رتبه ششم ایران در زلزله و چهارم در سیلاب جهان: تحول مانورهای آب و فاضلاب

تاریخچه مانورها: از نظامی تا غیرنظامی

مدیرکل بحران و پدافند غیرعامل شرکت آب و فاضلاب با اشاره به ریشه مانورها در فعالیت‌های نظامی دوران باستان در ایران، یونان و چین، اظهار داشت که پس از جنگ‌های جهانی اول و دوم، تمرین‌ها به تدریج به سمت حوزه‌های غیرنظامی هدایت شدند. این حوزه‌ها شامل بیمارستان‌ها، آتش‌نشانی‌ها و زیرساخت‌های حیاتی می‌شوند.

اهداف سه‌گانه مانورهای بحران

وی سه هدف اصلی برگزاری این مانورها را به شرح زیر برشمرد و تأکید کرد که این اصول در تمامی مجموعه‌های مرتبط همچنان پابرجا هستند:

• افزایش آمادگی: ارتقاء سطح آمادگی پرسنل و تجهیزات برای مقابله با شرایط اضطراری.
• هماهنگی بین‌دستگاهی: ایجاد و تقویت همکاری و تعامل مؤثر میان سازمان‌های مختلف.
• کاهش خسارات: به حداقل رساندن آسیب‌های جانی و مالی ناشی از بحران‌ها.

تحول در صنعت آب و فاضلاب: از زلزله تا پدافند زیستی

تحول در مانورهای صنعت آب و فاضلاب از دهه ۱۹۹۰ میلادی آغاز شد. در این دوره، شرکت‌ها به منظور افزایش آمادگی، به برگزاری مانورهای اضطراری روی آوردند. حوادث بزرگ مانند زلزله در کشورهایی نظیر ترکیه و ژاپن، لزوم آمادگی بیشتر در زمینه‌های حیاتی مانند آبرسانی و نشت‌یابی پس از حوادث را به روشنی نشان داد.

ظهور پدافند غیرعامل پس از ۱۱ سپتامبر

این روند تا دهه ۲۰۰۰ میلادی ادامه یافت. پس از حادثه ۱۱ سپتامبر، با مطرح شدن تهدیدهای نوین از جمله تهدیدهای زیستی و آلودگی آب، سناریوهای جدیدی در حوزه آب و فاضلاب تعریف شد. این تغییرات باعث شد تا بحث پدافند غیرعامل به تدریج اهمیت بیشتری پیدا کند و در دستور کار قرار گیرد.

از سال ۲۰۱۰ به بعد، استانداردهای مشخصی در سطح جهانی تعریف شد و مانورها به صورت سالانه در شرکت‌های آب و فاضلاب برگزار گردیدند. محورهای اصلی تمرکز این مانورها شامل موارد تخصصی زیر بود:

• مدیریت شکستگی‌ها و اختلالات زیرساختی
• مقابله با آلودگی‌های شیمیایی و میکروبی آب
• مدیریت بحران خشکسالی
• مدیریت برق در شرایط اضطراری
• مانورهای تخصصی آبرسانی سیار

نقطه عطف مانورها در ایران

برگزاری مانورها در ایران تاریخچه‌ای طولانی دارد. از سال ۱۳۷۰، شرکت‌های آب و فاضلاب با همکاری وزارت نیرو، برگزاری مانورها را با تمرکز بر دو تهدید اصلی کشور یعنی «زلزله» و «سیل» آغاز کردند. این تمرکز به دلیل جایگاه ایران به عنوان ششمین کشور زلزله‌خیز و چهارمین کشور در معرض سیلاب در جهان، بسیار حیاتی است.

تشکیل سازمان پدافند غیرعامل و مدیریت بحران از سال ۱۳۸۰ به عنوان یک نقطه عطف، موجب انسجام و گسترش مانورها در مقیاس بزرگ‌تر شد. مدیرکل بحران شرکت آب و فاضلاب، مانور برگزار شده در ماه گذشته را نمونه‌ای موفق و نتیجه این هماهنگی‌های گسترده عنوان کرد.

آینده‌نگری و سناریوهای جدید

در حال حاضر، تیم مدیریت بحران شرکت آب و فاضلاب در حال تعریف سناریوهای جدیدی در حوزه فاضلاب هستند. این سناریوها با هدف ارتقاء آمادگی در بخش‌های کمتر مورد توجه قرار گرفته، طراحی می‌شوند و در صورت تأیید و مفید بودن، پتانسیل استفاده در مانورهای منطقه‌ای را نیز خواهند داشت.

"این عزیزان متوقف نخواهند شد و ما به طور مداوم در حال به‌روزرسانی و تعریف سناریوهای جدید برای مواجهه با انواع بحران‌ها هستیم."