اعلام برنامه‌های فضایی ایران: پرتاب همزمان سه ماهواره، پایگاه چابهار و ارسال محموله به ماه با چین

حسن سالاریه، رئیس سازمان فضایی ایران، در جریان دومین دوره لیگ رسانه‌ای امید ضمن تشریح تاریخچه رقابت‌های فضایی جهانی، از برنامه‌های راهبردی و پیشرفت‌های چشمگیر ایران در این صنعت خبر داد. این برنامه‌ها شامل توسعه پرتابگرها، پرتاب ماهواره‌های سنجشی با دقت بالا و همکاری‌های بین‌المللی برای ارسال محموله به ماه است.

تحول در نگاه جهانی به صنعت فضایی

سالاریه با اشاره به رقابت‌های فضایی قرن بیستم، بیان کرد که شوروی سابق برای اولین بار در سال ۱۹۵۷ نخستین ماهواره خود را در مدار قرار داد. این رقابت‌ها که عمدتاً با نگاه اقتدارآفرینی و نظامی بین بلوک شرق و غرب شکل گرفته بود، پروژه‌هایی چون آپولو ۱۱ و پرتاب اولین انسان به فضا را در پی داشت.

با پیشرفت‌های روزافزون، نگاه جهانی به صنعت فضایی از یک دیدگاه صرفاً اقتداری به صنعتی با ابعاد اقتصادی، سیاسی و امنیتی تغییر یافت. پس از فروپاشی شوروی و ظهور قدرت‌هایی نظیر چین، تعداد ماهواره‌های مخابراتی، ناوبری و تصویربرداری در مدار به طور فزاینده‌ای افزایش یافت که خدمات موقعیت‌یابی و سنجش از راه دور را ارائه می‌دهند.

نقطه عطف و مسیر توسعه فضایی ایران

صنعت فضایی با هدف توسعه اقتصادی کشورها در دنیا رشد کرد و به صنعتی راهبردی تبدیل شد. شروع این صنعت در ایران پس از جنگ تحمیلی و با رشد صنعت موشکی و توسعه قطعات الکترونیکی آغاز شد. در دهه هشتاد شمسی، سازمان فضایی ایران با هدف مدیریت کلان و سیاست‌گذاری بین بازیگران مختلف این صنعت تأسیس شد.

تأسیس سازمان فضایی و پرتاب ماهواره امید

نقطه عطف پیشرفت فضایی ایران در سال ۱۳۸۷ با پرتاب ماهواره امید توسط پرتابگر سفیر وزارت دفاع رقم خورد.

نسل جدید ماهواره‌های سنجشی و مخابراتی

پروژه‌های متعددی در دانشگاه‌های کشور تعریف شده که منجر به ساخت ماهواره‌هایی چون شریف، امیرکبیر، نوید و ظفر شده است. در حالی که ماهواره‌های اولیه دقت تصویربرداری چند صد متری داشتند، به تدریج ماهواره‌هایی با دقت و کیفیت بهتر ساخته شدند.

به زودی، سه ماهواره ایرانی به‌صورت همزمان پرتاب خواهند شد که ماهواره‌های سنجشی و با دقت بالا هستند:

• ظفر ۲
• پایا
• کوثر ۲

این ماهواره‌ها دارای دقت تصویربرداری پنج متر هستند. همچنین، ورود بخش خصوصی به این صنعت، رقابت و سرعت ساخت ماهواره‌ها را افزایش داده است؛ ماهواره کوثر اولین ماهواره‌ای است که با همکاری بخش خصوصی ساخته شده است.

پروژه‌های راهبردی و زیرساخت‌های ملی

صنعت فضایی ایران در محورهای متعددی از جمله توسعه زیرساخت‌ها، محور پرتاب و همچنین توسعه پرتابگرهای بومی نظیر سیمرغ پیشرفت داشته است.

منظومه ماهواره‌ای شهید سلیمانی

پروژه منظومه شهید سلیمانی، یک پروژه بسیار مهم و راهبردی در زمینه منظومه‌های ماهواره‌ای است. این منظومه به عنوان اولین پروژه باریک باند ایرانی، با اهداف زیر و به همت شرکت‌های خصوصی و دولتی آغاز شده است:

• ارائه خدمات اینترنت اشیا (IoT)
• انتقال داده در شرایط بحرانی
• انتقال داده از تمام نقاط مهم کشور با استفاده از بستر فضا

پایگاه فضایی چابهار

پایگاه فضایی چابهار یکی از مهم‌ترین مراکز پرتاب ماهواره در غرب آسیا محسوب می‌شود. احداث این پایگاه از سال ۱۴۰۲ آغاز شده و اولین پرتاب آزمایشی از این مرکز در سال جاری انجام خواهد شد.

دستاوردهای اخیر و همکاری‌های بین‌المللی

اولین پرتاب‌ها از اواخر دهه هشتاد شمسی آغاز شد. در سال ۱۴۰۲ پرتاب ماهواره ثریا، آغاز تثبیت فرآیند پرتابگرهای سوخت جامد ایرانی بود. همچنین در همان سال، عملکرد ماهواره‌بر سوخت مایع سیمرغ تثبیت شد.

در خصوص برنامه‌های آتی، سالاریه به موارد زیر اشاره کرد:

• ماهواره ظفر ۲: امسال پرتاب خواهد شد.
• ماهواره ناهید ۲: مرداد ۱۴۰۴ به عنوان نخستین ماهواره مخابراتی ایران در مدار قرار خواهد گرفت.
• پرتاب متوالی قائم ۱۰۰: دومین پرتاب متوالی آن در شهریور ۱۴۰۳ با موفقیت صورت گرفت و ماهواره تحقیقاتی چمران ۱ را در مدار قرار داد.

همچنین، ماهواره‌های کوثر و هدهد که توسط بخش خصوصی ساخته شده‌اند، توسط پرتابگر روسیه در مدار قرار گرفتند که نشان‌دهنده افزایش سرعت و توانمندی دانشمندان ایرانی در صنعت فضایی است.

همکاری فضایی با چین

ایران برای نخستین بار در سال ۱۴۰۴ در قالب برنامه فضایی مشترک با چین، یک محموله تحقیقاتی را به ماه ارسال خواهد کرد. این همکاری بین‌المللی در راستای استفاده از ظرفیت‌های ملی شکل گرفته است.