غریب‌آبادی: خزر حوزه واحد تمدنی و اقتصادی است/ پیشنهاد ایجاد مناطق آزاد مشترک

خزر؛ حوزه واحدی برای تمدن، اقتصاد و امنیت

کاظم غریب‌آبادی، معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، در آیین افتتاحیه یک اجلاس مهم، دریای خزر را نه تنها یک پهنه آبی، بلکه «حوزه‌ای تمدنی، اقتصادی، محیط‌زیستی و امنیتی واحد» توصیف کرد که سرنوشت استان‌های ساحلی پنج کشور را به یکدیگر گره می‌زند و آینده آن نیازمند اراده و ظرفیت مشترک مسئولان است.

وی با تأکید بر پیوند عمیق استان‌های ساحلی در بهره‌برداری از منابع خزر، حوزه‌هایی چون شیلات ارزشمند، ذخایر انرژی، بنادر تجاری و مسیرهای ترانزیتی را مستقیماً مرتبط با مسئولیت و برنامه‌ریزی استانداران دانست و بر نقش تعیین‌کننده آنان در مدیریت و آینده‌سازی سواحل خزر تأکید کرد.

محورهای کلیدی همکاری در خزر

معاون وزیر خارجه در تشریح ظرفیت‌های این پهنه آبی، به طور خاص بر چند حوزه محوری که نیازمند همکاری مشترک استان‌های ساحلی هستند، تمرکز کرد:

شیلات و امنیت غذایی منطقه

غریب‌آبادی یادآور شد که خزر بزرگ‌ترین منبع ماهیان خاویاری جهان است و ظرفیت‌های شیلاتی آن برای امنیت غذایی منطقه اهمیتی بنیادین دارد. وی اجرای موارد زیر را ضروری دانست:

• مدیریت علمی ذخایر آبی
• مقابله جدی با صید غیرقانونی
• همکاری مشترک برای بازسازی ذخایر، که بدون هماهنگی استان‌های ساحلی پنج کشور امکان‌پذیر نیست.

انرژی و توسعه زیرساخت‌ها

محور انرژی خزر فرصتی برای رونق اقتصادی و توسعه زیرساخت‌ها تلقی شد. وی تصریح کرد که تعریف پروژه‌های مشترک و ایجاد بسترهای سرمایه‌گذاری متقابل می‌تواند ظرفیت‌های نفت و گاز منطقه را به رفاه و توسعه مردم تبدیل کند.

ترانزیت، بنادر و کریدورهای بین‌المللی

بنادر تجاری استان‌های ساحلی نقشی کلیدی در اتصال اقتصادی کشورهای خزر ایفا می‌کنند. دریای خزر نقطه تلاقی طبیعی کریدورهای مهمی چون شمال-جنوب و شرق-غرب است. غریب‌آبادی تأکید کرد:

توسعه ظرفیت بنادر، تقویت زیرساخت‌های حمل‌ونقل و هماهنگی در لجستیک می‌تواند سهم خزر را در تجارت بین‌المللی افزایش دهد و شبکه‌ای امن و اقتصادی برای ترانزیت کالا و مسافر ایجاد کند.

ظرفیت‌های راهبردی و فرهنگی

گردشگری و تنوع فرهنگی

غریب‌آبادی تنوع فرهنگی حوزه خزر را «ثروتی کم‌نظیر» خواند که می‌تواند زمینه همکاری‌های فرهنگی، گردشگری و ایجاد مسیرهای جدید میان شهرهای ساحلی باشد. به باور او، گردشگری دریایی و اکوتوریسم در صورت برنامه‌ریزی هماهنگ، قابلیت تبدیل شدن به موتور رشد اقتصادی منطقه را دارند.

پیشنهاد مناطق آزاد مشترک

وی برای افزایش تجارت و همکاری صنعتی، ایجاد «مناطق آزاد مشترک» میان کشورهای ساحلی را یک ظرفیت راهبردی دانست. چنین مناطقی می‌توانند حلقه پیوند اقتصادهای محلی و ملی باشند و باعث افزایش سرمایه‌گذاری متقابل شوند.

پیوند امنیت، توسعه و محیط زیست

معاون وزیر خارجه با تأکید بر اینکه «امنیت، توسعه و محیط زیست در خزر از یکدیگر جدا نیستند»، پایداری محیط زیست را شرط اساسی برای تداوم شیلات، گردشگری، انرژی و ترانزیت دانست. همچنین، توسعه پایدار عامل تضمین‌کننده امنیت بلندمدت منطقه است.

او خواستار ایجاد سازوکار مشترک میان استان‌ها برای مقابله با چالش‌های مهم زیست‌محیطی شد:

• چالش‌های اقلیمی و مدیریت بحران
• مقابله با آلودگی دریایی
• حفاظت از اکوسیستم حساس خزر

چشم‌انداز آینده خزر

غریب‌آبادی در پایان سخنان خود اظهار داشت که با اجرای پروژه‌های مشترک در حوزه‌های ذکر شده، می‌توان خزر را از «پهنه همکاری بالقوه» به «حوزه همکاری بالفعل» تبدیل کرد.

وی تصریح کرد: «آینده خزر باید آینده صلح، همکاری و رفاه باشد؛ آینده‌ای که در آن رقابت‌های منفی جای خود را به مشارکت برد–برد بدهد و مردم همه استان‌های ساحلی از آن بهره‌مند شوند.»