تهدید جنگل‌های هیرکانی مازندران: از گردشگری بی‌ضابطه تا طرح ایجاد ۳ پایگاه اطفای حریق هوشمند

آسیب‌های ۴۸ ساعت گذشته و هشدار کارشناسان

در تنها ۴۸ ساعت گذشته، عرصه‌های جنگلی استان مازندران از غربی‌ترین تا شرقی‌ترین نقاط، به دلیل ترکیبی از خشکسالی شدید و طبیعت‌گردی غیرمسئولانه آسیب دیدند. کارشناسان محیط زیست هشدار می‌دهند که حجم بالای برگ‌های خشک و لاشه درختان، پیشروی آتش را بسیار سریع می‌کند و در صورت مهار نشدن در لحظات اولیه، اطفای کامل آن دشوار خواهد بود.

اگرچه با تلاش نیروهای امدادی، آتش در الیت و چندین نقطه دیگر استان مهار و فروکش کرده است، اما وضعیت کنونی نشان می‌دهد که جنگل‌های هیرکانی تا پیش از بارش نخستین باران مؤثر، در هر لحظه آماده شعله‌ور شدن مجدد هستند. آتش‌سوزی در روستای الیت مرزن‌آباد در دو مرحله (شروع از ۱۰ آبان‌ماه و مرحله دوم از شنبه گذشته) رخ داد و عملیات مهار آن به دلیل صعب‌العبور بودن منطقه، شیب تند و وزش باد با مشکلات جدی مواجه شد.

تجربه تلخ الیت: لزوم قانون‌گذاری برای گردشگری

کارشناسان محیط زیست تأکید می‌کنند که آتش‌سوزی گسترده جنگل الیت که بیش از دو هفته نیروهای اجرایی و امدادی را درگیر کرد، فرصتی است تا جلوی حضور بی‌ضابطه و افسارگسیخته گردشگران گرفته شود. وجود ردپای عامل انسانی در عمده آتش‌سوزی‌ها، اکوسیستم حساس هیرکانی را به خطر انداخته است.

جنگل هیرکانی تاب فشار جمعیت و حضور غیرمجاز گردشگران را ندارد. تجربه الیت نشان داد که هر گونه کوتاهی در نظارت و قانون‌گذاری می‌تواند منجر به تخریب‌های جبران‌ناپذیر شود.

لاله رییسی، کارشناس محیط زیست

این کارشناس محیط زیست، با الهام از تجربیات موفق جهانی، خواستار اعمال محدودیت‌های جدی در مازندران شد:

• تعیین مسیرهای گردشگری مشخص و محدود
• اعمال سقف روزانه برای تعداد بازدیدکنندگان
• نظارت دقیق بر حضور گردشگران در مناطق حساس

وی به نمونه‌هایی از کشورهای دیگر اشاره کرد؛ از جمله تعیین سقف روزانه بازدیدکنندگان در پارک ملی کومودو اندونزی و سیستم رزرو زمانی در پارک ملی راکی‌مانتین آمریکا برای حفظ زیست‌بوم‌های حساس.

برنامه استاندار مازندران: ایجاد ۳ پایگاه اطفای حریق هوشمند

مهدی یونسی رستمی، استاندار مازندران، با تأکید بر اینکه جنگل‌ها هویت و شناسنامه استان هستند، از برنامه‌ریزی برای ایجاد زیرساخت‌های پایدار و هوشمند مقابله با آتش‌سوزی خبر داد. وی ضمن تقدیر از نیروهای امدادی در کنترل اولیه آتش در پنج نقطه (کلاردشت، مرزن‌آباد، گلوگاه و عباس‌آباد)، بر ضرورت حرکت به سمت دانش روز برای پیشگیری تأکید کرد.

تجهیزات پیشرفته جایگزین ابزارهای سنتی

استاندار مازندران اعلام کرد که با توجه به تداوم خشکسالی و افزایش دما، برنامه برای ایجاد یک پایگاه اورژانسی اطفای حریق در دستور کار قرار گرفته است. طرح جامع‌تر شامل تقسیم استان به سه بخش شرقی، مرکزی و غربی و استقرار پایگاه‌های مجهز به سامانه‌های هوشمند و سنسورهای هشداردهنده در هر بخش است. وی تنها راه مقابله را استفاده همزمان از توان مردم بومی و فناوری‌های نوین دانست.

یونسی رستمی همچنین اشاره کرد که اگرچه آتش در برخی نقاط مهار اولیه شده، اما احتمال شعله‌ور شدن دوباره وجود دارد و تأمین تجهیزات لازم تا پایان روز جاری در دستور کار قرار گرفته است.

اهمیت جغرافیایی جنگل‌های غرب مازندران

حوزه اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران – نوشهر، وسعتی بالغ بر ۶۶۰ هزار هکتار جنگل، مرتع و سواحل را شامل می‌شود که معادل ۲۸ درصد از مساحت استان است. این وسعت، اهمیت حیاتی این مناطق را در حفظ اکوسیستم ملی نشان می‌دهد.

شهرستان‌های تحت پوشش حوزه نوشهر