کشف ساختارهای میکروسکوپی عجیب در خون بیماران کووید مزمن

معمای کووید مزمن و نظریه‌های پیشین

اینکه چرا برخی افراد ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از عفونت با ویروس SARS-CoV-2 همچنان با علائم کووید مزمن دست‌وپنجه نرم می‌کنند، مدت‌هاست که به یک معمای بزرگ پزشکی تبدیل شده است. پیش از این تحقیق جدید، دو نظریه اصلی در این باره مطرح بودند:

• میکروکلات‌ها (Microclots): این نظریه که اولین بار در سال ۲۰۲۱ مطرح شد، به وجود لخته‌های خونی بسیار کوچک و سفت اشاره دارد. این میکروکلات‌ها می‌توانند جریان خون را در مویرگ‌های حیاتی بدن مختل کرده و به بافت‌ها آسیب برسانند.
• تله‌های خارج سلولی نوتروفیل (NETs): در سال ۲۰۲۲ محققان نشان دادند که بیماران کووید مزمن، سطوح بالایی از NETها دارند. NETها تورهای چسبناکی از DNA و آنزیم‌ها هستند که به‌طور معمول توسط گلبول‌های سفید برای به دام انداختن پاتوژن‌ها آزاد می‌شوند. پایداری غیرعادی این تورها می‌تواند منجر به مشکلاتی در جریان خون مانند ترومبوز شود.

کشف ساختارهای ترکیبی و مقاومت در برابر تجزیه

تحقیق جدید پژوهشگران دانشگاه استلنبوش آفریقای جنوبی نشان می‌دهد که این دو نشانگر مجزا در خون بیماران کووید مزمن با یکدیگر تعامل دارند. محققان با استفاده از روش‌های تصویربرداری پیشرفته، نمونه خون ۵۰ بیمار مبتلا به کووید مزمن را با ۳۸ فرد سالم مقایسه کردند. نتایج به وضوح نشان داد:

• بیماران کووید مزمن به‌طور میانگین ۱۹.۷ برابر بیشتر از گروه سالم میکروکلات داشتند.
• اندازه این لخته‌ها در بیماران به‌طور قابل‌توجهی بزرگ‌تر بود.

کشف اصلی این بود که NETها در داخل این میکروکلات‌ها جاسازی شده‌اند؛ ارتباطی که پیش‌ازاین گزارش نشده بود. این ساختارهای ترکیبی به‌دلیل وجود تورهای چسبناک NETها، در برابر فرایند طبیعی بدن برای شکستن لخته‌های خون (فیبرینولیزین) مقاومت بسیار بالایی از خود نشان می‌دهند و همین امر می‌تواند دلیل پایداری علائم بیماری باشد.

بیومارکر تشخیصی جدید با دقت بالا

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این پژوهش، پتانسیل آن برای ارائه یک ابزار تشخیصی عینی است. در حال حاضر، تشخیص کووید مزمن اغلب بر اساس گزارش علائم بیمار صورت می‌گیرد و هیچ آزمایش تشخیصی استانداردی وجود ندارد.

تفاوت ساختاری نمونه‌های خونی بیماران و افراد سالم چنان چشمگیر بود که وقتی نمونه‌ها به‌صورت ناشناس به یک سیستم هوش مصنوعی داده شد، این سیستم توانست با دقت ۹۱ درصد بیماران مبتلا به کووید مزمن را از افراد سالم تشخیص دهد.

این ساختارهای خونی می‌توانند به‌عنوان اولین بیومارکر (نشانگر زیستی) قابل اندازه‌گیری برای تشخیص قطعی این بیماری عمل کنند و انقلابی در نحوه مدیریت این سندرم ایجاد نمایند. یافته‌های این پژوهش در ژورنال Medical Virology منتشر شده است.

گامی به سوی درمان‌های هدفمند

اگرچه این پژوهش هنوز در مراحل اولیه است و نیاز به تحقیقات بیشتری برای اثبات رابطه علت و معلولی مستقیم بین این ساختارهای خونی و علائم کووید مزمن وجود دارد، اما یافته‌ها بسیار امیدوارکننده هستند. اگر محققان بتوانند نحوه اثرگذاری دقیق این لخته‌های مقاوم بر بدن را کشف کنند، این یافته می‌تواند گامی بزرگ و حیاتی به سوی توسعه درمان‌های هدفمند باشد که می‌تواند کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر از مبتلایان به کووید مزمن را در سراسر جهان بهبود بخشد.