جزئیات برنامه ملی هوشمندسازی بنادر ایران؛ بوشهر نخستین پایلوت لجستیک هوشمند

چالش‌های بوروکراتیک و ضرورت هوشمندسازی

مهدی خراسانچی، دبیر برنامه ملی توسعه اقتصاد دریامحور، با اشاره به فرآیندهای کنونی در بنادر، تاکید کرد که این فرآیندها شامل تعداد زیادی مراحل اداری و محدودیت‌های غیرضروری است. هدف اصلی این برنامه، خروج فرآیندهای زائد از چرخه و روان‌سازی ورود و خروج کالا است.

وظیفه بندر تسهیل ورود، خروج و عملیات بندری است، نه محل انجام امور کالایی. ورود کالا باید همانند ورود و خروج مسافر در فرودگاه، بدون توقف‌های غیرضروری و تشریفات اضافی صورت گیرد.

او توضیح داد که در حال حاضر، وجود دستگاه‌های متعدد مقرراتی (حدود ۱۵ سازمان مختلف متناسب با نوع کالا) سبب ایجاد توقف‌های طولانی برای ترخیص می‌شود. این توقف‌ها گاهی غیرمنطقی بوده و کالاهایی مانند اسباب‌بازی ممکن است صرفاً به دلیل تمرکز فعالیت‌های غیرمرتبط با تاخیر مواجه شوند.

فازهای اجرای طرح هوشمندسازی

فاز نخست هوشمندسازی بر اجرای عملیات بندری و حذف فرآیندهای دستی متمرکز است. این فاز شامل دو بخش کلیدی است:

احراز هویت و ورود کالا بدون دخالت انسانی

• احراز هویت راننده، شاگرد راننده و خودرو به جای روش‌های سنتی، با استفاده از فناوری‌های پیشرفته نظیر تشخیص چهره و سامانه‌های هوشمند انجام می‌شود.
• شرکت‌های دانش‌بنیان توانمند داخلی، نیازهای تصویری، اسکن و پردازش داده‌ها در این حوزه را تامین خواهند کرد.

تشخیص اصالت و ارزش کالا با ترکیب داده‌ها

خراسانچی تعیین اصالت کالا و ارزش‌گذاری صحیح را یکی از مهم‌ترین چالش‌ها دانست. سامانه هوشمند باید بتواند با ترکیب دقیق داده‌ها، اصالت و ارزش واقعی کالا را تشخیص دهد. این داده‌ها شامل موارد زیر است:

• اطلاعات اظهار صاحب کالا
• داده‌های فنی کالا
• سوابق حمل
• اطلاعات طبقه‌بندی کالا

او تاکید کرد که سیستم باید بر اساس ترکیب این داده‌ها، اصالت کالا را با آنچه در اظهارنامه آمده، تطبیق داده و از بروز خطاهای انسانی جلوگیری کند.

بندر بوشهر؛ نخستین پایلوت لجستیک هوشمند

در چارچوب اجرای این برنامه ملی، بندر بوشهر به عنوان بندر پایلوت در حوزه لجستیک هوشمند انتخاب شده است. دلایل این انتخاب عبارتند از:

• ظرفیت‌های عملیاتی مناسب
• موقعیت جغرافیایی استراتژیک
• زیرساخت‌های قابل توسعه

طبق برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، تا پایان برنامه هفتم توسعه، سه بندر هوشمند در کشور توسعه خواهد یافت و بوشهر نخستین گام در این مسیر تحول‌آفرین است.

شرط موفقیت طرح: همکاری بین‌سازمانی

دبیر برنامه ملی توسعه اقتصاد دریامحور خاطرنشان ساخت که موفقیت و اجرای کامل این طرح به همکاری کامل گمرک و سایر سازمان‌های مرتبط وابسته است.

هوشمندسازی بدون همکاری بین‌سازمانی ممکن نیست. گمرک باید در حوزه ارزش‌گذاری و اصالت‌سنجی کالا مشارکت فعال داشته باشد تا حلقه‌های زنجیره به صورت کامل و یکپارچه عمل کنند و اهداف طرح محقق شود.