مطالبه جدی برای ایجاد مرکز اسناد لرستان در پی ثبت جهانی کهن‌ترین اثر ایران

نیاز مبرم به مرکز اسناد استاندارد

شاهرخی اظهار داشت که حجم قابل توجهی از اسناد تاریخی، پژوهشی و اداری در لرستان موجود است که نگهداری، آرشیو و دسترسی استاندارد به آن‌ها نیازمند یک مرکز مجهز است. وی ایجاد چنین مرکزی را یکی از نیازهای اصلی استان دانست که باید با همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی محقق شود.

لرستان از مهمترین زیست‌بوم‌های انسان اولیه در فلات ایران است که وجود غارهای کهن و کشف شواهد حضور انسان هوشمند در این مناطق، نشان می‌دهد این سرزمین یکی از کانون‌های اصلی شکل‌گیری تمدن بوده و اکنون محافظت از این پیشینه گران‌بها وظیفه‌ای ملی است.

ثبت جهانی دره خرم‌آباد و جایگاه تمدنی لرستان

اهمیت حفظ میراث لرستان پس از یک رویداد مهم جهانی دوچندان شده است. امسال، محوطه‌های پیش از تاریخ دره خرم‌آباد با قدمتی ۶۰ هزار ساله، به عنوان «کهن‌ترین ثبت» ایران، در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسید.

جزئیات ثبت جهانی

محوطه‌های پیشاتاریخی دره خرم‌آباد، شامل غارها و پناهگاه‌های صخره‌ای زیر است که آثاری از زندگی انسان‌های نخستین بین ۶۰ تا ۶۳ هزار سال پیش را در خود جای داده‌اند:

• غار یافته
• غار کلدر
• غار کنجی
• غار قمری
• غار گیلوران
• غار گرارجنه

این مجموعه در بیستم تیرماه ۱۴۰۴ (۱۱ ژوئیه ۲۰۲۵ میلادی) در اجلاس کمیته میراث جهانی یونسکو در پاریس، به عنوان بیست‌ونهمین اثر ثبت‌شده ایران، به ثبت جهانی رسید. این دستاورد نه تنها تاییدی بر قدمت سکونت بشر در فلات ایران است، بلکه نقش لرستان را به عنوان یکی از کانون‌های شکل‌گیری تمدن بشری در غرب آسیا برجسته می‌کند.

غار یافته، به ویژه، با کشف ابزارهای سنگی و بقایای انسانی از دوران پارینه‌سنگی میانی، یکی از مهم‌ترین شواهد باستان‌شناسی درباره مسیر تکامل انسان در جهان محسوب می‌شود.

لزوم تدوین دانشنامه جامع

در کنار ایجاد مرکز اسناد، شاهرخی بر ضرورت تدوین و تکمیل «دانشنامه لرستان» نیز تاکید کرد. وی معتقد است که ظرفیت‌های گسترده تاریخی، فرهنگی، طبیعی و انسانی استان باید در قالب یک دانشنامه جامع گردآوری و مستندسازی شود و همکاری سازمان اسناد و کتابخانه ملی در این مسیر بسیار حائز اهمیت است.

کارشناسان بر این باورند که دره خرم‌آباد اکنون می‌تواند همانند پرسپولیس یا بیستون، به یکی از مراکز مطالعاتی مهم برای پژوهش‌های باستان‌شناسی و انسان‌شناسی در سطح جهان تبدیل شود. ثبت جهانی دره خرم‌آباد، افق‌های تازه‌ای برای آینده فرهنگی، علمی و اقتصادی این منطقه گشوده است.