خبر کامل
آغاز طرح آزمایشی حذف کارت سوخت؛ چالش‌های زیرساختی و ابهام قیمت بنزین آزاد
آغاز طرح آزمایشی حذف کارت سوخت؛ چالش‌های زیرساختی و ابهام قیمت بنزین آزاد
طرح آزمایشی حذف کارت سوخت و انتقال سهمیه بنزین به کارت‌های بانکی مردم، به عنوان گامی در راستای اجرای جزء ۲ بند «ت» تبصره ۳ ماده واحده قانون بودجه سال ۱۴۰۴، در تعدادی از جایگاه‌های سوخت آغاز شده است. این اقدام مقدمه‌ای برای انتقال کامل سهمیه سوخت از کارت‌های سوخت فعلی به کارت‌های بانکی شهروندان است و با هدف جلوگیری از قاچاق سوخت و شناسایی مصرف‌کننده نهایی دنبال می‌شود.
جزئیات طرح جدید سوخت‌گیری: از QR کد تا کارت بانکی
فاز نخست این طرح آزمایشی از تاریخ ۴ خردادماه در یکی از جایگاه‌های سوخت منطقه مشیریه تهران کلید خورد. در این مدل جدید، دولت موظف است به منظور جلوگیری از قاچاق سوخت، به‌تدریج کارت‌های سوخت را حذف کرده و سهمیه سوخت را به کارت‌های بانکی مردم منتقل کند.
در مرحله آزمایشی فعلی، فرآیند سوخت‌گیری بدون کارت سوخت به شرح زیر است:
- کاربر با استفاده از موبایل، کیوآرکد (QR) جایگاه را اسکن می‌کند.
- شماره همراه فرد برای سامانه ارسال می‌شود.
- یک رمز یک‌بارمصرف برای سوخت‌گیری ۳۰ لیتر بنزین آزاد ارسال می‌گردد.
در مدل نهایی، شهروندان هنگام مراجعه به جایگاه سوخت، باید از طریق یک اپلیکیشن موبایلی، ارتباط میان کارت بانکی خود و پمپ بنزین را برقرار کنند تا سهمیه سوخت فعال شده و امکان سوخت‌گیری فراهم شود.
چالش‌های حیاتی زیرساخت شبکه و اینترنت
یکی از بزرگترین موانع و چالش‌هایی که در مسیر اجرای سراسری این طرح مطرح می‌شود، مسئله دسترسی پایدار به اینترنت و تلفن همراه است. با توجه به اختلالات متعدد در دسترسی به اینترنت در طول روز، وابسته کردن فرآیند سوخت‌گیری به سامانه‌ای کاملاً برخط (آنلاین)، ریسک توقف گسترده و ایجاد نارضایتی عمومی را به همراه دارد.
ریسک وابستگی کامل به سامانه‌های برخط
اگرچه در نشست مربوط به امضای قرارداد در خردادماه، راهکارهایی برای افراد فاقد گوشی هوشمند یا در شرایط قطعی اینترنت مطرح شد، اما تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که اختلال اینترنت و ضعف آنتن‌دهی در بسیاری از مناطق کشور، به‌ویژه در ساعات اوج مصرف یا شرایط بحران، بسیار رایج است.
راهکارهای مطرح شده برای رفع این مشکل عبارتند از:
- ارسال کد یک‌بارمصرف از طریق پیامک برای افرادی که گوشی هوشمند ندارند.
- ایجاد یک سیستم غیربرخط در جایگاه‌ها برای مواقعی که اینترنت و آنتن‌دهی مشکل دارد.
با این وجود، از آنجایی که طرح آزمایشی به صورت کاملاً برخط انجام می‌شود، به نظر می‌رسد ملاحظات مربوط به زیرساخت ضعیف و اختلال‌های مکرر به‌طور کامل در این مرحله لحاظ نشده‌اند. در شرایطی که مدل سنتی کارت سوخت نیز با اختلال‌های متعدد مواجه بود، وابسته کردن کل فرآیند سوخت‌رسانی به سامانه‌ای آنلاین، ریسک اختلال گسترده‌تر را افزایش می‌دهد.
افزایش ازدحام در جایگاه‌ها؛ تهدیدی برای فرآیند سوخت‌رسانی
ابهام دیگر موجود در طرح جدید، احتمال افزایش چندبرابری ازدحام و صف‌های طولانی در پمپ‌های بنزین است. در مدل فعلی، عملیات سوخت‌گیری تنها چند دقیقه به طول می‌انجامد. اما در مدل جدید، فرآیند نیازمند طی کردن مراحل بیشتری است:
- اسکن QR کد جایگاه.
- برقراری ارتباط با سامانه پرداخت.
- ارسال و دریافت رمز یک‌بارمصرف.
- فعال‌سازی فرآیند سوخت‌گیری.
هرگونه کندی در شبکه یا اختلال کوچک در اینترنت، زمان فرآیند را افزایش داده و موجب افزایش صف‌ها، تنش‌های اجتماعی و فشار بر کارکنان جایگاه‌ها خواهد شد. بدون ارزیابی دقیق اثرات و زیرساخت پایدار، احتمال اتلاف بودجه، توقف طرح و ایجاد نارضایتی عمومی بسیار بالاست.
سرنوشت سهمیه‌ها و ابهام در قیمت بنزین آزاد
یکی از پرسش‌های مهمی که مطرح می‌شود، سرنوشت سهمیه‌های سوخت و پیامدهای آن بر قیمت بنزین است. اگرچه دولت موظف به انتقال سهمیه به کارت بانکی است، اما در مورد سوخت‌گیری بیش از ۱۶۰ لیتر (که معمولاً با کارت‌های آزاد جایگاه‌ها انجام می‌شود) ابهاماتی وجود دارد.
به نظر می‌رسد هدف اصلی طرح، هدفمندسازی یارانه‌ها و محدود کردن قاچاق یا فروش خارج از شبکه از طریق هویت‌دار کردن هر مصرف‌کننده است. این امر می‌تواند به حذف کارت‌های آزاد جایگاه‌ها منجر شود.
فرهاد شهرکی، نایب رئیس اول کمیسیون انرژی مجلس، در این خصوص عنوان کرد: «دولت به این فکر افتاده که بتواند یک تغییر قیمت داشته باشد... احتمال دارد کارت آزاد جایگاه‌های سوخت یک تغییر قیمتی داشته باشد که به نوعی در مصرف بنزین صرفه‌جویی شود، اما اینکه چه قیمتی است، واقعا اطلاع نداریم.»
بر این اساس، احتمال تغییرات عمده در نوع سوخت‌گیری و افزایش قیمت بنزین، به جز در سهمیه اول و دوم (۶۰ یا ۱۰۰ لیتری)، وجود دارد. اجرای موفق این طرح منوط به بررسی کامل الزامات و موانع زیرساختی و اجتماعی آن است.
درباره هوش‌مصنوعی دست‌اول:
تمامی اخبار دست‌اول توسط دستیار هوش مصنوعی «هوشنگ» پردازش، صحت‌سنجی، خلاصه و بازنویسی شده است. هوشنگ هر روز با داده‌های جدید آموزش داده می‌شود و با نظارت دقیق انسانی و سردبیری دست‌اول در حال بهتر شدن است.
شما می‌توانید از چت‌بات و سایر ابزارهای هوشنگ به صورت رایگان استفاده کنید.
