فناوری، آینده اقتصاد دریا را می‌نویسد؛ هشدار درباره کمبود داده‌های دریایی

فناوری، نویسنده آینده دریا

افشین با بیان اینکه «دریا برای ملت‌ها فقط یک پهنه آبی نیست، بلکه یک افق است»، سرعت درک تحولات دریایی را معیار سهم‌بری کشورها از این ثروت عظیم دانست. او تأکید کرد که در رقابت جهانی، «زودتر دیدن و زودتر فهمیدن» حیاتی است و در اقتصاد دریا، این مزیت رقابتی نامی جز فناوری ندارد.

بخش عمده تجارت جهانی از مسیر دریا انجام می‌شود و منابع عظیم انرژی و امنیت غذایی بسیاری از کشورها به آن وابسته است. آینده این حوزه با افزایش اسکله و کشتی نوشته نمی‌شود؛ آینده را فناوری می‌نویسد.

نقش تحول‌آفرین هوش مصنوعی

معاون رئیس‌جمهور، هوش مصنوعی را «نخستین انقلابی که دریا را دگرگون کرده است» معرفی کرد. وی تشریح کرد که چگونه الگوریتم‌های هوش مصنوعی در حال حاضر در حال انجام این تحولات هستند:

• تعیین و بهینه‌سازی مسیر حرکت کشتی‌ها.
• کاهش مصرف سوخت و پیش‌بینی آلودگی‌ها.
• تبدیل بنادر سنتی به بنادر هوشمند.

او هشدار داد: «کشوری که مدیریت هوشمند بندر نداشته باشد، بخش بزرگی از تجارت جهانی را به دیگران واگذار می‌کند.»

رباتیک، پهپادها و انرژی‌های نو

علاوه بر هوش مصنوعی، افشین به نقش ابزارهای پیشرفته دیگر در اقتصاد نوین دریا اشاره کرد:

• رباتیک و پهپادهای زیرآبی: فراهم کردن امکان بازرسی، نقشه‌برداری و عملیات نجات بدون خطر برای انسان.
• انرژی‌های نو: توربین‌های بادی فراساحل و انرژی موج و جزر و مد که «فصل تازه‌ای از اقتصاد پاک» را رقم زده‌اند و آینده انرژی جهان به آنها گره خورده است.

وی متذکر شد: «کشوری که این ابزارها را نداشته باشد، نمی‌بیند و اگر نبیند، نمی‌تواند برنده باشد.»

چالش‌ها و راهکارهای پیش‌رو

افشین در ادامه سخنان خود، بزرگ‌ترین چالش‌های موجود برای بهره‌برداری پایدار از ظرفیت‌های دریایی کشور را فهرست کرد:

• کمبود داده‌های دریایی: عدم اندازه‌گیری نظام‌مند دریا.
• ناهماهنگی قوانین: عدم تطابق مقررات با فناوری‌های نوین.
• کمبود نیروی متخصص: فقدان نیروی انسانی ماهر در حوزه‌های تخصصی دریایی.
• تهدیدات سایبری: آسیب‌پذیری زیرساخت‌های هوشمند در برابر حملات سایبری.

او هشدار داد که در صورت بی‌توجهی به این مسائل، «فرصت‌های دریا به دغدغه تبدیل خواهد شد.»

تدوین نقشه راه دانش‌بنیان

معاون علمی رئیس‌جمهور برای غلبه بر این چالش‌ها، راهکارهایی را مطرح کرد که اولویت اصلی آنها توسعه فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی است. این راهکارها شامل موارد زیر می‌شوند:

1. تدوین نقشه راه پژوهشی اقتصاد دانش‌بنیان دریا‌محور.
2. ایجاد مراکز نوآوری و آزمایشگاه‌های تخصصی دریایی.
3. حمایت جامع از استارتاپ‌های فعال در حوزه دریا.
4. توسعه همکاری‌های ملی و بین‌المللی.

ضرورت اقدام به‌موقع

افشین با تأکید بر اینکه «دریا مرز نمی‌شناسد و فناوری نیز همین‌طور»، متذکر شد که نگاه صرفاً اقتصادی به دریا، نیمی از ماجرا را نادیده می‌گیرد؛ زیرا امروز دریا «میدان رقابت دیدن، فهمیدن و پیش افتادن» است.

وی در پایان با لحنی هشدارآمیز بر ضرورت اقدام سریع تأکید کرد:

یا به‌موقع وارد اقتصاد جدید دریا می‌شویم، یا برای همیشه واردات‌محور باقی خواهیم ماند. دریا منتظر ما نمی‌ماند و موج‌ها اگر از سر ما بگذرند، بازنمی‌گردند.

او ابراز امیدواری کرد که با به‌کارگیری ظرفیت‌های علمی، مدیریتی و فناوری، «سواحل ما فقط مرز نخواهد بود، سکوی پرتاب خواهد بود.» وی آغاز به کار نمایشگاه را مقدمه‌ای دانست برای تعیین درست مسیر و حرکت سریع‌تر در این عرصه.