سرانه مطالعه ایرانیان ۱۰.۹ دقیقه در روز؛ کمبود وقت مهم‌ترین مانع کتابخوانی

سرانه مطالعه و عادات ایرانیان؛ ۱۰.۹ دقیقه در روز

نتایج تازه‌ترین نظرسنجی «فرهنگ کتابخوانی در ایران» که توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات با مشارکت ۱۲۳۴ شهروند ۱۸ سال به بالا انجام شده، تصویری دقیق از عادت‌های مطالعه در کشور ارائه می‌دهد. این گزارش نشان می‌دهد که تنها ۴۱.۱ درصد از مردم ایران کتاب می‌خوانند و در مقابل، ۵۸.۹ درصد اظهار کرده‌اند که کتاب نمی‌خوانند.

بر اساس این نظرسنجی، میانگین مطالعه کتاب‌های غیردرسی در میان افرادی که اهل کتاب هستند، ۲۶.۶ دقیقه در روز است. با در نظر گرفتن کل جمعیت، سرانه مطالعه کتاب‌های غیردرسی در ایران به ۱۰.۹ دقیقه در روز می‌رسد.

یافته‌ها حاکی از آن است که ۴۱.۷ درصد از پاسخگویان اظهار کرده‌اند که در یک هفته گذشته یک کتاب را به طور کامل خوانده‌اند.

مقایسه با مصرف محتوای علمی در فضای مجازی

در بخشی از نظرسنجی، مطالعه با معنای گسترده‌تر شامل خواندن متن، محتوا، پادکست به صورت چاپی یا فایل در نظر گرفته شده است. در پاسخ به این پرسش که شهروندان به طور متوسط چند ساعت در شبانه‌روز صرف مطالعه متن علمی (مانند مقاله و تحلیل) یا تماشای مستند علمی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مختلف می‌کنند، آمار زیر به دست آمده است:

شهروندان ایرانی به طور متوسط ۷۰ دقیقه در روز را صرف مطالعه متن علمی یا تماشای مستند علمی در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های مختلف می‌کنند.

ترجیحات محتوایی و قالب‌های مطالعه

پیشتازی رمان و داستان در میان موضوعات مورد علاقه

تحلیل موضوعات مورد مطالعه نشان می‌دهد که رمان و داستان همچنان محبوب‌ترین ژانر در میان کتاب‌خوان‌ها است. توزیع علاقه‌مندی به موضوعات مختلف به شرح زیر است:

• رمان و داستان: ۲۱.۲ درصد از کتاب‌خوان‌ها
• کتاب‌های تاریخی: ۱۵.۴ درصد
• روانشناسی و تربیتی: ۱۴.۷ درصد
• کتاب‌های تخصصی: ۱۴.۵ درصد

علاقه پررنگ به کتاب کاغذی

با وجود گسترش فناوری‌های نوین، کتاب چاپی و کاغذی همچنان پرطرفدارترین قالب مطالعه است. ترجیحات افراد در خصوص نوع کتاب مورد مطالعه به این صورت گزارش شده است:

موانع و راهکارها: دغدغه‌های مالی در صدر

کمبود وقت، مهم‌ترین مانع مطالعه

تقریباً نیمی از پاسخگویان، یعنی ۴۹.۷ درصد، کمبود وقت را به عنوان اصلی‌ترین مانع مطالعه خود معرفی کرده‌اند. پس از آن، خستگی ذهنی و هزینه بالای کتاب در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

در بخش خرید، افرادی که کتاب می‌خوانند به طور متوسط سالانه ۱۱ جلد کتاب (کاغذی، الکترونیکی یا صوتی) خریداری می‌کنند. همچنین، حدود ۲۲.۱ درصد بیش از دو میلیون تومان در سال برای خرید کتاب هزینه می‌کنند.

دو راهکار اصلی برای بهبود فرهنگ کتابخوانی

شهروندان در پاسخ به پرسش‌های نظرسنجی، دو عامل کلیدی را برای افزایش فرهنگ مطالعه مؤثر دانسته‌اند:

1. نبود دغدغه‌های مالی و معیشتی: ۳۵.۳ درصد
2. دسترسی آسان و ارزان به کتاب: ۲۱.۸ درصد