تأخیر هند در ارائه برنامه اقلیمی COP30؛ انتقادها و درخواست «تریلیون‌ها دلار» کمک مالی

تأخیر هند، سومین تولیدکننده بزرگ کربن، در اجلاس اقلیمی COP30

در حالی که اجلاس جهانی تغییرات اقلیمی سازمان ملل (COP30) در شهر بلم برزیل در حال برگزاری است، تمام توجهات به سمت هند، سومین کشور بزرگ منتشرکننده کربن در جهان، معطوف شده است. این کشور هنوز برنامه کلیدی اقدام اقلیمی خود را که طبق الزامات هر پنج سال یکبار باید ارائه شود، تسلیم نکرده است؛ اقدامی که علی‌رغم هشدارهای بین‌المللی مبنی بر «ناکافی بودن نگران‌کننده» اقدامات اقلیمی دهلی نو، صورت گرفته است.

برنامه ملی تعیین‌شده (NDC) و مهلت‌های از دست رفته

برنامه‌های به‌روزرسانی‌شده که به عنوان «مشارکت‌های تعیین‌شده ملی» (NDCs) شناخته می‌شوند، انتظار می‌رود شامل اهداف جاه‌طلبانه‌تری برای کاهش کربن باشند، زیرا جهان در دستیابی به سطح کاهش مورد نیاز برای جلوگیری از گرمایش خطرناک جهانی شکست خورده است. هدف اصلی توافقنامه اقلیمی پاریس (۲۰۱۵) محدود کردن افزایش دمای متوسط جهانی به زیر ۲ درجه سانتیگراد و تلاش برای ۱.۵ درجه سانتیگراد است.

• از مجموع ۱۹۶ کشور عضو کنوانسیون چارچوب سازمان ملل در مورد تغییرات اقلیمی (UNFCCC)، تاکنون تنها حدود ۱۲۰ کشور برنامه‌های به‌روزشده خود را ارائه کرده‌اند.
• اولین مهلت برای ارائه این برنامه‌ها (NDC3) ماه فوریه بود که به دلیل عدم رعایت آن توسط بیش از ۹۰٪ کشورها، تا سپتامبر تمدید شد.
• با وجود انتظارات برای ارائه این برنامه‌ها در طول اجلاس COP30، وزیر محیط زیست هند اعلام کرد که دهلی نو برنامه خود را تا پایان ماه دسامبر (دی ماه) ارائه خواهد کرد.

برنامه محیط زیست سازمان ملل (UNEP) هشدار می‌دهد که سیاست‌های کنونی انتشار گازهای گلخانه‌ای، جهان را در مسیر گرمایش ۲.۸ درجه سانتیگرادی در این قرن قرار می‌دهد. این وضعیت، بر لزوم تعیین اهداف بسیار جاه‌طلبانه‌تر برای کاهش کربن تأکید می‌کند. گزارش‌ها نشان می‌دهند که برنامه‌های اقلیمی تسلیم‌شده تا ۱۰ نوامبر، در صورت اجرای کامل، تنها حدود ۱۲٪ کاهش انتشار تا سال ۲۰۳۵ را به همراه خواهند داشت، در حالی که برای همسویی با اهداف پاریس، کاهش ۳۵٪ تا ۵۵٪ مورد نیاز است.

موضع هند: تأکید بر مسئولیت تاریخی و تأمین مالی

اگرچه هند به طور رسمی دلیلی برای این تأخیر ارائه نکرده، اما به نظر می‌رسد این اقدام در راستای موضع مشترک بسیاری از کشورهای در حال توسعه است: کشورهای ثروتمند مسئولیت تاریخی کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای و ارائه حمایت مالی بسیار گسترده‌تر به جهان در حال توسعه را بر عهده دارند.

کشورهای توسعه‌یافته باید بسیار زودتر از تاریخ‌های هدف فعلی به «تراز انتشار خالص صفر» دست یابند و تأمین مالی اقلیمی جدید، اضافی و ترجیحی را در مقیاس تریلیون‌ها، نه میلیاردها، ارائه کنند.

مقامات هندی استدلال می‌کنند که برنامه‌های اقلیمی جاه‌طلبانه‌تر، بدون دریافت حمایت مالی و فناوری از کشورهای توسعه‌یافته، بی‌معنی خواهد بود. موضوع تأمین مالی اقلیمی همچنان یک مسئله مناقشه‌برانگیز است:

• در اجلاس قبلی، کشورهای توسعه‌یافته متعهد شدند تا سال ۲۰۳۵ سالانه ۳۰۰ میلیارد دلار (حدود ۲۲۹ میلیارد پوند) تأمین مالی اقلیمی ارائه دهند، در حالی که کشورهای فقیرتر خواستار بیش از ۱ تریلیون دلار بودند.
• کشورهای در حال توسعه همچنین از عدم شفافیت در نحوه ارائه این مبلغ و تلاش کشورهای توسعه‌یافته برای سوق دادن این امر به سمت سرمایه‌گذاری خصوصی که بار وام را بر دوش کشورهای فقیر می‌گذارد، انتقاد می‌کنند.

در مقابل، برخی کشورهای توسعه‌یافته مانند کمیسیون اروپا استدلال می‌کنند که اقتصادهای نوظهوری چون هند و چین نیز باید در سبد تأمین مالی اقلیمی جهانی مشارکت کنند، زیرا تولید ناخالص داخلی سرانه آن‌ها در بسیاری موارد بالاتر از اکثریت کشورهای عضو اروپایی است.

وابستگی به زغال سنگ و ارزیابی‌های بین‌المللی

هند می‌گوید نباید برای یک برنامه اقلیمی جاه‌طلبانه‌تر تحت فشار قرار گیرد، زیرا این کشور به یک تعهد کلیدی خود مبنی بر تأمین ۵۰٪ ظرفیت نصب‌شده برق خود از منابع غیرفسیلی، سال‌ها زودتر از موعد مقرر ۲۰۳۰، دست یافته است.

با این حال، ارزیابی‌های جهانی ضمن ستایش این دستاورد، چالش‌های دیگری را برجسته می‌کنند. پروژه مستقل علمی «ردیاب اقدام اقلیمی» (Climate Action Tracker)، اهداف و اقدامات اقلیمی هند را «بسیار ناکافی» ارزیابی کرده است. این ارزیابی‌ها نشان می‌دهند:

• سهم زغال سنگ در کل تولید برق هند همچنان در حدود ۷۵٪ باقی مانده است.
• برای همسو شدن با هدف جهانی محدود کردن افزایش دما به ۱.۵ درجه سانتیگراد، این سهم باید حداقل به ۱۹٪ کاهش یابد.

همچنین، در «شاخص عملکرد تغییرات اقلیمی» که توسط اندیشکده محیط زیستی GermanWatch منتشر شد، هند با سقوط ۱۳ پله‌ای نسبت به سال گذشته، در رتبه ۲۳ از ۶۳ کشور و اتحادیه اروپا قرار گرفت. این گزارش اشاره دارد که مسیر ملی هند همچنان لنگر بر زغال سنگ است و هیچ جدول زمانی ملی برای خروج از زغال سنگ وجود ندارد.

بر اساس گزارش اخیر سازمان ملل در مورد شکاف انتشار، هند در سال ۲۰۲۴ بالاترین افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای را نسبت به سال قبل داشته است. اکنون باید دید آیا انتقادات پیرامون وابستگی هند به زغال سنگ، بر برنامه اقلیمی به‌روزشده این کشور که قرار است تا پایان سال جاری میلادی ارائه شود، تأثیر خواهد گذاشت یا خیر.