نقش حیاتی خانواده در کتاب‌خوان شدن کودکان؛ سرانه مطالعه در کشور کاهشی است

الگوپذیری والدین؛ رکن اصلی علاقه به کتاب

بسیاری از کارشناسان روانشناسی معتقدند که الگوپذیری از خانواده‌ها یکی از ارکان مهم شکل‌گیری شخصیت کودکان است. این اصل به همان شکلی که در مورد عادات بهداشتی مانند مسواک زدن صدق می‌کند، در مورد کتاب، موسیقی و هنر نیز صادق است.

صالحیان توضیح می‌دهد: اگر کودکی از سنین پایین مشاهده کند که کتاب جزئی از زندگی روزمره والدین او است و آن را در دست اعضای خانواده ببیند، احتمال بسیار زیادی وجود دارد که به کتابخوانی علاقه‌مند شود. این مسئله در مورد موسیقی نیز صدق می‌کند؛ بسیاری از هنرمندان برجسته کشور در خانواده‌هایی رشد کرده‌اند که موسیقی در آن رواج داشته است.

اهمیت محیط خانه و دوری از موبایل

این کارشناس با طرح یک مقایسه کلیدی هشدار می‌دهد که رفتار والدین در برابر کودکان بسیار حائز اهمیت است. او می‌گوید: اگر فرزندان ما به جای مشاهده کتاب و مجله یا شنیدن موسیقی سالم، مدام موبایل را در دستان والدین ببینند، چگونه می‌توان انتظار داشت که در دوران نوجوانی و جوانی به جای تلفن همراه، کتاب در دست بگیرند؟

او تاکید می‌کند که با وجود تمام مشکلات سیستمی، خانواده‌ها می‌توانند محیط خانه را به فضایی مناسب با بهداشت روانی مطلوب برای فرزندان تبدیل کنند تا رفتارهای خوب را از والدین بیاموزند؛ زیرا محیط خانه اصل اساسی در یادگیری است.

ضعف جامعه و سیستم آموزشی

صالحیان در ادامه، به نقش جامعه در ترویج فرهنگ مطالعه اشاره می‌کند و می‌افزاید: باید بپذیریم که شهرهای ما خالی از المان‌های کتاب هستند و در واقع با «شهرهای خالی از کتاب» مواجه‌ایم. مهم‌تر آنکه، سیستم آموزشی کشور نیز نتوانسته است آن‌گونه که شایسته است، نسل کتابخوانی را تربیت کند.

این ناکارآمدی‌ها تا جایی پیش رفته است که سرانه مطالعه در کشورمان حتی روند کاهشی داشته است.

قصه گویی؛ راهکار موثر در سنین پایین

یکی دیگر از اقدامات موثری که والدین می‌توانند انجام دهند، قصه گویی و کتابخوانی از سنین اندک است. این امر سبب می‌شود تا ذهن و گوش فرزندان با مقوله مطالعه آشنا شود و پذیرش کتاب در دوران نوجوانی و جوانی، که سن اساسی کتابخوانی است، افزایش یابد.

او در خاتمه با اشاره به نقش خانواده‌ها در آشنایی کودکان با کتابخانه‌ها، کانون پرورش فکری و نهادهای مشابه، یک نتیجه‌گیری قاطع ارائه می‌دهد:

این ما هستیم که تعیین می‌کنیم فرزند شش ساله‌مان در دست ما سیگار ببیند یا کتاب؛ و این ما هستیم که با همین خرده رفتارهای ظاهراً بی‌اهمیت‌مان، سرنوشت یک انسان را در تمام عمرش تعیین می‌کنیم.