تصویب اصلاحیه جنجالی در پاکستان؛ اعطای اختیارات بی‌سابقه و مصونیت مادام‌العمر به فرمانده ارتش

تغییرات کلیدی در ساختار قدرت و اعطای مصونیت

بر اساس این اصلاحیه، فرمانده ارتش با عنوان جدید «فرمانده نیروهای دفاعی» مسئولیت قانونی هدایت نیروهای زمینی، هوایی و دریایی را برعهده می‌گیرد و از امتیازات ویژه‌ای برخوردار می‌شود.

• عنوان جدید: فرمانده ارتش با عنوان جدید «فرمانده نیروهای دفاعی» مسئولیت قانونی هدایت نیروهای سه‌گانه را برعهده می‌گیرد.
• مصونیت قضایی: فرمانده ارتش از مصونیت قضایی مادام‌العمر برخوردار خواهد شد.
• اختیارات پس از بازنشستگی: افرادی که به درجه «مشیر» منصوب می‌شوند، حتی پس از بازنشستگی نیز با پیشنهاد نخست‌وزیر و حکم رئیس‌جمهور، وظایف و مسئولیت‌های رسمی خواهند داشت.

انتقادات شدید و نگرانی‌ها از تکرار تجربه پرویز مشرف

منتقدان داخلی این اقدام را «گامی خطرناک به سوی افزایش نفوذ ارتش در سیاست» می‌دانند و هشدار می‌دهند که این تحول می‌تواند مقدمه‌ای برای تکرار تجربه دوره پرویز مشرف باشد؛ دوره‌ای که ارتش نقش مستقیم در در دست گرفتن قدرت داشت. ناظران معتقدند اعطای این اختیارات گسترده می‌تواند روندهای سیاسی داخلی و جهت‌گیری خارجی پاکستان را تحت تأثیر قرار دهد.

پیامدهای سیاسی داخلی؛ وضعیت عمران خان

تحلیلگران بر این باورند که افزایش اختیارات قانونی ارتش، احتمال آزادی عمران خان، نخست‌وزیر سابق که از سوی دولت به تحریک ناآرامی‌ها متهم شده، را تقریباً منتفی کرده است. همچنین، در ماه‌های اخیر فشارهای امنیتی بر حزب تحریک انصاف به‌طور محسوسی شدت یافته است.

سابقه فرمانده جدید

عاصم منیر پیش از فرماندهی ارتش، ریاست دو نهاد اطلاعاتی مهم پاکستان از جمله سازمان اطلاعات نظامی (ISI) را برعهده داشت. او در سال ۲۰۱۹ توسط عمران خان برکنار شد، اما پس از برکناری عمران خان از قدرت، موقعیت منیر دوباره تقویت شد و او در سال ۲۰۲۲ به فرماندهی ارتش رسید.

ابعاد منطقه‌ای و روابط خارجی پاکستان

اختیارات جدید منیر تأثیر مستقیمی بر جهت‌گیری‌های خارجی پاکستان در قبال قدرت‌های جهانی و منطقه‌ای خواهد داشت:

دیدار با ترامپ و ارزیابی توان اطلاعاتی

عاصم منیر امسال سفری رسمی به آمریکا داشت و در دیداری کم‌سابقه در کاخ سفید با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، ملاقات کرد. منابع آمریکایی از نقش پاکستان در بازداشت یکی از افراد تحت تعقیب واشنگتن در افغانستان تمجید کرده‌اند.

ترامپ در این دیدار گفته بود: «ارتش پاکستان ایران را بهتر از آمریکا می‌شناسد»؛ اظهاری که تحلیلگران آن را نشانه ارزیابی آمریکا از توان اطلاعاتی اسلام‌آباد می‌دانند.

همسویی با عربستان و گمانه‌زنی‌های هسته‌ای

گزارش‌های رسانه‌های غربی نشان می‌دهد که عاصم منیر از مدل «نوسازی اقتصادی و امنیتی» عربستان سعودی به رهبری محمد بن سلمان حمایت می‌کند. همزمان با این تحولات، گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال نقش پاکستان در حمایت هسته‌ای از عربستان پس از تنش‌های اخیر منطقه‌ای دوباره مطرح شده و پرسش‌هایی درباره میزان استقلال تصمیم‌گیری هسته‌ای اسلام‌آباد ایجاد کرده است.

تنش‌های مرزی با ایران

روابط پاکستان و ایران با وجود همکاری‌های مرزی، گهگاه با تنش همراه بوده است. منابع امنیتی گزارش داده‌اند که منیر پیش‌تر در پی برخی تحرکات مرزی، نسبت به «هرگونه اقدام اخلال‌گرانه در مرز بلوچستان» به ایران هشدار داده بود.

بافت جمعیتی پاکستان

پاکستان بیش از ۲۴۰ میلیون نفر جمعیت دارد و شیعیان این کشور حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد جمعیت را تشکیل می‌دهند و در نهادهای رسمی از جمله ارتش و دستگاه قضایی حضور فعال دارند.