه معادن طلای کردستان هیچ پاسخ رسمی در خصوص علت و ابعاد ماجرا ارائه نکرده‌اند. گزارش‌های محلی حاکی از آن است که این حادثه در پی اختلاف بر سر زمین و محدوده فعالیت معدن رخ داده است.

سکوت در برابر پرسش‌های رسانه و افکار عمومی، بار دیگر مسئله پاسخ‌گویی، شفافیت و مسئولیت اجتماعی در طرح‌های بزرگ اقتصادی را به میان مهمترین دغدغه‌های مردم منطقه بازگردانده است.

پیگیری‌های یک ماهه خبرنگاران برای دریافت پاسخ در مورد جزئیات حادثه، فعالیت معدن در زمین‌های مورد مناقشه و تمهیدات پیشگیرانه آتی، بی نتیجه مانده است.

مطالبات مردمی: سهم از سود و حفظ معیشت

معدن قلقله سقز با ظرفیت استخراج سالانه ۵۰۰ هزار تن ماده معدنی در ۳۵ کیلومتری جنوب‌غربی سقز قرار دارد. این پروژه سال‌هاست که به محل مناقشه بین مدیران، مردم محلی و نهادهای ناظر تبدیل شده است.

تهدید دامداری در قطب دامپروری کردستان

شغل اصلی مردم روستاهای اطراف معدن، دامداری است و این منطقه از قطب‌های دامداری کردستان به شمار می‌رود. با شروع فعالیت معدن، پروانه‌ چرای دام تعدادی از روستاییان باطل شده است.

  • حدود ۱۲ تا ۱۳ روستا در اطراف این معدن قرار دارند.
  • به عنوان نمونه، روستای پیرعمران حدود ۱۰ هزار رأس دام دارد.
  • مردم محلی معتقدند فعالیت معدن، مرتع و کار آنها را از بین برده و جایگزینی مناسبی ارائه نشده است.

مهمترین مطالبه مردم این منطقه، شفاف‌سازی و سهیم شدن در سود و منفعت ناشی از فعالیت معدن است، نه صرفاً تحمل زیان‌های آن.

پاسخ‌های رسمی و آمار اشتغال

معاون امور معادن سازمان صنعت، معدن و تجارت کردستان اعلام کرد که فعالیت معدن قلقله بر اساس ضوابط قانونی پیش می‌رود و موضوعات زیست‌محیطی پیش از بهره‌برداری بررسی شده است. وی تاکید کرد که سلامت مردم در اولویت است و به همین دلیل، محل احداث کارخانه فرآوری طلا (که ابتدا در بالادست سد چراغ‌ویس بود) پس از توقف چندساله، در سال ۱۴۰۱ به پایین‌دست سد منتقل شد.

وضعیت اشتغال در معدن و کارخانه

بر اساس آمارهای اعلام شده، بخش قابل توجهی از نیروهای به کار گرفته شده در این پروژه، بومی منطقه هستند:

محل فعالیتتعداد کل شاغلینبومی شهرستان سقزبومی استان کردستان
کارخانه طلا۳۱۱ نفر۱۸۵ نفر۲۰۹ نفر (شامل ۱۸۵ نفر بومی سقز)
بخش معدننامشخص۷۰ درصد۹۰ درصد

با این حال، کارشناسان معتقدند شکاف میان آمار رسمی و احساس واقعی مردم از وضعیت اشتغال، نشان‌دهنده لزوم گفت‌وگوی شفاف و واقعی بین مردم و مجریان طرح است.

زخم عمیق معدن بر پیکره طبیعت و ضعف نظارت

فعالیت معدن قلقله سقز با مخالفت‌های جدی از سوی نماینده مردم سقز و بانه در مجلس شورای اسلامی مواجه شده است. این نماینده در نطق علنی مجلس، فعالیت معدن را «زخمی عمیق بر پیکره طبیعت» خواند و نسبت به افزایش بیماری‌های تنفسی، پوستی و سرطان در میان مردم هشدار داد.

خلاء قانونی در نظارت‌های زیست‌محیطی

یکی از چالش‌های اصلی این پرونده، جایگاه قانونی نظارت است:

  • ماده ۲۴ قانون معادن (اصلاحیه ۱۳۹۲): اگر محدوده معدنی خارج از مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست باشد، نیازی به استعلام رسمی از این سازمان وجود ندارد. معدن قلقله در چنین محدوده‌ای قرار دارد و استعلامی از محیط زیست برای آن گرفته نشده است.
  • پیوست سلامت: مدیر سلامت محیط و حرفه‌ای دانشگاه علوم پزشکی کردستان اعلام کرد که چون معادن مشمول «پیوست سلامت» مصوب هیات وزیران نیستند، نمی‌توان واحد صنعتی را ملزم به تهیه آن کرد.

مدیر سلامت محیط و حرفه‌ای دانشگاه علوم پزشکی کردستان از تعریف پروژه‌ای پژوهشی برای نمونه‌برداری از منابع آب و خاک محدوده کارخانه خبر داد که نیازمند تخصیص اعتباری در حدود ۶ تا ۸ میلیارد تومان از محل یک درصد درآمدهای معادن است.

تاخیر در بهره‌برداری و چالش‌های مالی

کارخانه طلای سقز که قرار بود در شهریورماه امسال به بهره‌برداری برسد، به دلیل مشکلات تامین نقدینگی و شرایط خاص بازار جهانی به تعویق افتاده است. مدیرعامل شرکت توسعه معادن طلای کردستان اعلام کرد که این پروژه بیش از ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی داشته و تمام بار مالی آن بر دوش شرکت سرمایه‌گذاری صدر تامین بوده است.

مدیرعامل شرکت توسعه معادن طلای کردستان: «در جریان جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی و ایالات متحده علیه ایران، دسترسی به بازارهای تامین مصالح و تجهیزات برای مدتی مختل شد و این موضوع روند اجرای پروژه را کند کرد.»

وی وعده داد که راه‌اندازی فازبندی‌شده خط تولید در هفته‌های آینده آغاز و بهره‌برداری کامل تا پایان سال جاری انجام خواهد شد. همچنین، اجرای سه طرح پژوهشی زیست‌محیطی با بودجه ۹ میلیارد تومان برای پایش آب، خاک و سلامت ساکنان مناطق اطراف در دستور کار شرکت قرار دارد.

ضرورت گفت‌وگوی واقعی با مردم

پرونده معدن طلای قلقله سقز، نمادی از چالش دیرینه میان توسعه صنعتی و حفظ زیست‌بوم در مناطق روستایی است. کارشناسان تاکید می‌کنند توسعه پایدار زمانی محقق می‌شود که نه تنها اشتغال و تولید، بلکه سلامت مردم و محیط زیست نیز در آن دیده شود. این پروژه اکنون در مرحله حساسی قرار دارد و آزمونی برای سنجش اینکه توسعه در کردستان تا چه اندازه می‌تواند همزمان با عدالت زیست‌محیطی و اجتماعی پیش رود.

شناسنامه خبر:

درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:

تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.

دسترسی رایگان به هوشنگ ↗