کاهش ۵۰ درصدی بارش‌ها؛ راهکار کشاورزی دانش‌بنیان برای امنیت غذایی ایران

چهار رکن اصلی کشاورزی اقلیم‌سازگار

محسن سیلسپور، تاب‌آوری محصولات در برابر خشکی را یکی از ارکان محوری کشاورزی اقلیم‌سازگار معرفی کرد و تأکید نمود که تحقق این نوع کشاورزی نیازمند مدیریت منسجم و چندوجهی است تا تمامی مولفه‌ها شامل خاک، بذر، تغذیه و آبیاری به‌صورت هماهنگ اعمال شود. ارکان چهارگانه این رویکرد عبارتند از:

۱. کشاورزی حفاظتی و حفظ رطوبت خاک

کشاورزی اقلیم‌سازگار با کشاورزی حفاظتی آغاز می‌شود که رکن اساسی آن، حفظ رطوبت خاک و استفاده از حداقل خاکورزی است. این روش در تضاد کامل با کشاورزی مرسوم است که متکی بر شخم با گاوآهن برگردان‌دار بوده و منجر به هدر رفتن رطوبت و ماده آلی خاک می‌شود.

۲. اولویت تولید بذرهای متحمل به خشکی

تولید و توسعه بذرهای مقاوم به خشکی یک اولویت حیاتی است. هسته‌های اولیه بذر گندم و جو متحمل به خشکی در مرکز تحقیقات تولید شده و علاوه بر تأمین نیاز استان تهران، به استان‌های همجوار نیز ارسال می‌گردد.

۳. تغذیه نوین گیاهی برای افزایش تحمل

استفاده از روش‌های نوین تغذیه گیاهی می‌تواند مقاومت محصولات را در برابر کم‌آبی افزایش دهد. مواد مؤثری که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته‌اند عبارتند از:

• پتاسیم
• اسیدهای آمینه
• سیلیکات پتاسیم
• عصاره جلبک

این مواد می‌توانند تحمل محصولاتی مانند گندم را در شرایط کم‌آبی به طور چشمگیری بهبود بخشند.

۴. فناوری‌های نوین آبیاری

فناوری‌های نوین آبیاری، چهارمین محور استراتژیک در کشاورزی اقلیم‌سازگار محسوب می‌شوند. در حال حاضر، پروژه آبیاری گندم با نوار تیپ (Drip Tape) در شرایط کم‌آبی در مرکز تحقیقات در حال اجراست. پیش‌بینی می‌شود با تداوم خشکسالی، استفاده از سیستم‌های آبیاری تیپ حتی برای کشت گندم نیز به یک ضرورت تبدیل شود.

روشن شدن مسیر کشاورزی در دوران خشکسالی

در راستای تبیین این چالش‌ها و راهکارها، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی قرار است همایش «تغییر اقلیم و اثر آن بر کشاورزی» را در روزهای ۱۰ و ۱۱ آذر برگزار کند. امید می‌رود نتایج حاصل از این همایش، مسیر حرکت کشاورزی ایران در مواجهه با دوره‌های مداوم خشکسالی را به نحو مطلوب‌تری روشن سازد.