افتتاح نخستین مرکز تخصصی حفاظت از فوک خزری در گیلان؛ تلاشی برای نجات تنها پستاندار خزر

آغاز فصلی نو برای نجات تنها پستاندار دریای خزر

نخستین مرکز تخصصی حفاظت از فوک خزری در کشور، با هدف بازتوانی فوک‌های بیمار و شناسایی دقیق علل تلفات این گونه ارزشمند، در پارک ملی بوجاق استان گیلان افتتاح شد. این اقدام مهم که نقطه عطفی در اجرای برنامه‌های منطقه‌ای حفاظت از زیست‌بوم دریای خزر به شمار می‌رود، با حضور احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، و جمعی از مدیران و محیطبانان محلی صورت گرفت.

تکمیل زنجیره حفاظت در سواحل شمالی

معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، ایجاد این مرکز را اجرای دقیق بند «ت» ماده ۳۸ برنامه ششم توسعه دانست. این بند بر ضرورت راه‌اندازی مراکز تیمار، درمان و پایش فوک خزری در طول سواحل شمال کشور تأکید داشت.

با افتتاح این مرکز، زنجیره مراکز حفاظت فوک خزری از شرق تا غرب دریای خزر تکمیل شد و استان گیلان به‌عنوان یکی از فعال‌ترین استان‌ها در زمینه پایش دریای خزر، نقش محوری خود را تقویت می‌کند.

وی تأکید کرد که این مرکز علاوه بر وظایف حفاظتی و بازتوانی، باید به‌عنوان یک مرکز تحقیقاتی و دامپزشکی نیز فعال باشد؛ چرا که دلایل مرگ‌ومیر فوک خزری هنوز به‌طور کامل مشخص نشده و نیازمند بررسی‌های تخصصی است.

چالش‌ها و راهکارهای کاهش تلفات

مرگ‌ومیر فوک‌ها اغلب در فاصله‌ای دور از سواحل رخ می‌دهد و زمانی متوجه آن می‌شویم که با لاشه یا مراحل پایانی عمر حیوان مواجه هستیم. برای مقابله با این چالش، معاونت محیط زیست دریایی آمادگی کامل خود را برای تجهیز و حمایت همه‌جانبه از مرکز جدید اعلام کرد و بر چند راهکار کلیدی تأکید داشت:

• آموزش صیادان منطقه: برای اطلاع‌رسانی سریع و انتقال فوک‌های آسیب‌دیده به مرکز.
• استفاده از فناوری‌های نوین: به‌کارگیری پهپادها برای پایش مؤثرتر مناطق دور از دسترس.
• مشارکت مردمی: استفاده از مردم محلی و همه کسانی که در منطقه تردد دارند، به عنوان بازوی کمکی برای تقویت پایش‌ها و انتقال اطلاعات.

فوک خزری: گونه‌ای در خطر انقراض

فوک خزری تنها پستاندار دریای خزر است که متأسفانه در رده گونه‌های «در خطر انقراض» قرار دارد. جمعیت این گونه طی یک قرن اخیر با کاهش بیش از ۹۰ درصدی مواجه شده است. اصلی‌ترین تهدیدهای بقای این پستاندار عبارتند از:

• شکار غیرقانونی و بی‌رویه.
• آلودگی شدید آب‌ها.
• تغییرات اقلیمی و گرمایش جهانی.
• کاهش منابع غذایی در دریا.
• سایر عوامل محیطی و انسانی.