آغاز ساخت نخستین شناور الکتریکی ایرانی؛ راهبرد جدید در صنعت دریایی و اقتصاد دریا محور

تغییر راهبرد در کشتی‌سازی ایران: تمرکز بر شناورهای کوچک

برنامه ملی توسعه اقتصاد دریامحور، صنعت کشتی‌سازی کشور را به سمت ساخت شناورهای کوچک و متوسط هدایت می‌کند. این انتخاب نه‌تنها یک تصمیم عملیاتی، بلکه یک راهبرد اقتصادی و صنعتی با توجیه کامل است.

ساخت کشتی‌های اقیانوس‌پیما برای ایران مسیر مناسبی نیست، زیرا این حوزه نیازمند زنجیره‌ای گسترده از تولیدکنندگان، فناوری‌های پیچیده و بازارهای پایدار است. مسائلی همچون نیاز به موتورهای عظیم با توان ۱۸ هزار اسب بخار که تنها دو تا سه شرکت در جهان توان ساخت آن را دارند، نشان می‌دهد ورود ایران به این عرصه نه‌تنها دشوار، بلکه فاقد توجیه اقتصادی است.

در مقابل، بازار داخلی ایران برای شناورهای کوچک بسیار گسترده است. آمارها نشان می‌دهد که تنها در یک دهه گذشته، حدود ۱۰ هزار موتور در بازه ۶۰۰ تا ۱۴۰۰ اسب بخار وارد کشور شده است که حجم واقعی نیاز بازار داخلی را اثبات می‌کند.

روند جهانی: گذار به سوخت‌های پاک و پیشرانه‌های الکتریکی

تحولات جهانی در صنعت دریایی، نسل آینده شناورها را به سمت استفاده از سوخت‌های پاک، سامانه‌های پیشران الکتریکی و فناوری‌های کم‌کربن سوق داده است. این تغییرات با سرعت زیادی در حال وقوع است:

• در سال ۲۰۲۳، سهم شناورهای LNG سوز موجود در دنیا تنها ۵ درصد بود، اما این سهم در سبد سفارش جهانی به ۳۵ درصد رسیده است.
• برنامه‌ریزی برای ساخت شناورهای الکتریکی در دنیا شدت گرفته و کشورهایی مانند ایالات متحده، پروژه‌های جدی ساخت شناورهای الکتریکی با تناژ بالا (مانند نمونه ۱۸۰۰ تنی) را آغاز کرده‌اند.

این گذار جهانی، شناورهای الکتریکی را به یک ضرورت زیست‌محیطی و اقتصادی تبدیل کرده است که مزایایی چون کاهش آلایندگی، هزینه نگهداری کمتر و سازگاری با قوانین بین‌المللی را به همراه دارد.

Crew Boat چیست و اهمیت آن در عملیات فراساحل؟

«Crew Boat» یا قایق انتقال خدمه، شناوری حیاتی برای جابه‌جایی کارکنان، مهندسان و نیروهای عملیاتی به سکوهای نفتی، پایگاه‌های فراساحل و مناطق کاری در دریا است. کارکردهای اصلی این شناورها عبارتند از:

• انتقال سریع نیروی انسانی: فراهم کردن امکان جابه‌جایی سریع و ایمن نفرات در عملیات فراساحل.
• پشتیبانی لجستیکی سبک: حمل تجهیزات سبک، قطعات یدکی و ابزارهای ضروری.
• عملیات اضطراری: مجهز بودن برخی نمونه‌ها به سامانه‌های نجات و امدادی.

ضرورت تولید Crew Boat الکتریکی در ایران

ایران با توجه به گستردگی آب‌های خلیج فارس، دریای عمان و خزر و تعدد سکوهای نفتی، نیاز گسترده‌ای به شناورهای انتقال خدمه دارد. انتخاب نسخه الکتریکی برای تولید داخلی، یک تصمیم استراتژیک با دلایل متعدد است:

1. کاهش هزینه‌ها: موتورهای الکتریکی به نگهداری و تعمیرات کمتری نسبت به موتورهای دیزلی نیاز دارند.
2. سازگاری بین‌المللی: رعایت استانداردهای آلایندگی برای حضور در آب‌های بین‌المللی ضروری است.
3. استقلال فناورانه: ایران در حوزه موتورهای الکتریکی توانمند است، برخلاف موتورهای دیزلی بسیار بزرگ.
4. سرعت ورود به بازار: تولید این شناورها با تکیه بر شرکت‌های دانش‌بنیان می‌تواند طی چند سال به تجاری‌سازی برسد.
5. مزیت رقابتی: نخستین Crew Boat الکتریکی ایرانی می‌تواند یک محصول استراتژیک و رقابتی در بازارهای منطقه‌ای باشد.

توانمندی بومی و جزئیات پروژه نخستین شناور الکتریکی

خراسانچی تاکید می‌کند که ایران در زمینه تولید موتورهای الکتریکی صنعتی توانمندی قابل‌توجهی دارد و شرکت‌های دانش‌بنیان قادرند با اعمال تغییرات تخصصی، این پیشران‌ها را برای شرایط خاص دریا (شامل رطوبت بالا، نمک، ضربه و لرزش) استانداردسازی کنند.

بر اساس گفته‌های او، طراحی و ساخت نخستین Crew Boat الکتریکی ایرانی آغاز شده است. این محصول، که برای نخستین‌بار پیشران الکتریکی دریایی را به‌طور کاملا اختصاصی و استانداردسازی‌شده به کار می‌گیرد، نشان‌دهنده آغاز مرحله‌ای از توانمندسازی صنعتی است.

ویژگی‌ها و وضعیت پروژه

• نوع پیشران: استفاده کامل از پیشران الکتریکی.
• تولید: بومی‌سازی کل مکانیزم با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان.
• کاربرد: صنایع دریایی و فراساحل.
• فاز اجرایی: استارت پروژه در سال ۱۴۰۴ زده شده و اکنون در مرحله دریافت مجوز اعتبار مالیاتی (از طریق سازوکار اعتبار مالیاتی نفتکش) قرار دارد.

نقشه جهانی تولید Crew Boat

اگرچه ساخت Crew Boat یک صنعت گسترده و رقابتی است، اما نسخه‌های الکتریکی آن همچنان در مرحله توسعه قرار دارند. کشورهای زیر سهم عمده‌ای در این صنعت دارند: