فرصت‌های اقتصادی عضویت ایران در شانگهای؛ نقش کلیدی بخش خصوصی در دور زدن تحریم‌ها

ماهیت چندوجهی سازمان همکاری شانگهای: از امنیت تا اقتصاد

ایران در چارچوب تقویت روابط با همسایگان و کشورهای همسو، به‌ویژه آنهایی که در دوران تحریم در کنار ایران بودند و با غرب همکاری نکردند، به دنبال گسترش همکاری‌ها است. حضور در سازمان‌های منطقه‌ای مانند شانگهای، یکی از مسیرهای اصلی تحقق این هدف محسوب می‌شود.

این دیپلمات با تجربه، سفر مقامات ایرانی به اجلاس‌های منظم دبیرخانه شانگهای را در همین راستا ارزیابی کرد و افزود:

در این اجلاس‌ها و نشست‌ها، معمولاً هم اهداف دوجانبه و هم اهداف چندجانبه مدنظر قرار می‌گیرد. اهداف چندجانبه از مسیر سازمان شانگهای و راهکارهای تقویت روابط دنبال می‌شوند، در حالی که دیدارهای دوجانبه با نمایندگان و نخست‌وزیران کشورهای حاضر، برای تقویت مناسبات مستقیم و همکاری‌های جانبی از طریق شانگهای انجام می‌پذیرد.

مدیریت تحریم‌ها و یافتن شرکای اقتصادی جدید

به گفته پاک‌آیین، حضور جمهوری اسلامی ایران در نشست‌های شانگهای باید با جدیت پیگیری شود. یکی از اهداف مهم این حضور، مدیریت تحریم‌های ظالمانه غرب و عبور از این مرحله، و همچنین یافتن شرکای جدید برای همکاری‌های اقتصادی است.

در کنار مباحث اقتصادی، موضوعات امنیتی نیز در دستور کار اجلاس شانگهای قرار دارند:

• مقابله با تروریسم
• مبارزه با مواد مخدر
• مسئله مهم افغانستان که معمولاً مورد توجه اعضا است

نقش کلیدی بخش خصوصی در دور زدن محدودیت‌های تحریمی

در پاسخ به این سوال که آیا تجار و بازرگانان غیردولتی کشورهای عضو شانگهای نیز مواضع سازمان را دنبال کرده و در شرایط تحریمی با ایران همکاری می‌کنند، این کارشناس مسائل بین‌الملل به نقش حیاتی بخش خصوصی اشاره کرد.

شرکت‌های خصوصی چین، تحریم‌شکن‌های سنتی

پاک‌آیین تصریح کرد که شرکت‌های خصوصی چینی در دوره تحریم معمولاً «تحریم‌شکن» بوده‌اند. وی افزود که ایران حتی در حال حاضر نیز از طریق شرکت‌های خصوصی با اروپایی‌ها همکاری‌های خود را دنبال می‌کند. تقویت بخش خصوصی به دلیل انگیزه‌های قوی برای درآمدزایی، از اهمیت بالایی برخوردار است.

مزیت همکاری‌های غیردولتی

برقراری ارتباطات نزدیک بین بخش‌های خصوصی کشورهای دوست با ایران، می‌تواند به آنها کمک کند تا راحت‌تر از مشکلات تحریمی عبور کرده و همکاری‌های خود را ادامه دهند. دلیل این امر آن است که:

محدودیت‌ها و سخت‌گیری‌هایی که دولت‌ها برای همکاری دارند، برای بخش‌های خصوصی وجود ندارد و این بخش‌ها راحت‌تر می‌توانند با یکدیگر همکاری کنند.

اولویت‌های همکاری: دولت در انرژی، بخش خصوصی در تجارت

این دیپلمات با بیان اینکه در حال حاضر بخش خصوصی بیشترین نقش را در عبور از مسئله تحریم‌ها ایفا می‌کند، تاکید کرد که تقویت بخش‌های خصوصی به‌ویژه در حوزه تجارت، بسیار مفید خواهد بود. با این حال، وی مرزهای همکاری را مشخص کرد:

• خط مقدم دولت‌ها: مسائلی مانند سرمایه‌گذاری، انرژی و ترانزیت.
• نقش حیاتی بخش خصوصی: به‌ویژه در حوزه تجارت و گردشگری.