نهاوندیان: رشد ۷.۲ درصدی اقتصاد ایران در سال‌های ۹۴ تا ۹۶؛ کتاب جهانگیری یک وقایع‌نگاری ارزشمند است

سه نوع تاریخ‌نگاری و مزیت روایت جهانگیری

نهاوندیان با اشاره به تفاوت‌های بنیادین در رویکردهای تاریخ‌نگاری، کتاب جهانگیری را در دستهٔ وقایع‌نگاری قرار داد و مزیت آن را در نمایش رویدادها در بستر واقعی‌شان دانست. او سه نوع تاریخ‌نگاری را برشمرد:

• تاریخ‌نگاری ایدئولوژیک: نویسنده از پیش نتیجه را تعیین کرده و شواهد را برای تأیید آن می‌چیند.
• تاریخ‌نگاری تئوریک: تلاش نویسنده بر اثبات نظریهٔ مورد علاقهٔ خود متمرکز است.
• تاریخ‌نگاری وقایع‌محور: رویدادها را در بستر واقعی و بدون پیش‌فرض نشان می‌دهد.

به گفتهٔ وی، وقایع‌نگاری کمک می‌کند تا نیت تصمیم‌گیرندگان روشن شود و مشخص گردد که چرا گاهی نتیجهٔ تصمیمات برخلاف نیت سیاستگذار از آب درمی‌آید. او به نکتهٔ «جان‌سوز» کتاب جهانگیری اشاره کرد که منتقدان در مناظرات انتخاباتی، بدون درک شرایط سخت کشور (مانند تهدید ترامپ و فاجعه کرونا)، به قضاوت نشستند.

ضرورت درس‌آموزی از تاریخ اقتصادی و نقد تکرار اشتباهات

معاون اقتصادی دولت دوازدهم با انتقاد شدید از تکرار اشتباهات اقتصادی در کشور، تأکید کرد که تاریخ اقتصادی ایران مملو از خطاهای تکراری است. او هشدار داد که «سیاستگذار امروز نمی‌داند که همین مسئله، شش بار در ۵۰ سال گذشته رخ داده است.»

نیت خوب کافی نیست؛ علم، تجربه و حکمت لازم است. وقایع‌نگاری‌ها ارزشمندند چون نیت تصمیم‌گیران را روشن می‌کنند و برای دانشجویان سیاست‌گذاری آینده درس‌آموز هستند.

نهاوندیان سپس به چهار ویژگی مهم مدیریتی اسحاق جهانگیری اشاره کرد:

• پُرکاری و خستگی‌ناپذیری: تلاش مستمر در طول دورهٔ خدمت.
• اولویت‌بندی صحیح: انجام کارها بدون فدا کردن یک وظیفه به نفع دیگری.
• صبوری در شرایط سخت: توانایی تحمل فشارها و کنترل خشم در شرایط بحرانی.
• انصاف در مدیریت: پرهیز از متهم یا محروم کردن افراد به دلیل تعلقات جناحی.

تحلیل دو دورهٔ متفاوت مدیریت و «سه سال طلایی» اقتصاد

نهاوندیان با پیشنهاد نام «ما می‌توانیم» برای این کتاب، هشت سال مدیریت را به دو دورهٔ متفاوت تقسیم کرد: یک دورهٔ «می‌توانیمِ مدیریتِ تغییر» و یک دورهٔ «می‌توانیمِ ایستادگی». وی قضاوت‌های کلی دربارهٔ عملکرد دههٔ ۹۰ را نادرست خواند و تأکید کرد که جمع کردن سال‌های ۹۴ تا ۹۶ با سه سال قبل یا بعد از آن، خطایی محاسباتی است.

او با ارائهٔ آمار و داده‌های اقتصادی، دورهٔ ۹۴ تا ۹۶ را یک استثنا در تاریخ اقتصادی ایران توصیف کرد. برای مقایسه، او داده‌های بلندمدت ۵۲ سال گذشته را با عملکرد این سه سال مقایسه کرد:

نهاوندیان تأکید کرد که اگر سه سال پس از سال ۹۶ با این دوره مقایسه شود، تفاوت‌ها کاملاً روشن خواهد بود. وی در پایان خاطرنشان کرد که برای آموزش نسل آینده، باید در کنار نمودارهای اقتصادی، «نقطه‌های تصمیم‌گیری» و نقش انسان‌های عاقل و باتجربه را ثبت کرد که چگونه تصمیمات آن‌ها منجر به رشد و مقاومت در «جنگ اقتصادی» پس از سال ۹۶ شد.