مدیریت ریسک و دانش؛ راهکار تاب‌آوری زنجیره غذایی در مواجهه با ناامنی جهانی

نگاهی به ابعاد جهانی ناامنی غذایی

این عضو هیئت علمی واحد قزوین، ضمن اشاره به روندهای جهانی، تأکید کرد که چالش‌های امنیت غذایی روزبه‌روز در حال پیچیده‌تر شدن هستند. وی با ارائه آماری تکان‌دهنده، بحران‌های اقلیمی، جنگ‌ها و مشکلات بهداشتی را از عوامل اصلی اختلال در زنجیره تأمین غذا دانست:

در سال ۲۰۲۳، بیش از ۳۴۰ میلیون نفر در سراسر جهان با ناامنی غذایی جدی روبه‌رو بودند؛ این آمار نشان‌دهنده تأثیر مخرب اختلال‌های جهانی بر امنیت غذایی است.

به گفته وی، سیستم غذایی ساختاری پویا و یکپارچه است که نمی‌توان آن را به بخش‌های مجزا (مانند کشاورزی یا صنعت) تقسیم کرد؛ موفقیت این زنجیره به هماهنگی کامل «از مزرعه تا سفره» وابسته است.

اهمیت مدیریت ریسک و پیشگیری از بحران

این استاد دانشگاه، مدیریت ریسک را به مثابه «داشبورد خودرو» برای صنعت غذا توصیف کرد و آن را پیش‌نیاز تصمیم‌گیری‌های صحیح در شرایط پرابهام امروز دانست. وی یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مدیریتی را تمرکز بر واکنش به بحران به جای پیشگیری از آن عنوان کرد:

• شناسایی و تحلیل ریسک: پیش‌نیاز تصمیم‌گیری درست در شرایط پرابهام.
• تمرکز بر پیشگیری: اجتناب از تبدیل ریسک‌ها به بحران‌های غیرقابل کنترل.
• مدیریت بحران در مقابل مدیریت فرصت: عدم مدیریت ریسک، سازمان را ناچار به مدیریت بحران به جای مدیریت فرصت می‌کند.

محورهای سه‌گانه تاب‌آوری هوشمند و نقش فناوری

جعفری تاب‌آوری را شامل سه توانایی کلیدی معرفی کرد: «مقاومت، سازگاری و تحول». برای دستیابی به این سطح از تاب‌آوری، صنعت غذا باید مجموعه‌ای از اقدامات استراتژیک را در دستور کار قرار دهد:

الزامات تاب‌آوری صنعت غذا:

• تنوع تولید و نوآوری مستمر.
• تأمین زیرساخت‌های قوی و مطمئن.
• ایجاد و حفظ ارتباط با بازارهای جهانی.

وی همچنین بر نقش محوری فناوری‌های نوین در این تحول تأکید کرد. فناوری‌هایی مانند هوش مصنوعی، اینترنت اشیا (IoT) و بلاک‌چین، صنعت غذا را وارد دوران جدیدی کرده‌اند که بر سه محور اصلی استوار است:

1. دیجیتالی‌سازی
2. انسان‌محوری
3. پایداری

فرهنگ سازمانی و سرمایه ناملموس دانش

در کنار رویکردهای فنی و مدیریتی، فرهنگ سازمانی و مدیریت دانش به عنوان پایه‌های اصلی موفقیت شناخته شدند. به گفته این مشاور، بدون شکل‌گیری درست فرهنگ سازمانی، برنامه‌ریزی‌ها و اهداف کلان به نتیجه نخواهند رسید.

جعفری تأکید کرد که دانش، «سرمایه ناملموس سازمان‌ها» است. اگر انتقال، به‌روزرسانی و ثبت این دانش جدی گرفته نشود، صنعت غذا در برابر بحران‌ها به‌شدت آسیب‌پذیر خواهد شد.