کشف کلاه‌گیس ۳۰۰۰ ساله «مریت»؛ رازهای آرایش موی اشراف مصر باستان

جزئیات کشف و محتویات مقبره

«ارنستو اسکیاپارلی»، باستان‌شناس ایتالیایی، هنگام کاوش در مقبره «مریت» و همسرش «خا» در «اقصر» (تبس باستان)، این کلاه‌گیس را یافت. او در توصیف آن نوشت: «این کلاه‌گیس که از موی انسان با رنگ قهوه‌ای تیره ساخته شده بود، همچنان به‌خاطر روغن‌های معطری که بیش از سه هزار سال پیش روی آن مالیده شده بود، برق می‌زد.»

کلاه‌گیس درون یک جعبه بلند از چوب اقاقیا پیدا شد که نام «مریت» بر آن حک شده بود و دو پایه چوبی پوشیده از کتان آن را نگه می‌داشتند. مقبره این زوج اشرافی بسیار غنی بود و شامل موارد زیر می‌شد:

• مومیایی‌های تزئین‌شده «خا» و «مریت».
• صندوق آرایشی پر از وسایل.
• سبدی حاوی سنجاق‌سر، تیغ‌ها و شانه‌های چوبی.

بیشترِ حدود ۵۰۰ شیء کشف‌شده در این آرامگاه اکنون در موزه مصر در تورین ایتالیا نگهداری می‌شوند.

کلاه‌گیس: نماد مد و محافظت در مصر باستان

کلاه‌گیس «مریت» دارای موج‌های ریزی بود که از وسط فرق خورده و روی سر تراشیده یا موهای کوتاه او قرار می‌گرفت. این موج‌ها احتمالاً با بافتن مو در حالت خیس و باز کردن بافت‌ها پس از خشک شدن ایجاد می‌شدند.

این نوع آرایش مو اغلب با گل‌ها و تاج‌های زینتی تزئین می‌شد که در میانه دودمان هجدهم بسیار مد بود، همان‌طور که در نقاشی‌ها و تندیس‌های آن دوره دیده می‌شود.

کلاه‌گیس‌ها در مصر باستان میان مردان و زنان طبقه ممتاز بسیار رایج بودند. دلایل استفاده از آن‌ها چندگانه بود:

• امکان آراستن مو به شکل‌های پیچیده و متنوع.
• محافظت از پوست سر در برابر آفتاب مستقیم.
• جلوگیری از شپش سر.

تحلیل علمی و فرمول باستانی ژل مو

در یک مطالعه دقیق که در سال ۲۰۱۶ انجام شد، پژوهشگران با استفاده از روش‌های شناسایی ترکیب‌های شیمیایی، جزئیات بیشتری درباره آرایش و مراقبت موی «مریت» به دست آوردند. این تحلیل‌ها شواهدی از روغن گیاهی روی موها را آشکار کرد که احتمالاً برای صاف نگه داشتن و حفظ سلامت مو استفاده می‌شده و عملکردی شبیه به ژل موی باستانی داشته است.

همچنین، نشانه‌هایی از کلسترول، که ترکیبی موجود در پوست سر انسان است، روی یکی از شانه‌های چوبی یافت شد. این یافته تأیید می‌کند که «مریت» در طول حیات خود از آن شانه استفاده می‌کرده است.

بر اساس این تحلیل‌ها، پژوهشگران نتیجه گرفتند که «مریت» موهای خود را صاف شانه می‌کرد و آن را با ترکیبی خاص می‌پوشاند. این مواد دقیقاً همان‌هایی بودند که میان دندانه‌های شانه او نیز کشف شدند:

• روغن گیاهی
• صمغ گیاهی
• بلسان
• موم زنبور

قدمت و اهمیت کلاه‌گیس‌های مصری

مصرشناسان تأکید می‌کنند که تعداد قابل توجهی از کلاه‌گیس‌ها و اکستنشن‌های باستانی مصر تاکنون سالم مانده‌اند. قدیمی‌ترین نمونه شناخته‌شده این اقلام به حدود ۳۴۰۰ پیش از میلاد بازمی‌گردد. این آثار گرانبها همچنان منبع مهمی برای مطالعه فرهنگ، مد و زندگی روزمره اشراف مصر باستان هستند.