فراتر از آسای؛ سوپرفودهای جدید آمازون و طرح برزیل برای زیست‌اقتصاد پایدار

فراتر از آسای؛ سوپرفودهای جدید آمازون و طرح برزیل برای زیست‌اقتصاد پایدار

در یک آزمایشگاه بازسازی شده در بلم برزیل، ماشین‌آلاتی مشغول آماده‌سازی میوه‌های بومی آمازون برای تبدیل شدن به سوپرفودهای جهانی بعدی هستند. این میوه‌ها بخشی از یک برنامه بلندپروازانه ملی برای توسعه «زیست‌اقتصاد» و مقابله با تغییرات اقلیمی و فقر منطقه‌ای هستند.

برزیل که میزبان مذاکرات اقلیمی کاپ ۳۰ سازمان ملل است، امیدوار است که میوه‌هایی مانند کوپوآسو، تاپرِبا و باکابا به‌زودی در شبکه‌های اجتماعی و کافه‌های مدرن بریتانیا، اروپا و آمریکا ظاهر شوند.

پتانسیل‌های پنهان میوه‌های آمازون

همانند آسای، این میوه‌های کمتر شناخته شده نیز سرشار از مواد مغذی از جمله آنتی‌اکسیدان‌ها، فیبر یا اسیدهای چرب هستند. مکس پتروچی، بنیان‌گذار شرکت محلی ماهتا، که پودر کاکائو و آجیل برزیلی برای شیک‌ها می‌فروشد، می‌گوید:

«سوپرفودهای زیادی در جنگل وجود دارند که مردم از آن‌ها بی‌اطلاع هستند.»

این شرکت بر دو مزیت تمرکز دارد: یکی مزایای تغذیه‌ای و سلامتی این مواد آمازونی، و دیگری مزیت «اجتماعی و زیست‌محیطی». آن‌ها ادعا می‌کنند که قیمت‌های منصفانه پرداخت می‌کنند و تنها از کشاورزانی خرید می‌کنند که شیوه‌های کشاورزی پایدار را رعایت می‌کنند.

تبدیل میوه خام به پودر برای حفظ ارزش اقتصادی

تحقیقات علمی در مورد مزایای «سوپرفودها» محدود است، اما مصرف میوه‌های آمازونی به‌طور کلی برای سلامتی مفید شناخته می‌شود. حمل‌ونقل میوه‌های خام که ظرف چند روز پس از چیدن فاسد می‌شوند، پرهزینه است. به همین دلیل، شرکت‌ها مواد اولیه را به‌صورت پودر خشک‌شده منجمد درمی‌آورند تا به سوپرمارکت‌ها بفروشند یا به خارج از کشور صادر کنند.

• این روش، ارزش غذایی بیشتری از میوه‌ها را حفظ می‌کند.
• این راهی هوشمندانه برای نگه داشتن ارزش اقتصادی بیشتر در برزیل است.

آزمایشگاه پارک زیست‌اقتصاد بلم به شرکت‌های کوچک کمک می‌کند تا روش‌های جدیدی برای نگهداری میوه‌ها آزمایش کنند. مکس پتروچی می‌گوید: «مردم بیش از ۱۰ هزار سال است که از این جنگل‌ها تغذیه می‌کنند. سوپرفودهای کشف‌نشده بسیاری وجود دارد.»

زیست‌اقتصاد: راهکاری برای مقابله با تخریب آمازون

جنگل‌های بارانی آمازون، که ۶ میلیون کیلومتر مربع را پوشش می‌دهند، همیشه سرشار از ثروت طبیعی بوده‌اند. اما دهه‌هاست که این اکوسیستم عظیم به‌دلیل قطع درختان برای فروش چوب یا ایجاد فضا برای محصولاتی مانند سویا و دامداری، در حال تخریب است.

این تخریب، یکی از بزرگ‌ترین سپرهای زمین در برابر تغییرات اقلیمی (درختانی که دی‌اکسید کربن جذب می‌کنند) را از بین برده است. برخلاف اکثر کشورها، بیش از دوسوم انتشار گازهای گلخانه‌ای برزیل ناشی از کاربری زمین و کشاورزی است که عمدتاً از قطع جنگل یا کشت مقادیر زیاد غذا ناشی می‌شود.

رئیس‌جمهور لوئیز ایناسیو لولا داسیلوا وعده داده است که تا سال ۲۰۳۰ نرخ جنگل‌زدایی را به نصف کاهش دهد. در ۱۲ ماه منتهی به ژوئیه ۲۰۲۵، این نرخ به پایین‌ترین میزان در ۱۱ سال گذشته رسید.

کشاورزی جنگلی، نمونه‌ای از تولید پایدار

برزیل ایده ایجاد یک اقتصاد شکوفا از طریق استفاده پایدار از منابع طبیعی، حفاظت از طبیعت و توسعه محصولات باارزش از جمله سوخت‌ها، داروها و مواد غذایی را ترویج می‌کند. این «زیست‌اقتصاد» بخش مهمی از برنامه اقدام ملی این کشور برای مقابله با تغییرات اقلیمی است.

سارا سامپایو، که یک شرکت کوچک قهوه را اداره می‌کند، از روشی به نام کشاورزی جنگلی (Agroforestry) استفاده می‌کند؛ روشی که در آن دانه‌های قهوه زیر سایه درختان رشد می‌کنند. او با حدود ۲۰۰ خانواده کشاورز در منطقه آپویی، که یکی از بالاترین نرخ‌های جنگل‌زدایی را دارد، کار می‌کند.

«ما درختان بومی آمازون و قهوه را در کنار هم می‌کاریم. درختان به گیاهان قهوه سایه می‌دهند و کشاورزان می‌توانند غذای خود را در اطراف آن گیاهان پرورش دهند. وقتی گیاه قهوه می‌میرد، درختان به‌عنوان جنگل باقی می‌مانند و به احیای آمازون کمک می‌کنند.»

او معتقد است: «اگر می‌خواهیم جلوی قطع شدن درختان بیشتر را بگیریم، باید درآمد جایگزین و روش زندگی پایداری برای مردم فراهم کنیم.»

چالش‌های مقیاس‌پذیری و سوخت‌های زیستی

دامیان بنوآ، فروشنده بستنی آسای در اروپا، می‌گوید که این میوه به‌دلیل داشتن آنتی‌اکسیدان بالا، فیبر و اسیدهای چرب غیراشباع، در میان ورزشکاران بسیار محبوب است. او با خانواده‌هایی کار می‌کند که در جنگل، مزارع کوچک آسای را با حداقل تعداد گونه در هر هکتار مدیریت می‌کنند.

این شرکت‌های کوچک به تنهایی نمی‌توانند میلیون‌ها نفر را تغذیه کنند و موفقیت آن‌ها تاکنون مدیون کمک‌های مالی و سرمایه صندوق‌هایی بوده که در شرکت‌های حامی حفاظت از طبیعت سرمایه‌گذاری می‌کنند. اگر تولید آسای به مزارع صنعتی بزرگ تبدیل شود، می‌تواند همان مشکلاتی را ایجاد کند که این افراد در تلاش برای حل آن‌ها هستند.

علاوه بر این، برزیل وعده داده است که تا سال ۲۰۳۵ استفاده از سوخت‌های زیستی را چهار برابر کند. سوخت‌های زیستی مانند اتانول اغلب به‌عنوان جایگزینی برای سوخت‌های فسیلی مطرح می‌شوند، اما افزایش تقاضا برای محصولاتی که برای تولید این سوخت‌ها سوزانده می‌شوند، می‌تواند منجر به جنگل‌زدایی شود.

آنا یانگ، مدیر مرکز محیط زیست و جامعه در چتم هاوس، بر لزوم وضع مقررات قوی تأکید می‌کند:

«ما باید از جهانی وابسته به سوخت‌های فسیلی فاصله بگیریم و اگر راه‌حل‌هایی مبتنی بر زیست‌شناسی نداشته باشیم، قادر به انجام این کار نخواهیم بود. اما همه گذارها مبتنی بر زیست‌شناسی خوب نیستند؛ اگر آن‌ها منجر به تخریب زیستگاه طبیعی شوند یا فاقد شیوه‌های اجتماعی مناسب باشند، مشکل اصلی را حل نخواهند کرد.»