شترداری؛ ستون فقرات اقتصاد عشایر و رتبه نخست سیستان و بلوچستان در کشور

مقاومت و بازدهی اقتصادی شتر

شتر به عنوان «دام مقاوم کویری»، توانایی زیست در سخت‌ترین شرایط اقلیمی، تحمل گرمای شدید و استفاده از کم‌ارزش‌ترین علوفه بیابانی را دارد. همین ویژگی‌ها باعث شده تا در پی خشکسالی‌های پی‌درپی، دامداران منطقه که پیش از این به نگهداری دام سبک مشغول بودند، به سمت شترداری گرایش پیدا کنند.

شتر حیوانی است که می‌تواند کم‌ارزش‌ترین علوفه بیابانی را به محصولی با ارزش اقتصادی بالا یعنی گوشت قرمز تبدیل کند. این موضوع، نگهداری به‌صرفه از شتر را به یک الگوی پایدار و قابل‌اتکا برای معیشت عشایر تبدیل کرده است.

راهکارهای کاهش هزینه و افزایش بازدهی

با برنامه‌ریزی‌های اصولی می‌توان بازده تولید شیر، گوشت و زادآوری را افزایش داد و در عین حال هزینه‌های جاری را کنترل کرد. اقداماتی نظیر:

• استفاده از علوفه جایگزین مناسب
• مدیریت صحیح آب‌دهی دام‌ها
• واکسیناسیون منظم و به‌موقع
• بهبود جایگاه و شرایط نگهداری

سیستان و بلوچستان؛ قطب شترداری کشور

بر اساس آمار رسمی، استان سیستان و بلوچستان با جمعیتی در حدود ۷۲ هزار نفر شتر، رتبه نخست شترداری در کشور را در اختیار دارد. این ظرفیت عظیم، به‌ویژه در شهرستان زاهدان و بخش نصرت‌آباد، نقشی حیاتی در اقتصاد منطقه ایفا می‌کند.

تأمین امنیت غذایی زاهدان

مدیر امور عشایر زاهدان اعلام کرد که عشایر این شهرستان با در اختیار داشتن بیش از ۵۰۰۰ نفر شتر، نقش مهمی در تأمین گوشت شهروندان زاهدان دارند. وی تصریح کرد: حدود ۲۵ درصد از نیاز گوشت قرمز زاهدان از طریق عشایر شتردار تأمین می‌شود.

بخش نصرت‌آباد زاهدان یکی از مهم‌ترین مناطق مستعد پرورش شتر در استان است که حدود ۱۵۰ خانوار در آن به‌طور مستقیم از طریق شترداری امرارمعاش می‌کنند و بیش از دو هزار نفر شتر در این بخش وجود دارد.

شترداری؛ میراثی برای تضمین معیشت

شترداری تنها یک شغل نیست، بلکه میراثی موروثی است که از نسل‌های پیشین به عشایر رسیده و امروز نیز سرمایه اصلی خانواده‌های آن‌ها محسوب می‌شود. یکی از ساربانان منطقه، قنبر بلوچ، با اشاره به خشکسالی‌های اخیر، بر اهمیت این دام تأکید کرد:

اگر شتر نبود، خیلی از ما عشایر نمی‌توانستیم سرپا بمانیم. دام سبک با این بی‌آبی دوام نمی‌آورد، اما شتر با کمترین علوفه و آب روزگارش را می‌گذراند و در نهایت محصولی باارزش مثل گوشت و شیر تولید می‌کند. نگهداری شتر اگرچه زحمت دارد، اما امنیت اقتصادی بیشتری برای دامدار ایجاد می‌کند.

سرمایه‌گذاری در شترداری با توجه به هزینه پایین نگهداری، مقاومت بالا و بازده مناسب آن، می‌تواند یکی از روش‌های مطمئن تولید ثروت در استان باشد؛ ظرفیتی که در صورت حمایت بیشتر، علاوه بر تأمین نیاز گوشت منطقه، فرصت‌های شغلی پایدارتری نیز ایجاد خواهد کرد.

ضرورت تبدیل به صنعت پایدار

برای افزایش بازدهی و تضمین امنیت غذایی پایدار، ایجاد زیرساخت‌های حمایتی ضروری است. تداوم این روند، شترداری را از یک فعالیت سنتی به یک صنعت قابل اتکا تبدیل خواهد کرد. این حمایت‌ها شامل تسهیل دسترسی به خدمات دامپزشکی، تقویت بازار فروش و فراهم‌سازی امکانات حمل‌ونقل است.