رشد موبایل و رکود اینترنت ثابت؛ آمار رگولاتوری از وضعیت ارتباطات کشور در تابستان ۱۴۰۴

جدیدترین گزارش آماری سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی (رگولاتوری) از عملکرد حوزه ارتباطات کشور در تابستان ۱۴۰۴، تصویری دوگانه از بازار مخابرات ایران ارائه می‌دهد: تداوم رشد چشمگیر در بخش سیار در مقابل رکود و افول در زیرساخت‌های ثابت، از جمله تلفن ثابت و پهن باند ثابت. این گزارش همچنین جزئیات مهمی از سهم اندک اینترنت نسل پنجم و وضعیت کیفیت شبکه را آشکار می‌سازد.

رشد پرشتاب بخش سیار و افول زیرساخت ثابت

بخش ارتباطات سیار همچنان موتور محرک رشد در حوزه ارتباطات کشور است. بر اساس آمار، تعداد مشترکین تلفن همراه در کشور با رشد ۵.۴۷ درصدی نسبت به تابستان سال گذشته، به رقم خیره‌کننده ۱۶۵ میلیون و ۷۸۰ هزار و ۸۴۱ نفر رسیده است. به تبع این رشد، ضریب نفوذ تلفن همراه نیز ۴.۷۳ درصد افزایش یافته است.

رشد مشترکین پهن باند سیار نیز مثبت بوده و تعداد آن‌ها به ۱۲۱ میلیون و ۸۱۸ هزار و ۸۵۰ نفر رسیده که نشان‌دهنده رشد ۳.۵۷ درصدی نسبت به تابستان ۱۴۰۳ است. ضریب نفوذ پهن باند سیار نیز ۲.۸۶ درصد رشد را تجربه کرده است.

رکود در تلفن ثابت و اینترنت ثابت

در مقابل رشد بخش سیار، آمار مربوط به زیرساخت‌های ثابت روند کاهشی یا حداقلی را نشان می‌دهد:

• تعداد مشترکین تلفن ثابت نسبت به زمان مشابه در سال گذشته ۲.۳۳ درصد افت کرده است.
• تعداد مشترکین پهن باند ثابت، علی‌رغم تلاش‌های گسترده، رشدی حداقلی در حد ۰.۰۲ درصد داشته است.
• ضریب نفوذ پهن باند ثابت نیز کاهش ۰.۷ درصدی را تجربه کرده است.

چالش‌های اینترنت ثابت و وعده‌های فیبر نوری

بررسی‌ها نشان می‌دهد که با وجود تمرکز وزارت ارتباطات بر توسعه فیبر نوری، این امر منجر به رشد معنادار در آمار مشترکین اینترنت ثابت نشده است. در سه‌ماهه دوم سال ۱۴۰۴، تعداد خانوارهای تحت پوشش فیبر نوری به ۸ میلیون و ۷۰۹ هزار و ۸۷ نفر رسیده که نسبت به سه‌ماهه اول رشد داشته، اما این پوشش هنوز به استقبال گسترده مشترکین ثابت منجر نشده است. شایان ذکر است که در گزارش فصل تابستان، رگولاتوری همچنان به آمار پوشش بسنده کرده و میزان اتصال واقعی فیبر نوری را گزارش نکرده است.

سهم تکنولوژی‌ها در پهن باند ثابت

در بازار پهن باند ثابت، تکنولوژی‌های قدیمی همچنان سهم اصلی را در اختیار دارند:

سهم ناچیز 5G و پیشتازی اپراتورها

کاربران اینترنت سیار کشور همچنان به شدت متکی بر اینترنت نسل چهارم (۴G) هستند. سهم اینترنت ۵G در میان کاربران سیار همچنان پایین و در حدود ۳ درصد است. با این حال، سهم نسل پنجم نسبت به گزارش بهار امسال ۵۰ درصد رشد نشان می‌دهد که حاکی از آغاز روند صعودی پذیرش این فناوری است.

در سهم بازار مشترکین پهن باند سیار به تفکیک اپراتورها، وضعیت بدون تغییر مانده است. همراه‌اول با سهم ۵۴ درصدی پیشتاز بازار است و پس از آن ایرانسل با ۴۲ درصد و رایتل با ۴ درصد قرار دارند.

وضعیت کیفیت شبکه (RTT و Jitter)

بررسی شاخص‌های کیفیت شبکه (QoS) در سه‌ماهه دوم ۱۴۰۴ بهبودهای جزئی و نوساناتی را نشان می‌دهد:

• زمان رفت‌وبرگشت بسته (RTT) ثابت: در بخش داخلی از ۲۰.۰۵ به ۱۹.۸۶ میلی‌ثانیه و در بخش بین‌الملل از ۷۷.۷۹ به ۷۶.۱ میلی‌ثانیه کاهش یافته است (بهبود).
• زمان رفت‌وبرگشت بسته (RTT) سیار: RTT داخلی با افزایش جزئی به ۳۵.۶۵ میلی‌ثانیه رسیده، و RTT بین‌الملل نیز به ۹۵.۸۶ میلی‌ثانیه افزایش یافته است (کاهش کیفیت جزئی).
• نرخ تأخیر متغیر (Jitter): این شاخص در اینترنت ثابت (داخلی و بین‌الملل) و سیار (داخلی) افزایش خفیفی داشته است. بیشترین رشد مربوط به Jitter بین‌الملل سیار است که از ۷.۱۱ به ۸.۹۱ میلی‌ثانیه رسیده است.

این آمار نشان می‌دهد علی‌رغم برخی بهبودها، هنوز نوساناتی در کیفیت شبکه مشاهده می‌شود که نیازمند توجه بیشتر نهادهای نظارتی است.

کاهش شدید تلفن‌های همگانی و رشد ترافیک پستی

در یک تحول قابل پیش‌بینی، تعداد تلفن‌های همگانی در کشور به روند کاهشی خود ادامه داده است. آمارها نشان می‌دهد که تعداد تلفن‌های همگانی از ۵۶ هزار و ۶۹۸ دستگاه در سال گذشته به ۵۲ هزار و ۲۹۴ دستگاه رسیده است که معادل ۷.۷۷ درصد کاهش است. این افت در تلفن‌های همگانی جاده‌ای با کاهش ۱۰.۶۴ درصدی، شدیدتر بوده است.

در بخش دیگری از گزارش، آمار ترافیک شرکت پست رشد چشمگیری را نشان می‌دهد. ترافیک کل شرکت پست در سه‌ماهه دوم سال ۱۴۰۴ به ۱۰۵ میلیون و ۷۱۹ هزار و ۷۹۳ واحد رسیده است، در حالی که این رقم در سه‌ماهه اول سال ۸۰ میلیون و ۲۳۳ هزار و ۴۸۴ واحد بوده است.