جهش ۵۷ درصدی بازار نانو ایران: فروش ۹۷.۳ همتی و صادرات ۱۸۳ میلیون دلاری

رشد خیره‌کننده و فراتر از نرخ تورم

برنامه «پیمایش بازار محصولات نانو ساخت ایران» از سال ۱۳۹۵ به صورت منظم توسط ستاد توسعه فناوری‌های نانو و میکرو آغاز شده و هدف تحلیل وضعیت اقتصادی شرکت‌ها و ارزیابی شاخص‌های توسعه فناوری نانو را دنبال می‌کند.

داده‌های عملکرد این صنعت حاکی از آن است که مجموع بازار فروش محصولات نانویی در سال ۱۴۰۳، با ارزش تقریبی ۹۷.۳ همت (۹۷۳ هزار میلیارد ریال)، نسبت به سال قبل ۵۷ درصد رشد داشته است. همچنین، طی دوره چهار ساله، بازار محصولات نانوی داخلی از ۲۰۰ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۰ به ۹۷۳ هزار میلیارد ریال در سال ۱۴۰۳ افزایش یافته که نمایانگر متوسط رشد سالانه ۷۲ درصدی است. این نرخ رشد حدود ۳۱ درصد بالاتر از نرخ تورم سالانه کشور در این مدت برآورد شده است.

تجاری‌سازی محصولات و سهم صادرات

تا پایان سال ۱۴۰۳، تعداد ۱۷۳۵ محصول نانو توسط ۴۰۱ شرکت فعال تجاری شده و موفق به دریافت گواهی نانومقیاس شده‌اند. این محصولات نه تنها در بازار داخلی جایگاه خود را تثبیت کرده‌اند، بلکه در حوزه‌های راهبردی مانند دارو، انرژی و کشاورزی سهم موثری از بازارهای منطقه‌ای و بین‌المللی کسب کرده‌اند.

آمار کلیدی صنعت نانو در سال ۱۴۰۳

• تعداد شرکت‌ها: ۴۰۱ شرکت فعال تجاری شده
• تعداد محصولات: ۱۷۳۵ محصول نانو دارای گواهی نانومقیاس
• ارزش کل بازار فروش: ۹۷۳ هزار میلیارد ریال (۹۷.۳ همت)
• صادرات: ۱۸۳ میلیون دلار، معادل بیش از ۱۰ درصد کل بازار
• ارزش ارزی کل بازار: حدود ۱۸۰۰ میلیون دلار

در سال ۱۴۰۳، حدود ۱۸۳ میلیون دلار از محصولات نانوی ساخت ایران به ۶۳ کشور جهان صادر شده است.

صنایع پیشرو و فناوری‌های غالب

بازار محصولات نانو در کشور سهم عمده‌ای را به سه حوزه صنعتی اختصاص داده است:

• حمل و نقل (خودرو): بیش از یک‌چهارم کل بازار محصولات نانو.
• عمران و ساختمان: یکی از سه حوزه صنعتی با بیشترین سهم.
• نانومواد: یکی از سه حوزه صنعتی با بیشترین سهم.

از نظر نوع فناوری نیز، سه فناوری نانوکامپوزیت، نانوپوشش و نانوکاتالیست بیشترین سهم را در تولید محصولات نانوی کشور به خود اختصاص داده‌اند.

نقش نانوکاتالیست‌ها در نفت و پتروشیمی

در حوزه نفت و پتروشیمی، نانوکاتالیست‌ها با سهمی بیش از ۹۰ درصدی، بازار را در اختیار دارند. فروش این کاتالیست‌ها نسبت به سال گذشته بیش از ۸۰ درصد افزایش یافته و بیش از ۱۲ درصد کل بازار نانوی سال ۱۴۰۳ را شامل می‌شود.

تمرکز بازار در شرکت‌های بزرگ و مقاصد صادراتی

تمرکز فروش در این صنعت بالا است. حدود ۱۵۰ شرکت با حجم فروش نانوی بالای ۱۰۰ میلیارد تومان، ۹۳ درصد از کل بازار نانو را در اختیار دارند. همچنین، حدود ۸۰ درصد از کل فروش نانوی سال ۱۴۰۳ مربوط به تنها ۱۵ محصول بوده که فروش هر یک از آن‌ها از مرز یک همت (۱۰۰۰ میلیارد تومان) عبور کرده است.

مقاصد اصلی صادرات

صادرات ۱۸۳ میلیون دلاری محصولات نانویی ایران به ۶۳ کشور جهان صورت گرفته است. بیش از ۷۰ درصد کل این صادرات به شش کشور زیر اختصاص یافته است:

• عراق
• ترکیه
• هند
• ونزوئلا
• پاکستان
• روسیه