خبر کامل
جشن جهانی کتابخوانی؛ مروری بر هفتههای ملی کتاب در ایران، هند، ژاپن و پایتخت جهانی ۲۰۲۵
در تقویم جهانی، کتاب نهتنها یک رسانه، بلکه یک جشن مشترک فرهنگی است که از دهلینو تا ریودوژانیرو و از تهران تا لندن، مناسبتهای ویژهای برای بزرگداشت آن در نظر گرفته شده است. این رویدادهای سالانه با هدف ترویج سوادآموزی، تقویت گفتوگوی فرهنگی و افزایش همدلی جهانی برگزار میشوند و هر کشور با آداب و رسوم خاص خود، سهمی در این رویداد بزرگ دارد.
بزرگداشت کتاب و مطالعه در سراسر جهان، از رژههای رنگارنگ کودکان در استرالیا تا سنت پاییزی مطالعه در ژاپن و یادبود نویسندگان بزرگی چون شکسپیر و سروانتس در روز جهانی کتاب، هر یک روایت خاصی از اهمیت این پدیده فرهنگی را بیان میکند. در ادامه، نگاهی دقیقتر به مهمترین رویدادهای ملی و جهانی کتاب خواهیم داشت.
مروری بر رویدادهای ملی کتاب در جهان
هند: همزمانی با روز کودک
هفته ملی کتاب در هند هر سال از ۱۴ تا ۲۰ نوامبر (۲۳ تا ۲۹ آبان) توسط «بنیاد ملی کتاب» (NBT) که در سال ۱۹۵۷ تأسیس شد، برگزار میگردد. آغاز این هفته در ۱۴ نوامبر با «روز کودک» در هند همزمان است؛ تاریخی که به یاد جواهر لعل نهرو، نخستوزیر فقید و حامی آموزش کودکان، تعیین شده است. این همزمانی، هفته کتاب را بهطور نمادین با ادبیات کودک و ترویج خواندن در نسلهای جوان گره میزند.

اهداف اصلی این هفته شامل ترویج فراگیر خواندن، دسترسی به کتاب در سنین و زبانهای مختلف و همافزایی اجتماعی از طریق نمایشگاهها و جشنوارههای ادبی است.
ژاپن: فصل طلایی مطالعه
در ژاپن، «هفته مطالعه» یا «کمپین خواندن» از ۲۷ اکتبر تا ۹ نوامبر (۵ تا ۱۸ آبان) اجرا شده و بهطور رسمی با «روز فرهنگ» این کشور پیوند دارد. در فرهنگ ژاپنی، پاییز به دلیل کوتاهشدن روزها و افزایش فعالیتهای درونخانه، «فصل مطالعه» بهشمار میرود و این دوره زمانی برای بهرهبرداری از «فصل طلایی مطالعه» مناسب تلقی میشود.

کمپینهای رسانهای و فعالیتهای پررنگ کتابخانهها در این ایام، تصویری از کتابخوانی در جامعه ژاپنی را که از دیرباز نرخهای بالای سوادآموزی داشته، به نمایش میگذارند.
استرالیا: تمرکز بر ادبیات کودک
«هفته کتاب کودکان» در استرالیا توسط شورای کتاب کودکان استرالیا (CBCA) برگزار میشود و در دهههای اخیر در ماه اوت (مرداد) برنامهریزی میگردد. این رویداد که از سال ۱۹۴۵ استمرار یافته، دارای مضمونی مشترک است که سالانه انتخاب میشود. هدف اصلی برنامه، ترویج خواندن در مدارس و تمرکز بر دانشآموزان با مضامین الهامبخش و مشارکت نویسندگان و تصویرگران است.

بریتانیا و ایرلند: بنکارت برای دسترسی برابر
«روز جهانی کتاب» در بریتانیا و ایرلند هر سال در نخستین پنجشنبه ماه مارس برگزار میشود. سازماندهندگان تاریخ را از ۲۳ آوریل (تاریخ رایج جهانی) به مارس منتقل کردند تا با تعطیلات عید پاک و روز سنجُرج تداخل نداشته باشد. در این روز، کودکان در مدارس بنکارتهایی برای خرید کتاب دریافت میکنند تا دسترسی برابر برای کودکان به کتاب تقویت شود. این بزرگداشت از سال ۱۹۹۸ در بریتانیا ثبت شده است.

آمریکا: احیای فرهنگ کتابخانه
«هفته ملی کتابخانه» از سال ۱۹۵۸ به ابتکار انجمن کتابخانههای آمریکا (ALA) و با شعار «بیدار شو و بخوان» آغاز شد و هر سال در آوریل (فروردین) برگزار میشود. این رویداد در پاسخ به پژوهشهای دهه ۱۹۵۰ شکل گرفت که نشان میداد آمریکاییها زمان کمتری صرف مطالعه میکنند.

هدف اصلی این هفته، حمایت از کتابخانهها و کتابداران، ارتقای جایگاه اجتماعی کتابخانهها و افزایش استفاده عمومی از آنهاست. این رویداد با مشارکت همه انواع کتابخانهها (مدرسهای، عمومی، دانشگاهی و تخصصی) برگزار میشود.
آفریقای جنوبی: مبارزه با نرخ پایین مطالعه
هفته کتاب آفریقای جنوبی هر سال در هفته نخست سپتامبر (۱۴ تا ۲۰ شهریور)، همزمان با روز جهانی سوادآموزی (۸ سپتامبر)، برگزار میشود. این برنامه در سال ۲۰۱۰ و پس از انتشار گزارشی در سال ۲۰۰۷ آغاز شد که آمار نگرانکنندهای را نشان میداد:
- تنها ۱۴٪ مردم آفریقای جنوبی کتاب میخوانند.
- ۵۱٪ خانوادهها حتی یک کتاب غیردرسی در خانه ندارند.

این هفته با کارزارهای ملی، برنامههای گسترده در مدارس و تأکید بر مطالعه به زبانهای بومی، به دنبال نشان دادن نقش کتاب در رشد فردی و اجتماعی است. همچنین، «انجمن کتابخانههای آفریقای جنوبی» نیز از سال ۲۰۰۱، هفته کتابخانهها را از ۱۷ تا ۲۳ مارس جشن میگیرد.
ایران: هفته ملی کتاب، کتابخوانی و کتابداری
ایران هر سال «هفته ملی کتاب، کتابخوانی و کتابداری» را در نیمه آبان برگزار میکند. نخستین دوره در زمستان ۱۳۷۲ برگزار شد و در سالهای بعد به پاییز منتقل گردید. این زمانبندی با تقویم فرهنگی و آموزشی کشور همخوانی دارد و امکان اجرای برنامههای گسترده در کتابخانهها، مدارس و دانشگاهها را فراهم میآورد.

هدف اصلی این هفته، گسترش زیرساخت و دسترسپذیری است که شامل افتتاح کتابخانههای جدید، تقدیر از فعالان این حوزه، برگزاری نشستهای نقد کتاب، نمایشگاهها و برنامههای آموزشی برای ارتقای فرهنگ مطالعه و همدلی اجتماعی میشود.
مناسبتهای جهانی و نقش یونسکو
یونسکو و نهادهای بینالمللی چندین مناسبت کلیدی را برای بزرگداشت کتاب و مطالعه تعیین کردهاند که در کشورهای مختلف به شکلهای متفاوتی برگزار میشوند:
- روز جهانی کتاب و حق مؤلف: ۲۳ آوریل (۳ اردیبهشت) هر سال، مصادف با سالگرد درگذشت نویسندگان بزرگی چون شکسپیر، سروانتس و اینکا گارسلاسو دِ لا وگا. هدف آن ترویج مطالعه، نشر کتاب و آگاهی از حقوق مؤلفان است.
- هفته جهانی رمان: از ۱۳ اکتبر (۲۱ مهر) آغاز میشود. این هفته در سال ۲۰۲۱ توسط یونسکو تصویب شد تا رمان بهعنوان یکی از مهمترین گونههای ادبی گرامی داشته شود.
پایتخت جهانی کتاب: ریودوژانیرو ۲۰۲۵
هر سال یک شهر از سوی یونسکو به عنوان «پایتخت جهانی کتاب» انتخاب میشود تا برنامههای یکساله برای ترویج کتابخوانی و توسعه صنعت نشر اجرا کند. شهر ریودوژانیرو برای سال ۲۰۲۵ با شعار «کتاب برای همه» این افتخار را کسب کرد و تمرکز خود را بر دسترسپذیری ادبیات برای اقشار محروم قرار داده است.
مهمترین رویداد در این شهر، «بینال کتاب» (Bienal do Livro) است که در سال ۲۰۲۵ به اوج خود رسید. بیستودومین دوره این بینال از ۱۲ تا ۲۲ ژوئن (۲۲ خرداد تا ۱ تیر) برگزار شد و بهعنوان بزرگترین رویداد ادبی آمریکای جنوبی شناخته شد:
این جشنواره با حضور ۱٬۸۵۰ نویسنده، ۵۷۰ ناشر، و ۷۴۰ هزار بازدیدکننده رکوردهای جدیدی ثبت کرد و بیش از ۶٫۸ میلیون نسخه کتاب به فروش رسید. همچنین میزبان نشستهای تخصصی درباره سیاستهای نشر و آینده ادبیات دیجیتال بود.

درباره هوشمصنوعی دستاول:
تمامی اخبار دستاول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحتسنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با دادههای جدید آموزش داده میشود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دستاول در حال بهتر شدن است.
شما میتوانید از چتبات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
زمان انتشار:
۰۴:۳۰ - ۱۴۰۴/۰۸/۲۷