زنگ خطر در پارک ملی گلستان؛ کاهش ۱۶۰۰ راسی جمعیت وحوش

پارک ملی گلستان، نخستین پارک ملی ایران و یکی از ذخیره‌گاه‌های زیست‌کره یونسکو، با انتشار نتایج سرشماری پاییزی امسال، در آستانه یک بحران جدی قرار گرفته است. آمارها نشان می‌دهند که جمعیت حیات‌وحش این منطقه حفاظت‌شده در یک سال اخیر، کاهشی محسوس و نگران‌کننده داشته است؛ روندی که پس از سال‌ها افزایش، اکنون زنگ خطر را برای تنوع زیستی کشور به صدا درآورده است.

آمار رسمی؛ کاهش ۱۶۰۰ راسی جمعیت علف‌خواران

بر اساس نتایج سرشماری پاییزی سال جاری، مجموع کل وحوش ثبت‌شده در پارک ملی گلستان به ۱۰ هزار و ۹۲۱ راس رسیده است. این عدد در مقایسه با آمار سال گذشته که ۱۲ هزار و ۵۱۷ راس بود، کاهش چشمگیری معادل حدود ۱۶۰۰ راس را نشان می‌دهد.

این کاهش نه تنها در آمار کلی، بلکه در تفکیک گونه‌ها نیز مشهود است و مدیر پارک ملی گلستان نیز این آمار را تایید کرده و آن را هشداری روشن برای آینده این ذخیره‌گاه کم‌نظیر دانسته است:

میراث ملی در خطر؛ پارک ملی گلستان

پارک ملی گلستان، که در سال ۱۳۳۶ با نام «آلمه» تحت حفاظت قرار گرفت، نخستین پارک ملی کشور است و از سال ۱۳۵۴ به عنوان یکی از پنجاه ذخیره‌گاه زیست‌کره زمین در سازمان یونسکو ثبت شده است. این پهنه، یک «آرشیو زنده» از تاریخ طبیعی ایران محسوب می‌شود که هر گونه و هر دره آن، بخشی از حافظه زیست‌بوم ماست.

کاهش جمعیت آهوها به تنها ۴۱۰ راس، به این معناست که هر تصادف یا هر شکار غیرمجاز می‌تواند زنگ خطری جدی برای حفظ این گونه باشد.

علل بحران خاموش؛ از گلوله شکارچی تا خشکسالی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که این سراشیبی ناگهانی در جمعیت وحوش، نتیجه ترکیبی از عوامل متعدد و فشار مضاعف بر اکوسیستم شکننده پارک است. مهم‌ترین این عوامل عبارتند از:

• شکار غیرمجاز: گستاخی شکارچیان غیرقانونی که با کمین‌های شبانه، نبض حیات‌وحش را نشانه می‌روند.
• تلفات محیط‌بانان: در سال جاری، دو محیط‌بان در همین محدوده با گلوله شکارچیان به شهادت رسیدند، که نشان‌دهنده شدت درگیری‌هاست.
• خشکسالی و کمبود علوفه: تغییرات اقلیمی و خشکسالی‌های تکرارشونده، فشار مضاعفی بر تامین غذای علف‌خواران وارد کرده است.
• تداخل انسانی: عبور جاده آسیایی از قلب پارک و برخورد مکرر خودروها با جانوران.
• تعارض دام و حیات‌وحش: فشار دام‌های اهلی بر مراتع پارک.
• کمبود منابع: نبود نیروی کافی و تجهیزات لازم برای حفاظت موثر از پهنه وسیع پارک.

مرگ دو محیط‌بان در سال جاری نه تنها سوگی برای خانواده‌ها، بلکه نشانه‌ای تلخ از گستاخی و جسارت شکارچیانی است که سال‌هاست با کمین‌های شبانه، نبض حیات‌وحش را نشانه می‌روند و توان سالیان این زیست‌کره را فرسوده‌اند.

نیاز به تصمیم‌گیری فوری برای نجات گلستان

کاهش جمعیت وحوش در پارک ملی گلستان، بحران امروز نیست، بلکه هشداری جدی برای فردایی است که اگر اکنون برای آن فکری نشود، دیگر فرصتی برای نجات نخواهد ماند. پارک ملی گلستان امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه، حمایت و تصمیم‌گیری‌های فوری در سطح ملی است تا از تبدیل شدن سکوت دشت‌هایش به سکوت ناشی از نبود زندگی جلوگیری شود.