هشدار معاون علمی رئیس‌جمهور: آینده اقتصاد دریا با فناوری گره خورده است، نه توسعه اسکله‌ها

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور در مراسم افتتاحیه نمایشگاه توانمندی‌های اقتصاد دریا محور، با تأکید بر نقش بی‌بدیل فناوری در شکل‌دهی به آینده این حوزه، نسبت به عقب‌ماندگی کشور از موج تحول جهانی هشدار جدی داد و تأکید کرد که برنده رقابت‌های جهانی، کشوری است که زودتر موج فناوری را تشخیص دهد و بر مبنای آن حرکت کند.

اقتصاد دریا؛ پلتفرم فناوری، نه صرفاً مسیر حمل‌ونقل

حسین افشین با اشاره به جایگاه راهبردی دریا در اقتصاد جهانی اظهار داشت که بخش عمده تجارت بین‌المللی از مسیر دریا انجام می‌شود و منابع عظیم انرژی در اعماق و فراساحل نهفته است. او تأکید کرد: «آینده دریا دیگر با توسعه اسکله‌ها نوشته نمی‌شود؛ آینده را فناوری می‌سازد.»

به گفته وی، اگر دریا صرفاً به‌عنوان یک مسیر حمل‌ونقل دیده شود، نیمی از فرصت‌های موجود از دست خواهد رفت. دریا باید به‌عنوان یک پلتفرم فناوری مورد توجه قرار گیرد.

انقلاب هوش مصنوعی در مدیریت دریایی

معاون علمی رئیس‌جمهور هوش مصنوعی را نخستین فناوری دانست که ساختار اداره دریا را متحول کرده است. وی با اشاره به کاربردهای عملی این فناوری افزود:

• الگوریتم‌ها مسیر کشتی‌ها را مدیریت و بهینه می‌کنند.
• مصرف سوخت را کاهش می‌دهند و آلودگی‌ها را پیش‌بینی می‌کنند.
• بنادر سنتی را به بنادر هوشمند تبدیل کرده‌اند.

کشوری که مدیریت هوشمند بندر نداشته باشد، بخش بزرگی از تجارت جهانی را از دست خواهد داد. بندری که داده نداشته باشد، آینده ندارد.

چشم‌های جدید در زیر آب: نقش رباتیک و پهپادهای زیردریایی

افشین در بخش دیگری از سخنانش به پیشرفت‌های جهانی در حوزه رباتیک دریایی اشاره کرد و گفت: ربات‌ها و پهپادهای زیردریایی، چشم انسان را به اعماق می‌برند. این سامانه‌ها قادرند عملیات بازرسی، نقشه‌برداری، پایش زیست‌محیطی و حتی مأموریت‌های نجات را بدون خطر انجام دهند.

او در این خصوص هشدار داد: «کشوری که این ابزارها را نداشته باشد، نمی‌بیند و کسی که نبیند، برنده نخواهد بود.»

انرژی‌های نو؛ آینده‌ای که بر بادهای دریا بنا می‌شود

توسعه انرژی‌های نو یکی از محورهای مهم آینده اقتصاد دریا معرفی شد. معاون علمی رئیس‌جمهور تأکید کرد که استفاده از مزارع بادی فراساحل، انرژی موج و جزر و مد، مبنای فصل جدیدی از اقتصاد پاک هستند. وی افزود: کشوری که قدرت تولید انرژی از دریا را نداشته باشد، حتی در خشکی نیز مزیت رقابتی نخواهد داشت.

چالش‌های پنهان از کمبود داده تا تهدیدات سایبری

افشین در ادامه به موانع موجود در مسیر توسعه اقتصاد دریایی فناورانه پرداخت و مهم‌ترین چالش کشور را نبود داده‌های دقیق و نظام‌مند دانست. موانع پیش‌روی توسعه پایدار عبارتند از:

• عدم اندازه‌گیری جامع داده‌های دریایی.
• ضعف قوانین متناسب با فناوری‌های نوین.
• کمبود نیروی متخصص در حوزه‌های دریایی فناورانه.
• تهدیدات جدی سایبری علیه زیرساخت‌های بندری.

ضرورت تدوین نقشه‌راه پژوهشی و حمایت از نوآوری

به گفته معاون علمی رئیس‌جمهور، اکنون زمان طراحی یک نقشه‌راه پژوهشی اقتصاد دانش‌بنیان دریامحور با محوریت هوش مصنوعی است. او ایجاد مراکز نوآوری و آزمایشگاه‌های تخصصی دریایی را پیش‌شرط این مسیر دانست و تأکید کرد که پژوهش باید از پشت میز به روی آب منتقل شود؛ جایی که پژوهشگر، صنعتگر و سیاست‌گذار در کنار هم کار کنند.

وی همچنین خواستار حمایت ویژه از استارت‌آپ‌های دریایی شد و خاطرنشان کرد که بخش مهمی از فناوری‌های پیشرفته این حوزه توسط شرکت‌های کوچک و چابک توسعه یافته‌اند. او بر لزوم همکاری‌های ملی و بین‌المللی تأکید کرد و گفت: «دریا مرز نمی‌شناسد و فناوری نیز همین‌گونه است.»

اخطار نهایی: یا پیشرفت یا واردات‌محوری

معاون علمی در بخش پایانی سخنانش هشدار داد که دریا منتظر نمی‌ماند و موج‌ها اگر از سر ما بگذرند، باز نخواهند گشت. او تصریح کرد: اگر اقتصاد دریا با فناوری گره بخورد، می‌تواند یکی از ستون‌های اصلی توسعه پایدار و رقابت‌پذیری ملی باشد. در این صورت سواحل کشور دیگر تنها مرز نخواهند بود، بلکه به سکوهای پرتاب توسعه کشور تبدیل خواهند شد. وی این نمایشگاه را گامی برای شناخت داشته‌ها و طراحی مسیر آینده توصیف کرد.