معاون رئیس جمهور: بنادر بدون داده، آینده ندارند؛ فناوری، رکن توسعه اقتصاد دریایی است

فناوری‌های نوین؛ موتور محرک اقتصاد دریامحور

حسین افشین، در مراسم افتتاحیه «نمایشگاه ملی توانمندی‌های دانش‌بنیان اقتصاد دریامحور» در مصلی امام خمینی، آینده رقابت اقتصادی را وابسته به فناوری‌های نوین دانست. او تأکید کرد کشورهایی که زودتر به موج تحول دیجیتال در دریا ملحق شوند، سهم بیشتری از اقتصاد جهانی خواهند داشت.

دریا به دلیل نقش راهبردی در تجارت جهانی، ذخایر عظیم انرژی و ظرفیت‌های غذایی، به مسیر اصلی توسعه کشورها تبدیل شده است. او با اشاره به تغییر رویکرد توسعه دریایی گفت:

دوره توسعه دریایی صرفاً با ساخت اسکله یا تجهیز ناوگان گذشته و امروز داده، فناوری و هوشمندسازی در اولویت قرار گرفته‌اند.

دگرگونی صنعت دریا با هوش مصنوعی و رباتیک

معاون علمی رئیس جمهور نقش پررنگ هوش مصنوعی را در این تحول تشریح کرد و آن را نخستین فناوری دانست که ساختار سنتی صنعت دریایی را دگرگون کرده است. سیستم‌های مبتنی بر هوش مصنوعی اکنون قابلیت‌های متعددی را در اختیار صنعت دریا قرار داده‌اند:

• تعیین مسیر حرکت بهینه کشتی‌ها و کاهش مصرف سوخت
• پیش‌بینی آلودگی‌های زیست‌محیطی
• تبدیل بنادر به مراکز کاملاً هوشمند و دیجیتال

افشین هشدار داد که عدم استقرار مدیریت دیجیتال در بنادر، به معنای واگذاری بخش مهمی از تجارت به رقباست و با قاطعیت تأکید کرد: بندر بدون داده، آینده ندارد.

رباتیک و پهپادهای زیرسطحی برای پایش و امداد

او در بخش دیگری از سخنان خود به پیشرفت‌های حوزه رباتیک دریایی و پهپادهای زیرسطحی اشاره کرد و گفت این فناوری‌ها امکان بررسی مناطق خطرناک و ناشناخته را فراهم کرده‌اند. ربات‌ها امروزه قادرند عملیات زیر را بدون دخالت مستقیم انسان انجام دهند:

• بررسی خطوط انتقال انرژی و نقشه‌برداری از بستر دریا
• انجام عملیات امداد و نجات در شرایط سخت

او تصریح کرد: کشوری که این ابزارها را نداشته باشد، عملاً فاقد توان پایش و مدیریت مؤثر دریا خواهد بود.

انرژی‌های نو فراساحل و نمونه‌های فناوری دریایی

افشین، انرژی‌های نو فراساحل را یکی از محورهای مهم شکل‌گیری نسل جدید اقتصاد پایدار برشمرد. فناوری‌هایی مانند توربین‌های بادی دریایی، انرژی موج و جزر و مد، نقش برجسته‌ای برای کشورهایی که توان بهره‌برداری از این ظرفیت‌ها را کسب کنند، در آینده انرژی رقم خواهد زد. او تأکید کرد که فناوری صرفاً به تولید ابزار محدود نمی‌شود، بلکه موتور محرک اقتصاد است.

نمونه‌هایی از فرآیند ورود صنعت دریا به عصر فناوری عبارتند از:

• دیجیتالی‌سازی زنجیره بندری و ردیابی هوشمند محموله‌ها
• توسعه کشتی‌های بدون‌سرنشین
• سامانه‌های هوشمند آبزی‌پروری و زیست‌فناوری دریایی
• گردشگری دیجیتال دریایی

چالش‌ها و نقشه راه توسعه

معاون علمی رئیس جمهور موانع توسعه اقتصاد دریامحور را برشمرد و هشدار داد که در صورت جدی نگرفتن این موارد، فرصت بزرگ اقتصاد دریا می‌تواند به دغدغه‌ای ملی تبدیل شود:

• کمبود داده‌های دریایی
• نبود قوانین سازگار با فناوری‌های نوین
• کمبود نیروی انسانی متخصص
• تهدیدات سایبری

برای عبور از این چالش‌ها، تدوین یک نقشه‌راه پژوهشی که اولویت‌های فناوری‌های دریایی، از هوش مصنوعی تا انرژی فراساحلی را مشخص کند، ضروری است. همچنین، ایجاد مراکز نوآوری، آزمایشگاه‌های تخصصی و حمایت از استارتاپ‌های دریایی از گام‌های حیاتی به‌شمار می‌رود.

آینده ایران؛ از مرز جغرافیایی تا سکوی توسعه

افشین در پایان خاطرنشان کرد که اقتصاد دریا، تنها یک فرصت نیست، بلکه فضای رقابت سرعت، دانش و فناوری است.

آینده از آن کسانی است که قبل از دیگران ببینند و عمل کنند؛ همان‌گونه که در طبیعت نه قوی‌ترین، بلکه سریع‌ترین واکنش‌دهنده‌ها بقا دارند.

وی ابراز امیدواری کرد که با ورود جدی فناوری به این حوزه، اقتصاد دریایی در دهه آینده یکی از ارکان توسعه ملی و رقابت‌پذیری بین‌المللی کشور باشد و در این صورت، سواحل ایران تنها مرز جغرافیایی نخواهند بود، بلکه به سکوی توسعه تبدیل می‌شوند.