۲۰ کوادریلیون مورچه؛ زیست‌توده‌ای بیشتر از مجموع پرندگان و پستانداران وحشی

برآورد حیرت‌انگیز جمعیت و زیست‌توده جهانی

بر اساس یک برآورد جامع که در سال ۲۰۲۲ میلادی انجام شد، سیاره ما میزبان جمعیتی باورنکردنی از مورچه‌هاست. این رقم به ۲۰ کوادریلیون مورچه می‌رسد؛ عددی معادل ۲۰ میلیون میلیارد.

اهمیت این جمعیت تنها به تعداد ختم نمی‌شود، بلکه زیست‌توده کلی آن‌ها نیز حیرت‌آور است. زیست‌توده خشک این مورچه‌ها معادل ۱۲ مگاتن کربن تخمین زده شده است. برای درک بهتر این مقیاس، این رقم از مجموع زیست‌توده تمام پرندگان و پستانداران وحشی روی زمین بیشتر است.

با وجود این برآورد عظیم، بسیاری از پژوهشگران معتقدند که داده‌های فعلی احتمالاً کمتر از جمعیت واقعی مورچه‌ها در سراسر جهان است.

تنوع گسترده و مناطق پراکندگی

تاکنون بیش از ۱۵,۷۰۰ گونه و زیرگونه از مورچه‌ها در سراسر جهان شناسایی شده‌اند و این موجودات تقریباً در هر اکوسیستمی حضور دارند؛ از کویرهای سوزان و جنگل‌های بارانی گرفته تا محیط‌های شهری و داخل خانه‌های انسان.

تراکم مورچه‌ها در سطح سیاره یکنواخت نیست و بخش عمده‌ای از جمعیت آن‌ها در مناطق خاص متمرکز شده‌اند:

• دو سوم مورچه‌های جهان در جنگل‌های استوایی مرطوب و ساواناهای گرمسیری زندگی می‌کنند.
• در محیط‌های جنگلی، تراکم برخی گونه‌ها مانند مورچه‌های برگ‌ریز، تا چهار برابر مناطق بوته‌زار است.

با این حال، هنوز داده‌های کافی در مورد تعداد مورچه‌ها در برخی مناطق جهان وجود ندارد و تنوع واقعی مورچه‌ها به مراتب فراتر از آمارهای فعلی است.

معدود نقاط خالی از مورچه

با وجود حضور گسترده در تقریباً تمام نقاط کره زمین، تنها چند منطقه محدود وجود دارند که هنوز گزارشی رسمی از وجود مورچه در آن‌ها اعلام نشده است. این مناطق شامل:

• قطب جنوب
• ایسلند
• گرینلند
• بخش‌هایی از پلی‌نزی شرقی
• تعدادی جزیره دورافتاده دیگر

۶۰ میلیون سال تکامل مشترک

راز تسلط تاریخی و موفقیت شگفت‌انگیز مورچه‌ها در طول تاریخ حیات، در تکامل مشترک آن‌ها با گیاهان نهفته است. تحقیقات نشان می‌دهد که طی ۶۰ میلیون سال گذشته، مورچه‌ها همگام با تغییرات گیاهی و محیطی، تکامل یافته‌اند:

«هنگامی که جنگل‌ها مرطوب‌تر شدند، برخی از مورچه‌ها لانه‌های خود را از زمین به درختان منتقل کردند؛ و زمانی که گیاهان گل‌دار به مناطق خشک‌تر گسترش یافتند، مورچه‌ها نیز مسیر مشابهی را در پیش گرفتند.»

این همراهی تکاملی و سازگاری بی‌نظیر، تنوع و پراکندگی گسترده امروزی مورچه‌ها را شکل داده است.