خبر کامل
ایران با ۲۵۵ هزار نمونه سلول بنیادی خون بند ناف، رتبه دوم جهانی را کسب کرد
مرتضی ضرابی، عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان و مدیرعامل شرکت فناوری بن یاخته‌های رویان، در نشستی خبری به مناسبت «روز جهانی خون بند ناف» و بیستمین سالگرد تأسیس پژوهشگاه رویان، مهم‌ترین دستاوردها و چالش‌های حاصل شده در حوزه سلول‌های بنیادی را تشریح کرد. وی تأکید کرد که ماده‌ای که تا چند دهه قبل پس از زایمان دور ریخته می‌شد، امروز به منبعی ارزشمند برای درمان بسیاری از بیماری‌ها تبدیل شده است.
شرکت فناوری بن یاخته‌های رویان در سال ۱۳۸۴ به همت زنده‌یاد دکتر سعید کاظمی آشتیانی با هدف تأمین سلول‌های بنیادی مورد نیاز مراکز پیوند تأسیس شد.
اهداف و کاربردهای حیاتی سلول‌های بنیادی
اهداف اصلی این شرکت شامل اطلاع‌رسانی به والدین درباره ارزش نگهداری خون بند ناف، تشویق به اهدا یا ذخیره‌سازی برای استفاده‌های درمانی آینده، پشتیبانی از بانک‌های عمومی و خصوصی در سراسر جهان و توسعه پژوهش‌های پزشکی در زمینه سلول‌های بنیادی و درمان‌های نوین است.
سلول‌های بنیادی کاربردهای گسترده‌ای دارند که به دو بخش اصلی تقسیم می‌شوند:
- موارد خونساز: شامل درمان سرطان‌های خون، تالاسمی، نقص سیستم ایمنی و کم‌خونی مادرزادی.
- موارد غیر خونساز: شامل درمان بیماران فلج مغزی، اتیسم، آرتروز و بیماری‌های قلبی.
منابع اصلی سلول‌های بنیادی که در حال حاضر جمع‌آوری و نگهداری می‌شوند عبارتند از:
| حوزه | منابع سلول‌های بنیادی |
|---|---|
| مزانشیمی | بافت بند ناف، مغز استخوان، بافت چربی و پالپ دندان شیری. |
| خونسازی | خون محیطی، مغز استخوان و خون بند ناف. |
دستاوردهای بیست‌ساله و پیشگامی در پژوهش
عضو هیأت علمی پژوهشگاه رویان با اشاره به دستاوردهای دو دهه اخیر، مهم‌ترین اقدامات انجام شده را برشمرد:
- ساخت اولین پالایشگاه محصولات زایمانی و فرآورده‌های زیست‌پزشکی.
- ساخت اولین تانک کرایوژنیک برای نگهداری سلول‌های بنیادی.
- تولید محلول استراتژیک «اتیل استارچ».
- در اختیار داشتن بزرگترین بانک اطلاعاتی ژنتیکی «HLE» با ۱۰۰ هزار دیتا.
- تولید زخم‌پوش مشتق از پرده جنینی، سرم خون بند ناف، پی آر پی خون بند ناف و عصاره جفت انسانی.
موفقیت در کارآزمایی‌های بالینی
در حوزه کارآزمایی بالینی، اقدامات مهمی با استفاده از سلول‌های بنیادی بند ناف صورت گرفته است:
«بزرگترین طرح تحقیقاتی در تاریخ کشورمان برای ۱۵۰ کودک مبتلا به فلج مغزی انجام شد و امکان ارائه خدمات درمانی به این کودکان مهیا گردید. همچنین کارآزمایی بالینی برای درمان بیماران مبتلا به آرتروز مفاصل عملیاتی شده و اولین سلول مشتق از بافت بند ناف با نام تجاری «وارتوسل» تولید و در فهرست دارویی کشور درج شده است.»
همچنین، خدمات بانک خون محیطی برای بیماران مبتلا به سرطان خون در اختیار مراکز پیوند سراسر کشور قرار می‌گیرد. تاکنون نمونه ۱۸۵۰ بیمار ذخیره شده و پیوند سلولی برای ۹۰۰ بیمار انجام شده است.
رتبه دوم جهانی در حجم ذخیره‌سازی
ضرابی با تأکید بر رقابتی بودن بازار جهانی ذخیره‌سازی خون بند ناف، از جایگاه برجسته ایران در این عرصه خبر داد. شرکت رویان توانسته است بر اساس حجم ذخیره‌سازی و دامنه فعالیت‌های تجاری بین‌المللی، رتبه دوم جهانی را کسب کند.
این موفقیت با وجود شرایط تحریمی و چالش‌های زیرساختی، با ذخیره‌سازی نمونه‌های زیر به دست آمده است:
- بانک خصوصی و خانوادگی: ۲۵۰ هزار نمونه سلول‌های بنیادی بند ناف
- بانک عمومی: ۵۱۰۰ نمونه
در سطح ملی نیز، شرکت رویان به عنوان بزرگترین، معتبرترین و پیشروترین مرکز ذخیره‌سازی سلول‌های بنیادی خون بند ناف شناخته می‌شود و با ۴۶ دفتر نمایندگی در ۳۱ استان کشور، شبکه گسترده‌ای از خدمات را ارائه می‌دهد.
چالش‌های پیش‌رو و چشم‌انداز آینده
لزوم تسهیلگری در صدور مجوزها
مدیرعامل شرکت فناوری بن یاخته‌های رویان به چالش‌های موجود در این حوزه اشاره کرد و خواستار اصلاح فرایند صدور مجوزها شد. وی قوانین سخت‌گیرانه جهانی و داخلی را مانع توسعه دانست:
«قوانین سخت‌گیرانه داخلی مانند الزام به کارآزمایی برای برخی محصولات بیولوژیک که حتی تأییدیه FDA را دارند، باعث شده است که در تولید برخی محصولات عقب بمانیم و تولیدات ما در صف تأییدیه وزارت بهداشت متوقف شود. دولت باید در صدور مجوزها تسهیلگری کند تا مسیر کار هموار شود.»
آینده درمان و همکاری‌های بین‌المللی
چشم‌انداز رویان در سومین دهه فعالیت خود، شامل گسترش همکاری‌های بین‌المللی برای دسترسی متقابل به نمونه‌ها و تبادل داده‌های سلولی، توسعه درمان‌های پیشرفته شخصی‌سازی شده با استفاده هدفمند از سلول‌های بنیادی ذخیره شده، و نقش‌آفرینی مؤثر در تراز جهانی برای تولید و صادرات محصولات فرآوری شده از ضمائم زایمانی است. وی تأکید کرد که آینده درمان بیماری‌ها به سمت سلول‌درمانی خواهد رفت.
توصیه به خانواده‌ها
ضرابی در پایان از خانواده‌ها و زوج‌های جوان، به‌ویژه آن‌هایی که سابقه بیماری خاصی دارند، درخواست کرد که فرصت ذخیره‌سازی خون بند ناف را از دست ندهند و هر خانواده یک ذخیره منبع سلولی برای آینده داشته باشد.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
