خبر کامل
ابهام در کمک‌های آلمان به آفریقا؛ توسعه در سایه کنترل مهاجرت
ابهام در کمک‌های آلمان به آفریقا؛ توسعه در سایه کنترل مهاجرت
آژانس همکاری بین‌المللی آلمان (GIZ) به عنوان یکی از بزرگ‌ترین نهادهای مجری سیاست توسعه این کشور، سالانه بیش از ۳ میلیارد یورو در پروژه‌های جهانی سرمایه‌گذاری می‌کند. با این حال، برنامه‌های این آژانس در آفریقا، به ویژه در منطقه ساحل (نیجر و مالی) و شاخ آفریقا (اتیوپی)، به طور فزاینده‌ای با سیاست‌های کنترل مهاجرت اتحادیه اروپا و صندوق‌های مرتبط مانند صندوق اعتماد اضطراری اتحادیه اروپا برای آفریقا (EUTF) که بودجه‌ای بیش از ۵ میلیارد یورو تا سال ۲۰۲۵ دارد، در هم آمیخته است. این پیوند، پرسش‌های جدی را در مورد اولویت واقعی کمک‌های آلمان مطرح می‌کند: آیا هدف اصلی، توسعه و اشتغال‌زایی است یا مدیریت و کاهش جریان مهاجرت به اروپا؟
اولویت‌های متضاد: توسعه یا امنیت؟
فعالیت‌های GIZ در بیش از ۴۰ کشور آفریقایی از دهه ۱۹۶۰ آغاز شده است. اما در دهه اخیر، این پروژه‌ها اغلب با ابتکاراتی نظیر Compact with Africa (CWA) برای جذب سرمایه خصوصی و EUTF گره خورده‌اند. تحلیل‌های مستقل نشان می‌دهند که در بسیاری از موارد، اهداف امنیتی مربوط به کنترل مهاجرت، بر اهداف توسعه‌ای مانند فقرزدایی و اشتغال‌زایی پیشی گرفته‌اند.
نیجر: مدیریت مرزی بر کشاورزی پایدار
نیجر، با نرخ بیکاری جوانان بیش از ۲۰ درصد و عبور سالانه صدها هزار مهاجر، کانون اصلی مهاجرت در منطقه ساحل محسوب می‌شود. GIZ که از سال ۱۹۶۸ در نیامی دفتر دارد، پیش از تعلیق همکاری دوجانبه در پی کودتای ژوئیه ۲۰۲۳، بر حوزه‌های امنیت غذایی و جوامع صلح‌آمیز تمرکز داشت.
- پروژه‌هایی مانند «مشاوره سیاست مهاجرت در نیجر» (۲۰۱۷–۲۰۲۵) با بودجه EUTF، بر مدیریت مشارکتی مهاجرت و پیشگیری از قاچاق انسان تأکید دارند.
- در بعد توسعه، پروژه‌های کشاورزی پایدار و آبیاری کارآمد به ۸۰ درصد جمعیت روستایی کمک می‌کنند تا تولید را افزایش دهند و تاب‌آوری در برابر بحران‌های غذایی را بهبود بخشند.
تحلیل اندیشکده Oxfam نشان می‌دهد که بیش از ۴۰ درصد بودجه EUTF در نیجر به مدیریت مرزی اختصاص یافته، در حالی که سهم اشتغال‌زایی مستقیم کمتر از ۳۰ درصد است. این امر پروژه‌ها را در عمل به سمت امنیتی‌سازی سوق داده است.
مالی: از صلح تا کنترل جابه‌جایی
مالی نیز با ناآرامی‌های مداوم از سال ۲۰۱۲ و بیش از ۴۰۰ هزار آواره داخلی، چالش‌های بزرگی دارد. GIZ از سال ۱۹۶۰ در این کشور فعال بوده و در حوزه‌های حکمرانی خوب، کشاورزی و انرژی کار می‌کند.
- برنامه Better Migration Management III (BMM III) با بودجه بیش از ۴۶ میلیون یورو از EUTF، بر مدیریت ایمن و قانونی مهاجرت متمرکز است.
- در بخش توسعه، سرمایه‌گذاری‌ها بر کشاورزی مقاوم به تغییرات اقلیمی و زنجیره‌های ارزش کشاورزی تمرکز دارد.
با این حال، طبق گزارش اندیشکده SWP Berlin در سال ۲۰۱۸، تبدیل EUTF از «پاسخ اضطراری» به «ابزار دائمی کنترل مهاجرت» سبب شده است تا منطق امنیتی بر توسعه چیره شود. پس از تعلیق همکاری آلمان با مالی در سال ۲۰۲۳، بخش عمده فعالیت‌های GIZ از طریق پروژه‌های منطقه‌ای و ECOWAS دنبال شد.
اتیوپی: ادغام پناهندگان و بیکاری جوانان
اتیوپی با میزبانی بیش از ۹۰۰ هزار پناهنده و نرخ بیکاری جوانان ۲۵ درصدی، یکی دیگر از کانون‌های فعالیت GIZ است. پروژه «Ethiopia Job Compact» (۲۰۱۸–۲۰۲۵) با حمایت مالی EUTF و بانک جهانی، هدف ایجاد ۱ میلیون شغل را دنبال می‌کند و پناهندگان را در برنامه‌های آموزش حرفه‌ای ادغام می‌نماید.
با وجود این تلاش‌ها، گزارش Brookings در سال ۲۰۲۰ تأکید کرد که شواهدی مبنی بر اثرگذاری مستقیم این پروژه‌ها بر کاهش مهاجرت وجود ندارد. اندیشکده Oxfam نیز EUTF را «گیر افتاده بین کمک و کنترل» توصیف می‌کند، زیرا بیش از ۳۰ درصد بودجه به امنیت اختصاص یافته و پروژه‌های اشتغال‌محور سهم کمتری دارند.
تعادل شکننده و تهدید مشروعیت توسعه
پروژه‌های GIZ در آفریقا به وضوح نشان می‌دهند که همکاری توسعه‌ای اروپا در دهه اخیر به سمت امنیتی‌سازی کمک‌ها گرایش یافته است. هرچند اهداف توسعه‌ای مانند اشتغال و تاب‌آوری اقلیمی همچنان مطرح هستند، اما عملاً تحت‌الشعاع هدف کنترل مهاجرت قرار گرفته‌اند.
- صندوق EUTF که برای مقابله با فقر و بی‌ثباتی تأسیس شد، تا سال ۲۰۲۵ حدود ۴۰ درصد بودجه خود را صرف اقدامات مرزی و انتظامی خواهد کرد.
- ابتکار CWA نیز با جذب بیش از ۱۰ میلیارد یورو سرمایه خصوصی، بیشتر به پروژه‌هایی گرایش دارد که بازده اقتصادی برای شرکت‌های اروپایی دارند تا اثر مستقیم بر کاهش نابرابری در آفریقا.
اندیشکده‌های معتبر هشدار داده‌اند که بدون شفافیت و پاسخگویی، GIZ ممکن است به ابزاری در دست سیاست مهاجرتی اتحادیه اروپا تبدیل شود. نهادهایی مانند AFD فرانسه یا JICA ژاپن با تمرکز بیشتر بر ظرفیت‌سازی نهادی به جای کنترل مهاجرت، الگویی متفاوت را ارائه می‌دهند که می‌تواند برای GIZ الهام‌بخش باشد.
نتیجه‌گیری
کمک‌های GIZ در نیجر، مالی و اتیوپی پتانسیل بالایی برای توسعه پایدار دارند، اما رویکرد کنونی، بیش از آنکه به فقرزدایی منجر شود، در خدمت مدیریت مهاجرت است. برای بازگرداندن توازن، آلمان باید نظارت مستقل، شفافیت مالی و تمرکز بر ریشه‌های اقتصادی مهاجرت را در اولویت قرار دهد. در غیر این صورت، GIZ به‌جای توسعه پایدار، بخشی از معماری کنترل مرزی اروپا باقی خواهد ماند و مشروعیت سیاست توسعه را در سطح بین‌المللی تضعیف خواهد کرد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۱۱:۴۵ - ۱۴۰۴/۰۸/۲۵