هشدار جدی متخصصان: خوددرمانی با آنتی‌بیوتیک، ریسک عفونت‌های درمان‌ناپذیر را بالا می‌برد

مقاومت میکروبی؛ تهدیدی برای درمان‌های حیاتی

استفاده نادرست از داروهای ضد میکروبی، از جمله قطع زودهنگام درمان یا مصرف داروی نامتناسب، نه تنها اثربخشی داروها را از بین می‌برد، بلکه میکروب‌ها را دچار تغییر و سازگاری کرده و تهدیدی جدی برای سلامت عمومی جامعه ایجاد می‌کند. این روند، درمان عفونت‌های ساده را نیز به چالشی سخت، طولانی و پرهزینه تبدیل کرده و بیمار را نیازمند داروهای قوی‌تر و پرعارضه‌تر می‌سازد.

این تغییرات در آینده می‌تواند منجر به ظهور عفونت‌های خطرناک و درمان‌ناپذیر شود؛ به‌طوری‌که حتی انجام جراحی‌ها، شیمی‌درمانی و درمان بیماری‌های ساده نیز با ریسک بالاتری همراه خواهد بود. افزایش مصرف سرانه دارو در جامعه، احتمال بروز حساسیت‌های دارویی و تقویت مقاومت میکروبی را چند برابر می‌کند.

افزایش حساسیت‌های دارویی و عوارض جانبی

در کنار مشکل مقاومت میکروبی، برخی افراد به دلیل حساسیت دارویی در معرض واکنش‌های شدید قرار می‌گیرند که می‌تواند از ضایعات پوستی و اختلالات گوارشی شروع شده و تا شوک آنافیلاکسی (نوعی واکنش آلرژیک شدید) پیش برود. متخصصان تأکید دارند که آگاهی عمومی، پایبندی کامل به نسخه پزشک و پرهیز از خوددرمانی تنها راه مهار این تهدید سلامت است.

توصیه‌های معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی البرز

دکتر مریم دایی، معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی البرز، با اشاره به اهمیت مصرف صحیح داروهای ضد میکروبی، بر گوناگونی این داروها تأکید کرد و گفت: میکروب‌ها انواع مختلفی مانند باکتری، ویروس، قارچ و تک‌یاخته دارند و به همین دلیل داروهای ضد میکروبی نیز گوناگون‌اند.

آنتی‌بیوتیک‌ها تنها بر باکتری‌ها اثر دارند و استفاده از آن‌ها برای بیماری‌های ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفلوآنزا بی‌اثر است. تشخیص نوع میکروب و انتخاب داروی مناسب فقط باید توسط پزشک انجام شود.

پیامدهای مصرف نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها

معاون غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی البرز هشدار داد که افزایش مقاومت میکروبی باعث می‌شود درمان عفونت‌ها دشوارتر شده و نیاز به داروهای قوی‌تر و پرهزینه‌تر به وجود آید. این موضوع می‌تواند علاوه بر سلامت بیماران، صنعت دامپروری را نیز تحت تأثیر قرار دهد.

وی در خصوص عوارض جانبی آنتی‌بیوتیک‌ها اظهار داشت که این داروها می‌توانند عوارضی چون حساسیت، تهوع، اسهال، سرگیجه یا عفونت‌های قارچی ایجاد کنند. همچنین، از بین رفتن باکتری‌های مفید بدن می‌تواند مشکلات گوارشی و کمبود برخی ویتامین‌ها را در پی داشته باشد.

عوامل اصلی مقاومت میکروبی و راهکارهای پیشگیری

دکتر دایی، سه عامل اصلی مقاومت میکروبی را به شرح زیر برشمرد:

• مصرف خودسرانه دارو: بدون تجویز پزشک.
• قطع زودهنگام دارو: قبل از اتمام دوره درمان.
• رعایت نکردن دستور پزشک: عدم پایبندی به دوز و زمان‌بندی مصرف.

برای جلوگیری از گسترش مقاومت میکروبی، مردم باید اقدامات پیشگیرانه زیر را جدی بگیرند:

• اجتناب کامل از مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک.
• مصرف کامل دارو طبق نسخه و تا پایان دوره تعیین شده.
• عدم استفاده از باقیمانده دارو برای خود یا دیگران.
• اطلاع‌دادن سابقه حساسیت دارویی به پزشک.
• رعایت بهداشت فردی، شست‌وشوی دست‌ها، واکسیناسیون و تغذیه سالم برای پیشگیری از انتقال میکروب‌ها.