افزایش ۲ درصدی تلفات جاده‌ای کردستان؛ ۷۵ درصد حوادث ناشی از «سرعت غیرمطمئنه»

شبکه راه دشوار و افزایش آمار حوادث

استان کردستان با دارا بودن ۸ هزار کیلومتر شبکه راه، یکی از دشوارترین جغرافیای تردد جاده‌ای در کشور را دارد. مسیرهای کوهستانی، پیچ‌های متعدد، عرض کم برخی محورهای فرعی و حجم رو به افزایش سفرهای برون‌شهری، مجموعه‌ای خطرناک ایجاد کرده که نتیجه آن افزایش آمار و شدت حوادث در سال جاری است.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده، وضعیت حوادث جاده‌ای استان در هفت‌ماهه نخست سال جاری به شرح زیر است:

• تلفات تصادفات جاده‌ای: ۲ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل.
• وقوع تصادفات (تعداد حوادث): ۶۷ درصد افزایش نسبت به مدت مشابه سال قبل.

عبدالملکی با تأکید بر نقش غیرقابل انکار عامل انسانی در بروز سوانح، تصریح می‌کند که بیش از ۷۰ تا ۷۵ درصد تصادفات ثبت‌شده در این دوره، ناشی از عدم رعایت سرعت مطمئنه است.

سرعت غیرمطمئنه؛ عامل اصلی ۷۵ درصد تصادفات

مفهوم «سرعت غیرمطمئنه» فراتر از سرعت غیرمجاز است. راننده ممکن است در محدودیت قانونی سرعت رانندگی کند، اما سرعت او با شرایط حاکم بر جاده، میزان دید، وجود پیچ، شیب یا رطوبت مسیر تطابق نداشته باشد. در چنین شرایطی، کوچک‌ترین خطا یا موقعیت ناپایدار، منجر به حادثه‌ای جدی می‌شود.

تعداد تصادفات نسبتاً ثابت بوده اما شدت حوادث افزایش یافته است. واژگونی‌ها، خروج از جاده و برخوردهای شدید اغلب ناشی از لحظه‌ای است که راننده برای واکنش زمان کافی ندارد. اگر سرعت مطمئنه رعایت شود، اغلب تصادفات یا رخ نمی‌دهند یا خسارتشان بسیار کمتر خواهد بود.

واژگونی‌ها؛ ریشه در ناپایداری

واژگونی یکی از رایج‌ترین انواع حوادث در کردستان است. در بسیاری از این موارد، سرعت غیرمجاز ثبت نشده، بلکه خودرو در یک موقعیت ناپایدار قرار گرفته است. لغزندگی جاده، کمبود دید، یا یک واکنش ناگهانی می‌تواند خودرو را از مسیر خارج کند. فصول پاییز و زمستان با مه، بارش باران، یخبندان و کاهش دید، حساس‌ترین دوران‌های تردد هستند و عدم سلامت فنی خودرو، کوچک‌ترین خطا را به حادثه‌ای سنگین تبدیل می‌کند.

الگوهای خطر: زمان و مکان

شناسایی الگوهای زمانی و جغرافیایی وقوع تصادفات می‌تواند به رانندگان کمک کند تا با هوشیاری بیشتری رانندگی کنند.

عصر جمعه؛ پرریسک‌ترین زمان

در حالی که پنجشنبه و جمعه پیک تردد جاده‌های استان هستند، عصر جمعه به عنوان زمان اوج تصادفات شناخته می‌شود. این بازه زمانی مصادف با بازگشت مسافران از سفرهای شهری و روستایی است و عواملی چون خستگی، عجله و حجم بالای تردد، شرایط را به شدت خطرناک می‌کند.

محورهای حادثه‌خیز استان

جغرافیای کوهستانی کردستان، ریسک تصادفات را بالا برده و رانندگان ناآشنا به این مسیرها بیشتر در معرض حادثه‌اند. محورهای پرحادثه استان به تفکیک آمار مطلق و نسبی عبارتند از:

• آمار مطلق تصادفات: محور سنندج–همدان (به دلیل طولانی بودن مسیر).
• آمار نسبی (پرریسک‌ترین محورها نسبت به طول): سنندج–کامیاران، سقز–بوکان، و مسیرهای فرعی مریوان–باشماق.

محور کامیاران–سروآباد نیز با وجود فرعی بودن، آمار تلفات برابری با برخی محورهای اصلی دارد.

سهم خودروهای غیربومی و تخلفات رانندگی

۳۰ درصد تصادفات مربوط به مهمانان

حدود ۳۰ درصد از تصادفات استان به خودروهای مهمان مربوط است. رانندگانی که از سایر استان‌ها وارد کردستان می‌شوند، آشنایی کاملی با پیچ‌وخم مسیرهای کوهستانی و شیب‌دار ندارند و این عدم آشنایی، آن‌ها را بیشتر در شرایط خطر قرار می‌دهد. در مقابل، سهم وسایل نقلیه سنگین در تصادفات، به دلیل رفتار حرفه‌ای رانندگانشان، تنها ۱۰ درصد است.

افزایش نگران‌کننده رانندگی بدون گواهینامه

رانندگی بدون گواهینامه در یکی دو سال اخیر روند نگران‌کننده‌ای داشته است. این اقدام تنها یک تخلف نیست، بلکه تبعات حقوقی و اجتماعی سنگینی دارد. در تصادفات این‌چنینی، مالک خودرو مسئولیت مستقیم دارد و حتی پرداخت خسارت‌های بیمه‌ای نیز دچار مشکل می‌شود. همچنین، مهارت ناکافی رانندگانی که محدودیت‌های گواهینامه پایه سوم را در نظر نمی‌گیرند، یکی از اصلی‌ترین ریشه‌های حادثه است.

نقش تکنولوژی و نظارت

در زمینه کنترل تردد و کاهش تخلفات، دوربین‌های جاده‌ای نقش مهمی ایفا می‌کنند:

1. دوربین‌های نظارتی: این دوربین‌ها فعال بوده و تصاویر آن‌ها در سامانه ۱۴۱ برای مردم قابل مشاهده است. این سیستم‌ها وضعیت جاده، بارش، مه یا یخبندان را با تأخیر چنددقیقه‌ای اعلام می‌کنند و به‌ویژه در فصول سرد کارآمدند.
2. دوربین‌های ثبت تخلف: بین ۶۰ تا ۷۰ درصد از این دوربین‌ها فعال هستند، هرچند عواملی چون قطعی برق و مشکلات شبکه مخابرات بر عملکرد آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

علاوه بر این، دوربین‌های سیار برای کنترل لحظه‌ای و طرح‌های ضربتی در نقاط حادثه‌خیز به کار گرفته می‌شوند.

ایمنی خودرو و رفتار رانندگی؛ راهکارهای نجات جان

بهبود ایمنی خودرو، استفاده از سیستم‌های دستیار راننده و حفظ سلامت بدنه و شاسی می‌تواند هم از وقوع حادثه جلوگیری کند و هم میزان تلفات را کاهش دهد. با این وجود، سریع‌ترین و مؤثرترین راهکار، اصلاح رفتار رانندگی است.

هیچ عاملی به اندازه رفتار راننده، تعیین‌کننده نتیجه سفر نیست. رعایت موارد زیر می‌تواند جان ده‌ها نفر را نجات دهد:

• رعایت دقیق سرعت مطمئنه.
• توجه مداوم به جلو.
• بررسی سلامت فنی خودرو قبل از سفر.
• ندادن خودرو به افراد فاقد گواهینامه.
• پرهیز از تردد در شرایط لغزندگی جاده.