چالش‌های حیاتی صنعت فولاد: کمبود سنگ‌آهن و نیاز به ۲۰۰ میلیون تن استخراج تا افق ۱۴۰۴

بحران دوگانه: مواد اولیه و انرژی پایدار در صنعت فولاد

صنعت فولاد ایران در سال‌های اخیر با بحرانی دوگانه در تامین مواد اولیه حیاتی و انرژی پایدار دست و پنجه نرم می‌کند. نوسانات در کیفیت و کمیت سنگ‌آهن، که اصلی‌ترین ماده خام برای تولید کنسانتره و گندله است، مشکلات متعددی را برای کارخانه‌های فولاد در سراسر کشور ایجاد کرده و برنامه‌ریزی تولید را به شدت دشوار ساخته است.

علاوه بر چالش مواد اولیه، دسترسی به انرژی پایدار نیز یکی از موانع بزرگ تولید است. محدودیت‌های فصلی در تامین برق و گاز می‌تواند به طور مستقیم منجر به کاهش تولید و افزایش هزینه‌های عملیاتی شود؛ موضوعی که برای تداوم فعالیت تمامی واحدهای فولادی اهمیت حیاتی دارد. دستیابی به پایداری تولید، مستلزم اتخاذ راهکارهای دقیق و بلندمدت در سطح کلان صنعت است.

زنجیره تامین سنگ‌آهن با اختلال مواجه است

رضا شهرستانی، عضو سابق انجمن تولیدکنندگان فولاد، با تأکید بر اینکه مهم‌ترین چالش پیش‌روی این صنعت، تامین پایدار سنگ‌آهن است، اظهار داشت: با وجود ذخایر قابل توجه در مناطق مهمی چون گل‌گهر، چادرملو و سنگان، میزان استخراج فعلی به هیچ وجه پاسخگوی نیاز واقعی تولید کشور نیست.

دستیابی به هدف تولید ۵۵ میلیون تن فولاد در افق ۱۴۰۴، نیازمند استخراج بیش از ۲۰۰ میلیون تن سنگ‌آهن است. حتی برای تولید حدود ۳۲ میلیون تن فولاد در سال جاری نیز حدود ۱۳۰ میلیون تن سنگ‌آهن لازم است؛ رقمی که اکنون تامین آن با دشواری روبه‌روست.

بی‌تعادلی در حلقه‌های فرآوری و موانع توسعه

این کارشناس صنعت فولاد، بی‌تعادلی موجود در حلقه‌های مختلف زنجیره تامین را عاملی کلیدی در ایجاد اختلال دانست. نبود تناسب میان ظرفیت‌های کنسانتره‌سازی و گندله‌سازی، همراه با افت کیفیت در برخی مراحل فرآوری، موجب شده تا جریان مواد اولیه با مشکل مواجه شود.

موانع توسعه در بخش معدن نیز بر پیچیدگی وضعیت افزوده است. از جمله این عوامل که سرعت توسعه معادن را کاهش می‌دهند، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• فرآیندهای طولانی مدت صدور مجوزهای اکتشاف و بهره‌برداری.
• هزینه‌های بالای عملیات اکتشافی.
• کمبود تجهیزات و ماشین‌آلات معدنی مدرن.
• مشکلات زیرساختی در بخش حمل‌ونقل مواد معدنی.

علاوه بر این، در برخی موارد، سیاست‌های صادراتی مرتبط با سنگ‌آهن نیز به طور مستقیم بر تامین داخلی و نیاز کارخانجات فولاد تأثیر منفی می‌گذارد و این چالش‌ها را تشدید می‌کند.

ضرورت بازآرایی و تقویت زیرساخت‌ها

شهرستانی در پایان تأکید کرد که تا زمانی که اقدامات زیربنایی لازم صورت نگیرد، اهداف توسعه‌ای صنعت فولاد محقق نخواهد شد. این اقدامات شامل افزایش استخراج، ارتقاء فرآوری و ایجاد زیرساخت‌های جدید است. در غیر این صورت، صنعت فولاد با محدودیت دائمی مواد اولیه روبه‌رو خواهد ماند.