قاچاق ۲۰ میلیون لیتر سوخت در روز؛ تبعات امنیتی و اجتماعی مصرف بالای انرژی

شدت مصرف انرژی؛ ریشه اصلی قاچاق سوخت

محمدصادق عظیمی‌فر، معاون وزیر نفت و مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، در نخستین همایش ملی پیشگیری و مقابله با قاچاق فرآورده‌های نفتی، ضمن تأکید بر اینکه شدت مصرف انرژی در ایران تقریباً سه برابر میانگین جهانی است، این امر را عامل اصلی تلف شدن منابع خدادادی و شکل‌گیری پدیده قاچاق دانست.

وی تصریح کرد که بخش عمده‌ای از شدت بالای مصرف انرژی در حوزه فرآورده‌های نفتی، به قاچاق سوخت بازمی‌گردد. برآوردهای سال‌های گذشته نشان می‌دهد که روزانه حدود ۲۰ میلیون لیتر فرآورده‌های نفتی قاچاق می‌شود؛ حجمی که کشور را طی سالیان متمادی به واردکننده فرآورده‌های نفتی تبدیل کرده است.

تبعات اقتصادی، اجتماعی و امنیتی قاچاق

معاون وزیر نفت هشدار داد که پدیده قاچاق سوخت تنها محدود به تبعات اقتصادی نیست، بلکه پیامدهای گسترده اجتماعی و امنیتی، به‌ویژه در استان‌های مرزی و نفتی، به دنبال دارد. این پیامدها شامل موارد زیر است:

• ترک تحصیل دانش‌آموزان در استان‌های مرزی به دلیل درگیر شدن در چرخه قاچاق.
• ایجاد تبعات امنیتی و فراهم آوردن پشتوانه مالی برای جریان‌های تروریستی.

عظیمی‌فر هدف از برگزاری این همایش را صرفاً مرور اقدامات گذشته ندانست، بلکه بر لزوم همفکری و بررسی دقیق نقاط ضعف موجود تأکید کرد تا بتوان با شناخت دقیق از علل ریشه‌ای، از هدر رفتن توان و هزینه در مسیرهای کم‌بازده جلوگیری کرد.

هوشمندسازی و حکمرانی داده‌محور راهکار مقابله

به اعتقاد این مقام مسئول، عمده قاچاق سوخت در بخش مصرف، ناشی از عدم تدوین نهایی الگوی‌های مصرف و نبود نظارت مؤثر در این بخش است. وی راهکار اصلی برای شناسایی اتلاف‌ها و مقابله با قاچاق را در گرو استفاده از حکمرانی داده‌محور و هوشمندسازی کامل زنجیره تأمین، تولید و توزیع فرآورده‌های نفتی دانست.

در یک سال گذشته، با همکاری و تهاتر داده میان پایگاه‌های داده سامانه هوشمند سوخت، دوربین‌های بین راهی، سامانه‌های باربر و بانک اطلاعاتی فراجا، دو اقدام بزرگ صورت گرفته است که منجر به شناسایی حجم عظیمی از فعالیت‌های غیرمجاز شده است.

وی افزود که در نتیجه این اقدامات، پروانه‌های سوری بهره‌برداری، بارنامه‌ها و باربرگ‌های غیرواقعی شناسایی شده و نزدیک به ۶۰۰ هزار مورد کار سوخت غیرمجاز کشف و مشخص شده است.