قاچاق روزانه ۲۰ میلیون لیتر سوخت؛ راهکار یک میلیارد دلاری برای صادرات

قاچاق فرآورده‌های نفتی که سال‌هاست به یکی از چالش‌های بزرگ اقتصادی و امنیتی ایران تبدیل شده، همچنان با حجم عظیمی ادامه دارد. در حالی که آمارها از خروج روزانه بیش از ۲۰ میلیون لیتر سوخت از کشور حکایت دارند، مدیران نفتی و امنیتی، راهکار اصلی مقابله با این پدیده را در گرو هوشمندسازی کامل زنجیره تولید تا مصرف می‌دانند.

اختلاف فاحش قیمت سوخت در داخل کشور با بازارهای همسایه، در کنار نبود نظارت‌های هوشمند بر زنجیره توزیع و ضعف سامانه‌های داده‌ای، زمینه را برای شکل‌گیری شبکه‌های گسترده قاچاق فراهم کرده است. این پدیده علاوه بر تحمیل خسارت‌های اقتصادی سنگین و فشار بر بودجه دولت، پیامدهای اجتماعی و امنیتی قابل‌توجهی نیز در مناطق مرزی کشور به دنبال داشته است.

ابعاد بحران قاچاق و شدت مصرف انرژی

محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، در نخستین همایش ملی پیشگیری و مقابله با قاچاق فرآورده‌های نفتی، بر شدت بالای مصرف انرژی در ایران تأکید کرد. وی اظهار داشت: شدت مصرف انرژی در ایران سه برابر میانگین جهانی است و بخش قابل توجهی از این مصرف غیرعادی، ناشی از پدیده قاچاق سوخت است.

برآوردها نشان می‌دهد قاچاق فرآورده‌های نفتی به حدود ۲۰ میلیون لیتر در روز رسیده است و همین موضوع در برخی دوره‌ها ایران را به واردکننده سوخت تبدیل کرده است.

این آمار با اظهارات سردار حسین رحیمی، رئیس پلیس امنیت اقتصادی فراجا، نیز همخوانی دارد؛ وی در همین همایش، رقم قاچاق سوخت را حدود ۲۱ میلیون لیتر در روز اعلام کرد.

راهکار مقابله: هوشمندسازی زنجیره سوخت

عظیمی‌فر راهکار اصلی برای مهار این بحران را استقرار حکمرانی داده‌محور و هوشمندسازی کامل زنجیره تولید تا مصرف دانست. او بخش عمده قاچاق را مربوط به مرحله مصرف دانست و خاطرنشان کرد که نبود الگوی مصرف و ضعف نظارت، شرایط را برای تجمیع و خروج سوخت قاچاق فراهم کرده است. لذا، رصد جریان تولید، توزیع و مصرف با استفاده از ابزارهای نوین و سامانه‌های یکپارچه، یک ضرورت حیاتی است.

نتایج ملموس نظارت هوشمند

مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی به دستاوردهای همکاری مشترک این شرکت با پلیس امنیت اقتصادی فراجا در یک سال گذشته اشاره کرد. این همکاری‌ها با تمرکز بر تقاطع‌گیری داده‌ها، نتایج مهمی به دنبال داشته است:

• شناسایی و مسدودسازی ۶۰۰ هزار کارت سوخت غیرمجاز.
• شناسایی و مسدودسازی حجم زیادی از بارنامه‌های صوری.

به گفته وی، این اقدامات منجر به کاهش روزانه ۴ میلیون لیتر مصرف نفت‌گاز (گازوئیل) در کشور شده است؛ کاهشی که ارزش سالانه آن معادل حدود یک میلیارد دلار برآورد می‌شود.

هدف نهایی: تبدیل ایران از واردکننده به صادرکننده

عظیمی‌فر تأکید کرد که در صورت تداوم نظارت هوشمند و همکاری مستمر دستگاه‌های اجرایی و قضایی، چشم‌انداز بسیار مثبتی در انتظار اقتصاد کشور خواهد بود. او اظهار امیدواری کرد که امکان کاهش ۱۰ میلیون لیتری مصرف روزانه نفت‌گاز وجود دارد. تحقق این هدف نه تنها صرفه‌جویی ارزی بیشتری به دنبال خواهد داشت، بلکه می‌تواند ایران را از وضعیت واردکننده به صادرکننده این فرآورده نفتی مهم تبدیل کند.