صنایع نیمه‌تعطیل لرستان بالاتر از میانگین ملی؛ راهکار سه‌مرحله‌ای برای احیا

صنعت لرستان، که زمانی ستون اشتغال غرب کشور بود، امروز با مجموعه‌ای از کارخانه‌های نیمه‌تعطیل و خطوط تولید خاموش دست‌وپنجه نرم می‌کند. این وضعیت، که نمادی از فرسودگی ساختار تولیدی کشور است، فرصت‌های شغلی را محدود کرده و بخش قابل توجهی از دارایی‌های صنعتی استان را بلااستفاده نگه داشته است. طبق اظهارات یک دکترای اقتصاد، سهم صنایع تعطیل و نیمه‌فعال در لرستان بالاتر از میانگین ملی است و تأخیر در احیا، می‌تواند به از دست رفتن دائمی این ظرفیت‌ها منجر شود.

بحران صنعت لرستان: بالاتر از میانگین ملی

واحدهای صنعتی بزرگی چون پارسیلون و نساجی، سیمان دورود و حتی صنایع غذایی کوچک‌تر، همگی داستانی مشابه از رکود را روایت می‌کنند. این رکود ناشی از مجموعه‌ای از عوامل ساختاری و مالی است که مهم‌ترین آن‌ها عبارتند از:

• کمبود سرمایه در گردش: ناتوانی در تأمین نقدینگی لازم برای ادامه فعالیت.
• بدهی‌های انباشته: بار سنگین بدهی‌های گذشته بر دوش واحدها.
• اختلافات مالکیتی: عدم شفافیت در مدل مالکیت و مشکلات حقوقی.
• نبود بازار پایدار: ضعف در شبکه‌های بازاریابی و قراردادهای بلندمدت.

ریشه‌های رکود: مالی، مالکیتی و ساختاری

مهم‌ترین چالش‌ها، «وقفه طولانی در تأمین مالی» و «نبود مدل مالکیت شفاف» است که موجب شده هرگونه تصمیم‌گیری برای احیا یا نوسازی با تأخیرهای طولانی انجام پذیرد. این وضعیت، کارخانه‌هایی با سابقه درخشان را به ورطه نابودی کشانده است:

چالش‌های بازار و زیرساخت

بخش دیگری از مشکل به ساختار بازار و زیرساخت‌های استان بازمی‌گردد. بسیاری از واحدهای نیمه‌تعطیل، حتی در صورت احیا، بدون وجود شبکه‌های بازاریابی، صادرات پایدار و قراردادهای بلندمدت، دوباره به چرخه رکود بازخواهند گشت.

همچنین، زیرساخت‌های استان از جمله حمل‌ونقل ریلی و دسترسی به بازارهای بزرگ، هنوز فاصله زیادی با استانداردهای رقابتی دارد و این امر به طور مستقیم هزینه‌های تولید را بالا نگه می‌دارد.

راهکار سه‌مرحله‌ای برای احیای ظرفیت‌ها

برای فعال‌سازی مجدد بخش قابل توجهی از ظرفیت صنعتی لرستان، اجرای یک برنامه منسجم سه‌مرحله‌ای ضروری است. اگرچه در سال‌های اخیر حرکت‌های مثبتی نظیر برنامه نوسازی تجهیزات سیمان دورود و تلاش برای فعال‌سازی خطوط تولید صنایع غذایی دیده شده، اما فعالان اقتصادی معتقدند این اقدامات پراکنده کافی نیست و احیای واقعی نیازمند یک طرح جامع است:

1. تعیین تکلیف مالکیت و بدهی‌ها: از طریق مدل‌های مشارکتی با بخش خصوصی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری.
2. تأمین سرمایه در گردش: با استفاده از ابزارهایی نظیر یارانه سود، ضمانت‌نامه‌های دولتی و صندوق حمایت از صنایع.
3. بازآرایی بازار: با تمرکز بر ایجاد زنجیره ارزش در صنایع کلیدی استان مانند سنگ، سیمان، فلزات سبک و نساجی.

در شرایطی که نرخ بیکاری استان همچنان بالاتر از میانگین کشوری است، روشن کردن دوباره چراغ واحدهای صنعتی نیمه‌تعطیل، می‌تواند نقطه عطفی در اقتصاد استان باشد. تأخیر بیشتر در اجرای یک «برنامه منسجم صنعتی» برای لرستان، به معنای از دست رفتن فرصتی حیاتی است.