خبر کامل
هشدار درباره حقوق پایین اعضای هیأت علمی: مهاجرت نخبگان و توقف تولید علم واقعی در دانشگاه‌ها
رئیس اندیشکده دانشگاه فردوسی مشهد با انتقاد شدید از وضعیت معیشتی اعضای هیأت علمی کشور، هشدار داد که حقوق پایین اساتید نه تنها با هزینه‌های واقعی زندگی در ایران همخوانی ندارد، بلکه به طور معناداری از سطح متوسط کشورهای منطقه نیز کمتر است؛ وضعیتی که منجر به خروج نخبگان، افت کیفیت پژوهش و روی آوردن برخی اساتید به مشاغل دوم، از جمله رانندگی، شده است.
علم، نیازمند تامین مالی پایدار
روح‌الله اسلامی، رئیس اندیشکده دانشگاه فردوسی مشهد، با تاکید بر اینکه تولید علم بدون پشتوانه مالی کافی امکان‌پذیر نیست، اظهار داشت که اگرچه علاقه، تعهد و انگیزه از عوامل مهم هستند، اما:
بدون حداقل تأمین مالی، تولید علم از حالت پژوهش نظام‌مند خارج و به فعالیت‌های شهودی و کتابخانه‌ای محدود می‌شود.
وی تصریح کرد که حقوق فعلی اعضای هیأت علمی نه‌تنها با هزینه واقعی زندگی در ایران تطابق ندارد، بلکه در مقایسه با کشورهای منطقه نیز به‌طور معناداری پایین‌تر است. نتیجه مستقیم این شکاف مالی، «کاهش انگیزه، افت کیفیت پژوهش و خروج نخبگان از کشور» است.
شکاف حقوقی و وسوسه کشورهای منطقه
اسلامی با اشاره به پیامدهای منطقه‌ای این وضعیت، توضیح داد که شکاف موجود در میزان حقوق، این فرصت را برای کشورهای عربیِ حاشیه خلیج فارس فراهم کرده تا نخبگان علمی ایران را با پیشنهادهای مالی وسوسه‌کننده جذب کنند. وی افزود: وقتی استادی که سال‌ها تحصیل و پژوهش کرده، حقوقی دریافت می‌کند که تنها کفاف هزینه‌های اولیه زندگی را می‌دهد، مهاجرت برای او از یک انتخاب شخصی به یک «انتخاب اجتناب ناپذیر» تبدیل می‌شود.
از پژوهش‌های شهودی تا اشتغال اساتید در حمل‌ونقل
رئیس اندیشکده دانشگاه فردوسی مشهد در تشریح پیامدهای عمیق این بحران بر ساختار علمی کشور، به موارد زیر اشاره کرد:
- سطحی شدن تحقیقات: پژوهش‌ها به دلیل نبود بودجه کافی، از حالت میدانی خارج شده و به منابع کتابخانه‌ای بسنده می‌شود.
- توقف تبادلات بین‌المللی: تبادلات علمی و فرصت‌های مطالعاتی عملاً متوقف شده‌اند، زیرا این فعالیت‌ها نیازمند پشتوانه مالی هستند و در نبود حمایت، ارتباطات جهانی دانشگاه‌ها فرو می‌ریزد.
- تعطیلی پروژه‌های بزرگ: کارهای عمرانی، آزمایشگاهی و پروژه‌های بزرگ پژوهشی یا تعطیل شده‌اند و یا با کندی پیش می‌روند.
- مشاغل دوم اساتید: برخی اساتید برای تأمین معیشت مجبور به شغل‌های دوم و حتی رانندگی در پلتفرم‌های حمل‌ونقل شده‌اند.
اسلامی با ابراز تأسف از این وضعیت، تاکید کرد که این مسئله نشان می‌دهد نظام علمی نتوانسته است معیشت استاد تمام‌وقت را تأمین کند. همچنین، دانشجویان دکتری نیز حقوق ثابت و معقولی ندارند و «کارخانه تولید دانش کشور در طبقه اول متوقف شده است.»
گرنت‌های ناچیز و جایگزینی کمیت به جای کیفیت
وی همچنین به مشکل گرنت‌های پژوهشی اشاره کرد و بیان داشت که گرنت فعلی کفاف یک پروژه دانشگاهی استاندارد را نمی‌دهد. با این سطح از منابع، اساتید نه امکان تحقیق عمیق دارند، نه امکان انتشار بین‌المللی و نه امکان حضور در کنفرانس‌ها. نتیجه ناگزیر این وضعیت آن است که:
«پژوهش‌های جدی و کاربردی جای خود را به رزومه‌سازی و تولید کمیت می‌دهد.»
مطالبات مشخص برای احیای دانشگاه
رئیس اندیشکده دانشگاه فردوسی مشهد در پایان، درخواست‌های مشخصی را از مجلس شورای اسلامی و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مطرح کرد تا دانشگاه بتواند نقش خود را به عنوان موتور محرک توسعه ایفا کند:
- بازنگری فوری در ساختار حقوق: حقوق اعضای هیأت علمی باید متناسب با هزینه واقعی زندگی و قدرت خرید بازنگری شود.
- افزایش بودجه پژوهشی: افزایش بودجه پژوهشی و گرنت‌ها و تخصیص آن به پژوهش‌های میدانی و بین‌المللی ضروری است.
- احیای تبادلات علمی: احیای فرصت‌های مطالعاتی و تبادلات علمی با بودجه مشخص و پایدار.
- بسته‌های حمایتی نخبگان: ایجاد بسته‌های حمایتی برای جلوگیری از مهاجرت نخبگان و تسهیل بازگشت پژوهشگران برجسته.
- تضمین معیشت اساتید: تضمین معیشت اساتید تمام‌وقت تا دانشگاه بتواند از ظرفیت علمی واقعی آنان استفاده کند.
اسلامی خاطرنشان کرد: «نمی‌توان با پژوهش کتابخانه‌ای، بدون تبادل بین‌المللی و بدون گرنت، سخن از مرجعیت علمی گفت.» وی هشدار داد که ادامه این روند، دانشگاه را از تولید علم واقعی دور کرده و کشور را از سرمایه انسانی تهی می‌کند.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
