بوسه ۲۱.۵ میلیون ساله: ریشه‌های باستانی بوسیدن از اجداد میمون‌ها تا نئاندرتال‌ها

تحقیقات جدید دانشمندان دانشگاه آکسفورد، ریشه رفتار به ظاهر ساده و عاشقانه «بوسیدن» را میلیون‌ها سال به عقب برده و نشان می‌دهد که این عمل نه یک رفتار مدرن انسانی، بلکه میراثی کهن است که حدود ۲۱.۵ میلیون سال پیش در اجداد مشترک انسان‌ها و میمون‌های بزرگ شکل گرفته است. این یافته‌ها درک ما از تاریخچه تکاملی یکی از صمیمی‌ترین رفتارهای اجتماعی را دگرگون می‌کند، زیرا نشان می‌دهد که بسیاری از حیوانات دیگر نیز میلیون‌ها سال است که این کار را انجام می‌دهند.

ریشه‌های باستانی رفتار بوسیدن

بر اساس بازسازی تاریخچه تکاملی بوسیدن توسط محققان، اولین بوسه به احتمال زیاد حدود ۲۱.۵ میلیون سال پیش در میان اجداد مشترک انسان‌ها و میمون‌های بزرگ شکل گرفته است. دکتر «ماتیلدا بریندل»، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه آکسفورد، توضیح می‌دهد که شامپانزه‌ها، بونوبوها و انسان‌ها همگی یکدیگر را می‌بوسند. این شباهت رفتاری قویاً نشان می‌دهد که آخرین جد مشترک این گونه‌ها نیز قطعاً این رفتار را انجام می‌داده است. بنابراین، بوسیدن یک رفتار مدرن نیست، بلکه میراثی کهن از دوران پیشاتاریخ محسوب می‌شود.

نئاندرتال‌ها و تبادل بزاق

یافته‌های این پژوهش به همین‌جا ختم نمی‌شود؛ شواهد نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها نیز اهل بوسیدن بودند و حتی احتمالاً میان انسان‌های خردمند (ما) و نئاندرتال‌ها نیز بوسه ردو‌بدل شده است. این ادعا بر اساس بررسی DNA و میکروب‌های دهانی به دست آمده است. وجود باکتری‌های مشترک در بزاق انسان‌های مدرن و نئاندرتال‌ها ثابت می‌کند که این دو گونه برای صدها هزار سال پس از جدایی تکاملی، همچنان با هم تبادل بزاق داشته‌اند.

تبادل بزاق میان انسان‌های خردمند و نئاندرتال‌ها نشان می‌دهد که رابطه میان اجداد ما و نئاندرتال‌ها صمیمانه‌تر از چیزی بوده که قبلاً تصور می‌شد.

تعریف علمی و حیواناتی که می‌بوسند

در این مطالعه، دانشمندان تعریفی دقیق و غیررمانتیک برای بوسه ارائه کرده‌اند: «تماس دهان‌به‌دهان غیرتهاجمی که با حرکت لب‌ها همراه است و هدف آن انتقال غذا نیست.» با این تعریف، دایره موجوداتی که این رفتار را انجام می‌دهند بسیار گسترده‌تر می‌شود. برخی از این حیوانات عبارتند از:

• شامپانزه‌ها و بونوبوها
• خرس‌های قطبی و گرگ‌ها
• سگ‌های دشتی
• مرغ‌های دریایی آلباتروس

معمای تکاملی: بوسه چرا؟

سؤال بزرگ اینجاست که چرا موجودات زنده یکدیگر را می‌بوسند؟ این رفتار برخلاف بسیاری از رفتارهای دیگر، مزیت آشکاری برای بقا ندارد و حتی می‌تواند خطر انتقال بیماری را افزایش دهد. بااین‌حال، دانشمندان چند نظریه اصلی را مطرح کرده‌اند:

نظریه‌های رایج در مورد منشأ بوسیدن

• نظریه نظافت: ممکن است بوسه از رفتار تمیزکردن یکدیگر در میان اجداد ما نشأت گرفته باشد.
• نظریه سازگاری ژنتیکی: بوسیدن روشی صمیمی برای بررسی وضعیت سلامتی و سازگاری ژنتیکی جفت احتمالی است (از طریق بو و طعم بزاق).

دکتر بریندل تأکید می‌کند که نباید این رفتار را صرفاً به دلیل جنبه‌های عاشقانه آن در انسان، نادیده گرفت. درک اینکه بوسیدن رفتاری مشترک با سایر گونه‌هاست، به ما کمک می‌کند تا جایگاه خود را در طبیعت بهتر بشناسیم.

یافته‌های این پژوهش در ژورنال معتبر Evolution and Human Behaviour منتشر شده است.