ترکیه میزبان COP31 شد؛ استرالیا کنار کشید و وزیرش ریاست اجلاس را بر عهده گرفت

انتظار می‌رود نشست جهانی تغییرات اقلیمی COP31 که قرار است در سال ۲۰۲۶ برگزار شود، پس از کنار کشیدن استرالیا از رقابت، در کشور ترکیه میزبانی شود. این توافق غیرمعمول که نتیجه مذاکرات فشرده در اجلاس COP30 برزیل است، شامل یک سازش دیپلماتیک می‌شود که بر اساس آن وزیر اقلیم استرالیا، کریس بوون، ریاست این مذاکرات را بر عهده خواهد داشت.

توافق غیرمنتظره برای میزبانی COP31

بر اساس قوانین سازمان ملل، حق میزبانی اجلاس سالانه COP در سال ۲۰۲۶ به گروهی از کشورها شامل اروپای غربی، استرالیا و سایرین تعلق می‌گیرد. برای تعیین میزبان، دستیابی به اجماع ضروری است، اما تا پیش از این، هیچ یک از دو کشور استرالیا و ترکیه حاضر به عقب‌نشینی نبودند. سرانجام، استرالیا موافقت کرد که در ازای ریاست وزیرش بر مذاکرات، از پیشنهاد میزبانی ترکیه حمایت کند.

این سازوکار غیرعادی، ناظران را غافلگیر کرده است. معمولاً رئیس COP از کشور میزبان انتخاب می‌شود و چگونگی عملکرد این «مشارکت جدید» در عمل هنوز مشخص نیست. با این حال، دستیابی به این مصالحه باعث آسودگی خاطر کشورهای شرکت‌کننده شده است، زیرا عدم توافق بر سر محل برگزاری به یک عامل شرم‌آور برای سازمان ملل تبدیل شده بود.

جزئیات سازش و نقش استرالیا

استرالیا به شدت برای برگزاری COP31 در شهر آدلاید تلاش کرده بود و استدلال می‌کرد که این نشست را با مشارکت کشورهای جزیره‌ای اقیانوس آرام که آسیب‌پذیرترین مناطق در برابر تغییرات اقلیمی و بالا آمدن سطح دریا هستند، میزبانی خواهد کرد.

در مقابل، ترکیه نیز خود را محق می‌دانست، چرا که در سال ۲۰۲۱ از میزبانی کنار کشید تا راه برای برگزاری این نشست در گلاسکو توسط بریتانیا باز شود. اگر هیچ یک از دو کشور مصالحه نمی‌کردند، این نشست در شهر بن آلمان، مقر نهاد اقلیمی سازمان ملل، برگزار می‌شد.

در نتیجه مذاکرات انجام شده در COP30 بلِم، سازشی حاصل شد که جزئیات آن به شرح زیر است:

• نشست مقدماتی (Pre-COP) در یکی از جزایر اقیانوس آرام برگزار خواهد شد.
• رویداد اصلی در ترکیه برگزار می‌شود.
• کریس بوون، وزیر اقلیم استرالیا، ریاست اجلاس را بر عهده خواهد داشت.

چرا استرالیا از میزبانی منصرف شد؟

کریس بوون، وزیر اقلیم استرالیا، در پاسخ به خبرنگاران درباره این تصمیم گفت:

«واضح است که اگر استرالیا می‌توانست همه چیز را داشته باشد، عالی بود، اما نمی‌توانیم همه چیز را داشته باشیم. این فرآیند بر اساس اجماع کار می‌کند و اجماع به این معنی است که اگر کسی با پیشنهاد ما مخالفت می‌کرد، میزبانی به بن منتقل می‌شد. این یعنی ۱۲ ماه بدون رهبری، بدون رئیس COP و بدون برنامه، که در این محیط چالش‌برانگیز، برای چندجانبه‌گرایی غیرمسئولانه است.»

اقتدار رئیس غیرمیزبان

آقای بوون ابراز اطمینان کرد که داشتن یک رئیس COP که از کشور میزبان نیست، عملی خواهد بود و او از اختیارات قابل توجهی که برای رئیس این گردهمایی‌ها در نظر گرفته شده، برخوردار خواهد بود.

او تأکید کرد:

«به عنوان رئیس مذاکرات COP، من تمام اختیارات ریاست COP را برای مدیریت و رسیدگی به مذاکرات، تعیین تسهیل‌کنندگان مشترک، تهیه پیش‌نویس متن و صدور تصمیم نهایی خواهم داشت.»

وی همچنین تأیید کرد که ترکیه نیز رئیس دیگری را منصوب خواهد کرد که وظیفه مدیریت محل برگزاری، سازماندهی جلسات و برنامه‌ریزی‌ها را بر عهده خواهد داشت.

تأیید نهایی توافق

عقب‌نشینی استرالیا پس از لابی‌گری‌های طولانی برای جلب حمایت سایر کشورهای گروه اروپای غربی، برای دولت آلبانیز ممکن است تا حدی شرم‌آور باشد. این مصالحه باید توسط بیش از ۱۹۰ کشوری که در COP30 گرد آمده‌اند، به تصویب برسد. با توجه به دشواری‌های رسیدن به این توافق، بعید است که با اعتراض یا مخالفت جدی روبرو شود.