هشدار وزیر بهداشت: مقاومت میکروبی با هزینه ۴۰۰ میلیارد دلاری، قاتل شماره یک دهه آینده

وزیر بهداشت با هشدار جدی نسبت به مصرف بی‌رویه و نادرست آنتی‌بیوتیک‌ها در کشور، مقاومت میکروبی را نه صرفاً یک مسئله درمانی، بلکه بحرانی با ابعاد گسترده زیست‌محیطی و توسعه پایدار توصیف کرد. دکتر محمدرضا ظفرقندی در نشست «هفته جهانی مقاومت میکروبی» ضمن انتقاد از مدیریت‌های گذشته در فرسایش منابع طبیعی، تأکید کرد که بی توجهی به اصول توسعه پایدار در حوزه‌های آب، محیط زیست و جنگل‌ها، کشور را گرفتار بحران‌های سختی کرده و مصرف نادرست دارو نیز می‌تواند سلامت آینده را به شدت تهدید کند.

ابعاد گسترده بحران مقاومت میکروبی

ظفرقندی با تأکید بر اینکه مقاومت میکروبی فراتر از یک موضوع درمانی است، اظهار داشت: این مسئله ابعاد گسترده‌ای شامل مؤلفه‌های زیست محیطی و توسعه پایدار را در بر می‌گیرد. وی نقص آگاهی عمومی و جبران آن با مصرف بیش از حد را عامل اصلی بحران‌های کنونی دانست و متذکر شد که متأسفانه همین خطاها در حوزه دارو و آنتی‌بیوتیک‌ها، چه در سطح بیمارستانی و چه در سطح جامعه، مشاهده می‌شود.

هنگامی که نقص آگاهی را با مصرف بیش از حد جبران کنیم، در نتیجه سبب بحران‌هایی می‌شود که امروز با آن مواجه هستیم. متاسفانه شاهد همین خطاها در حوزه دارو و آنتی‌بیوتیک‌ها هستیم.

بار مالی سنگین و تهدید مرگ و میر در یک دهه

وزیر بهداشت درباره پیامدهای اقتصادی و جانی مقاومت میکروبی هشدار داد:

• هزینه‌های مالی: بررسی‌ها نشان می‌دهد که هزینه‌های ناشی از مقاومت میکروبی ممکن است در ۱۰ سال آینده به بیش از ۴۰۰ میلیارد دلار برسد. بار مالی ناشی از این هزینه‌ها به هیچ وجه قابل پیش‌بینی نیست.
• افزایش مرگ و میر: پیش‌بینی می‌شود که مقاومت میکروبی طی یک دهه آینده در صدر علل مرگ و میر قرار گیرد و آمار مرگ‌ومیر ناشی از آن افزایش یابد.

مصرف سرسام‌آور آنتی‌بیوتیک و لزوم اصلاح پروتکل‌ها

دکتر ظفرقندی با بیان اینکه میزان مصرف آنتی‌بیوتیک در کشور بسیار زیاد است، به تشریح دلایل آن پرداخت:

مصرف خودسرانه و درخواست‌های غیرضروری

بخشی از مصرف ۲۰۰ تا ۱۸۰۰ تنی آنتی بیوتیک‌ها در کشور، ناشی از مصرف خودسرانه این داروها است. به عنوان مثال، بسیاری از آنتی‌بیوتیک‌ها به صورت خودسرانه برای سرماخوردگی‌های ویروسی تجویز می‌شوند. همچنین درخواست‌های غیر ضروری مانند تصویربرداری نیز در این چرخه نقش دارند.

نیاز به اصلاح الگوی تجویز

وی الگوی تجویز را در میزان مصرف آنتی‌بیوتیک‌ها مؤثر دانست و اشاره کرد که در برخی عمل‌های جراحی، میزان مصرف آنتی بیوتیک از حد ضروری فراتر است. بر اساس شواهد علمی، بسیاری از عمل‌های جراحی تنها به یک دوز آنتی‌بیوتیک پیش از جراحی نیاز دارند.

نقش بیمه‌ها و آموزش

وزیر بهداشت بر این باور است که بیمه‌ها باید در حوزه تجویز و مصرف آنتی‌بیوتیک فعالیت بیشتری داشته باشند. وی پیشنهاد کرد: «اگر نیاز به جریمه پزشکان وجود داشته باشد یا بیمار بداند که مصرف غیرضروری با هزینه بیشتری همراه است، می‌تواند به کاهش مصرف آنتی بیوتیک کمک کند. چرخه کنونی می‌بایست اصلاح شود.» همچنین، آموزش و اجرای دقیق پروتکل‌ها باید در کانون توجه قرار گیرد تا از افزایش مصرف غیر ضروری جلوگیری شود.

مسئولیت ملی و همکاری‌های بین‌بخشی

دکتر ظفرقندی تأکید کرد که حل مشکل مقاومت میکروبی، تنها بر عهده وزارت بهداشت نیست و نیازمند یک عزم ملی است. او خواستار همکاری تمام دستگاه‌ها شد:

• وزارت کشاورزی
• سازمان دامپزشکی
• وزارت آموزش و پرورش (استفاده از ظرفیت شبکه شاد)
• وزارت نیرو
• سازمان استاندارد
• شورای عالی سلامت و امنیت غذایی

وی همچنین رسانه ملی را به نقش‌آفرینی در زمینه ترویج آگاهی در راستای مقاومت میکروبی دعوت کرد و در پایان هشدار داد: «اگر مقاومت میکروبی را جدی نگیریم، آیندگان می‌بایست تاوان آن را بپردازند. ما باید با مسئولیت مشترک نسبت به مهار این تهدید اقدام کنیم تا جامعه‌ای سالم‌تر و آینده‌ای ایمن‌تر برای نسل بعد به ارمغان آوریم.»