جهش قیمت برنج ایرانی به ۳۵۰ هزار تومان؛ کسری ۱.۶ میلیون تنی و بحران واردات

ابعاد بحران افزایش قیمت برنج در بازار ایران

بررسی‌ها نشان می‌دهد که بازار برنج با یک چالش چندوجهی روبه‌رو است؛ از یک سو، تولید داخلی پاسخگوی نیاز کشور نیست و از سوی دیگر، مشکلات عمیق در مسیر واردات و همچنین رفتار سودجویانه برخی توزیع‌کنندگان و کشاورزان، به این کمبود دامن می‌زند.

کسری تولید و نیاز مبرم به واردات

بر اساس اظهارات دبیر انجمن تولیدکنندگان برنج، با وجود پایان فصل برداشت، تولید داخلی نتوانسته است نیاز کشور را به طور کامل تأمین کند. این وضعیت، کشور را با کسری حدوداً یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن برنج مواجه کرده که جبران آن تنها از طریق واردات ممکن است.

• تا کنون حدود ۸۰۰ هزار تن برنج توسط بخش خصوصی وارد کشور شده است.
• میزان واردات برنج پاکستانی نسبت به سال گذشته کاهش و با تأخیر همراه بوده است.

تخلفات و عرضه خارج از شبکه

یکی از معضلات جدی بازار، سوءاستفاده سودجویان است. گزارش‌های میدانی حاکی از آن است که برخی برنج‌های عرضه‌شده به نام «ایرانی»، در واقع برنج‌های خارجی با گونی‌های تعویض‌شده یا مخلوطی از برنج ایرانی و خارجی هستند که با قیمت‌های بسیار بالا به فروش می‌رسند.

عضو اتحادیه بنکداران مواد غذایی تأکید می‌کند: «برخی سودجویان برنج پاکستانی را با برنج ایرانی مخلوط کرده و به نام برنج هاشمی یا طارم اعلا عرضه می‌‌کنند. کارشناسان اتحادیه آماده همکاری با نهادهای نظارتی برای مقابله با این تخلفات هستند.»

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی نیز دلیل اصلی افزایش قیمت‌ها را عرضه قطره‌چکانی برنج ایرانی توسط توزیع‌کنندگان به بنکداران می‌داند که باعث پیشی گرفتن تقاضا از عرضه شده است.

نقش برنج پاکستانی در تعدیل بازار

برنج پاکستانی، که شباهت زیادی به برنج ایرانی دارد، همواره نقش مهمی در تعدیل قیمت‌ها ایفا کرده است. با این حال، کاهش واردات این محصول به دلیل تأخیر در تخصیص ارز و سیاست‌های محدودکننده، باعث شده است که برنج ایرانی بدون رقیب مانده و قیمت آن به شدت افزایش یابد.

تفاوت فاحش قیمت مصوب و بازار

تأخیر در واردات برنج پاکستانی باعث کمبود آن در بازار شده است. در حالی که قیمت مصوب این محصول ۶۶ هزار و ۳۰۰ تومان تعیین شده، در کف بازار با نرخی بین ۱۸۰ تا ۱۸۵ هزار تومان به دست مصرف‌کننده می‌رسد. با این حال، ثبت سفارش گسترده‌ای انجام شده و انتظار می‌رود طی روزهای آتی، برنج پاکستانی بیشتری در بازار عرضه شود.

راهکارهای پیشنهادی برای ثبات بلندمدت بازار

برای تثبیت بازار و جلوگیری از تکرار این نوسانات، کارشناسان اجرای یک طرح جامع امنیت غذایی را ضروری می‌دانند. راه‌حل‌های کلیدی مطرح شده عبارتند از:

1. تخصیص به‌موقع ارز: رفع موانع و تسریع در تخصیص ارز مورد نیاز واردکنندگان برای واردات برنج پاکستانی.
2. پایش زنجیره تأمین: ایجاد یک ساختار منسجم برای نظارت بر کل زنجیره تأمین، از کشاورز تا توزیع‌کننده نهایی.
3. ایجاد تعادل: تمرکز بر سیاست‌هایی که منجر به تعادل پایدار در عرضه و تقاضا شود.