طرح ۷ میلیارد دلاری برای حل ناترازی گاز: تعویض ۲۰ میلیون بخاری فرسوده

چالش دیرینه ناترازی انرژی، به‌ویژه در بخش گاز طبیعی، هر ساله با آغاز فصل سرما، اقتصاد و صنعت کشور را تحت فشار شدید قرار می‌دهد. با جهش ناگهانی مصرف در بخش خانگی، ظرفیت شبکه به شدت محدود شده و صنایع بزرگ و نیروگاه‌ها با قطعی یا محدودیت جدی گاز مواجه می‌شوند. کارشناسان معتقدند که بدون یک برنامه جدی برای کاهش مصرف خانگی، حل ریشه‌ای این ناترازی امکان‌پذیر نیست و سیاست‌گذاری انرژی باید از رویکرد تولیدمحور به سمت مدیریت تقاضا تغییر یابد.

ناترازی گاز؛ چالش همیشگی اقتصاد ایران

نوید هدایتی‌فر، کارشناس انرژی، با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد در مدیریت منابع، اظهار داشت که تکرار سالانه این بحران نشان می‌دهد که راهکارهای فعلی کارساز نیستند. وی مدیریت تقاضا را تنها مسیر برای جلوگیری از محدودیت شدید گاز صنایع بزرگ و نیروگاه‌ها در زمستان می‌داند.

ریشه مشکل: ۲۰ میلیون بخاری فرسوده

یکی از اثربخش‌ترین و کم‌هزینه‌ترین اقدامات برای بهینه‌سازی مصرف خانگی، نوسازی تجهیزات گرمایشی است. در حال حاضر، حدود ۲۰ میلیون بخاری فرسوده در کشور مورد استفاده قرار می‌گیرد که به دلیل راندمان پایین، منشأ هدررفت عظیم انرژی هستند. مشخصات این تجهیزات قدیمی عبارتند از:

• راندمان بسیار پایین: این بخاری‌ها در بهترین حالت تنها ۴۰ درصد انرژی را به گرمایش تبدیل می‌کنند.
• هدررفت بالا: مابقی انرژی (بیش از ۶۰ درصد) مستقیماً از طریق دودکش به محیط بیرون منتقل می‌شود.
• خطر ایمنی: بخاری‌های قدیمی عامل اصلی مسمومیت‌های ناشی از مونوکسیدکربن بوده و سالانه جان صدها نفر را می‌گیرند.

هدایتی‌فر تأکید کرد که این هدررفت به معنای دود شدن میلیون‌ها مترمکعب گاز در آسمان کشور است.

راهکار راهبردی: جایگزینی بخاری‌های هرمتیک

تعویض بخاری‌های فرسوده با بخاری‌های پربازده (هرمتیک) یک راهکار کاملاً راهبردی برای کاهش مصرف گاز و کمک به حل ناترازی زمستانی است. بخاری‌های هرمتیک دارای مزایای متعددی نسبت به مدل‌های قدیمی هستند:

بخاری‌های هرمتیک با محفظه احتراق بسته و راندمان بالا، علاوه بر کاهش چشمگیر مصرف، ایمنی مصرف‌کنندگان را نیز تضمین می‌کنند. این تجهیزات جایگزین مناسبی برای ۲۰ میلیون بخاری فرسوده با راندمان زیر ۴۰ درصد هستند که عملاً بخش بزرگی از انرژی را هدر می‌دهند.

تأثیر کلان اقتصادی و صنعتی طرح

مهم‌ترین بُعد این طرح، تأثیر آن بر صنایع و اقتصاد کلان کشور است. با آزادسازی گاز ناشی از کاهش مصرف خانگی، صنایع انرژی‌بر از توقف تولید یا روی آوردن به سوخت‌های آلاینده نجات خواهند یافت. این طرح می‌تواند پایداری تولید و صادرات را در ماه‌های حساس زمستان تضمین کرده و از زیان‌های چند میلیارد دلاری جلوگیری کند.

آمار و ارقام کلیدی طرح:

این کارشناس انرژی در جمع‌بندی خود اعلام کرد که تعویض بخاری‌های فرسوده با بخاری‌های پربازده، با سرمایه‌گذاری حدود ۷ میلیارد دلاری و کاهش مصرف گاز به میزان ۱۰۰ میلیون مترمکعب در روز، بهترین راهکار برای تأمین پایدار گاز صنایع صادرات‌محور و با ارزش افزوده بالا است. وی پیشنهاد کرد که خود صنایع می‌توانند در این زمینه پیش‌قدم شده و زمینه‌ساز حل مشکل قطعی گاز خود شوند.